Waar moet u op letten als u een aanbouw of uitbouw maakt? Hebt u wel of geen omgevingsvergunning nodig? Welke regels zijn er?
Verschil aanbouw en uitbouw
U maakt de woning groter. U maakt een aparte ruimte aan uw huis. U wilt uw gebouw uitbreiden (uitbouw) of een nieuw deel eraan vast bouwen (aanbouw). Bijvoorbeeld een bijkeuken, serre, schuur, garage, carport of mantelzorgwoning.
Begrippen uit de Vergunningcheck
De vergunningcheck geeft aan voor welke activiteiten u een omgevingsvergunning nodig hebt of een melding moet doen. Het technische deel gaat bijvoorbeeld over of het stevig genoeg is. Dit heet in de vergunning: ‘Bouwactiviteit (technisch)’. Het ruimtelijk deel gaat over of uw plan past in de omgeving. Dit heet in de vergunning: ‘Bouwactiviteit (ruimtelijk)’. Voor allebei de delen geldt 1 van de 3 mogelijkheden: u hebt een omgevingsvergunning nodig voor uw bouwplan, u moet een melding doen of het is vergunningsvrij.
Verantwoord omgaan met regels
Zorg dat uw bouwplan voldoet aan de regels. Zoals de regels uit het omgevingsplan en het besluit bouwwerken leefomgeving. Denk bij uw bouwplan ook aan duurzaam bouwen en diervriendelijk bouwen. Laat uw buren weten dat u bouwplannen hebt.
Groene daken en biodiversiteit
Wilt u een groenblauw dak op uw aan- of uitbouw? Met plantjes op uw dak helpt u insecten en vogels in uw buurt.
Omgevingsloket en vergunningplicht
U kunt een groen- en meldplicht checken via het Omgevingsloket. In het Omgevingsloket doet u ook de aanvraag of melding. In beschermd stadsgezicht gelden speciale regels.
Wat moet u weten
Vergunningcheck
Doe eerst een vergunningcheck. De vergunningcheck geeft u duidelijkheid over wat u moet doen of welke verplichtingen er voor u gelden. Als u klaar bent met de Vergunningcheck krijgt u een overzicht. U ziet daarin wat u moet doen.
Uitkomsten van de vergunningcheck
De uitkomst van de vergunningcheck kan zijn: Vraag een vergunning aan voor 'Bouwactiviteit (omgevingsplan)'. De gemeente gaat beoordelen of uw (ver)bouwplannen voldoen aan de regels in het omgevingsplan. Vraag een vergunning aan voor 'Bouwactiviteit (technisch)'. De gemeente gaat toetsen of uw (ver)bouwplannen voldoen aan de technische bouwvoorschriften. Doe een melding voor 'Bouwactiviteit (technisch)'. Soms geldt er een meldplicht in plaats van een vergunningplicht. Als uit de vergunningcheck blijkt dat u vergunningvrij mag bouwen, betekent dit niet regelvrij. U heeft altijd een vergunning nodig als uw gebouw een monument is.
Kijk naar welstandsregels
Welstandsregels: Zorg dat uw aanvraag past binnen de regels voor aan- of uitbouw uit de Welstandsnota (hoofdstuk 5). In de welstandsnota worden 3 welstandsniveaus genoemd: welstandsluwe en gewone gebieden, bijzondere welstandsgebieden, beschermde situaties. Plannen die voldoen aan maatvoering, vormgeving en detaillering worden meestal sneller behandeld. De regels vindt u in het Omgevingsloket op kaart en op overheid.nl. Gemeentelijke regels staan vaak in het omgevingsplan en bestemmingsplannen, en ook waterschap, provincie en Rijk hebben regels.
Natuur en omgeving
U moet controleren of er op de bouwplek planten of dieren leven die beschermd zijn door de Wet natuurbescherming. Kijk of u toestemming nodig heeft en hoe u deze aanvraagt. De gemeente vraagt u bij alle bouwactiviteiten rekening te houden met de natuur. Lees hoe u dit doet op de pagina natuurinclusief bouwen.
Betrek de buurt
In Hilversum moet iedereen die een project begint al in een vroege fase contact opnemen met mensen in de buurt. Dat heet participatie. Het kan gaan om inwoners die een dakkapel willen plaatsen of bedrijven die een woonwijk willen bouwen. Download de handleiding Betrek de buurt (pdf, 256 kb) om te weten wat u moet doen.
Veilig bouwen en slopen
Om veilig te kunnen bouwen (of slopen) moet u een risicomatrix invullen en aanleveren bij de melding of vergunningaanvraag ‘technische bouwactiviteit’. De risicomatrix geeft aan of u een bouwveiligheidsplan moet opstellen en of u een veiligheidscoördinator moet aanstellen.
Wat moet u doen aanvang en aanvraag
U doet de aanvraag digitaal. U heeft hiervoor uw DigiD of eHerkenning nodig. Of u doet de aanvraag schriftelijk via Omgevingsloket. Het complete ingevulde aanvraagformulier stuurt u naar de gemeente. Hieronder staan de stappen kort samengevat:
- Stap 1: Vergunningcheck via Omgevingsloket.nl.
- Stap 3: Aanvraag indienen met alle bijlagen.
- Stap 4: Beoordelingsperiode door de gemeente. De standaard termijn is maximaal 8 weken; uitgebreide procedures kunnen langer duren.
- Stap 5: Beslissing. Bij goedkeuring ontvangt u de omgevingsvergunning.
Aanvullende stappen en documenten
De gemeente kan aanvullende informatie opvragen of een aanvullend advies van een specialist eisen. Zorg dat uw vergunningsaanvraag compleet is om vertragingen te voorkomen. Voor sommige aanvragen geldt een meldplicht in plaats van een vergunningplicht. Een bouwtekening helpt aannemersoffertes eerlijk te vergelijken en meerwerk achteraf te voorkomen.
Kosten en leges
De legeskosten voor een omgevingsvergunning verschillen per gemeente en zijn vaak een percentage van de bouwsom exclusief btw. Meestal tussen 1% en 4%. Voor eenvoudige aanbouwprojecten wordt vaak tussen 500 en 2.000 euro aan gemeentelijke leges gerekend. Daarnaast komen kosten voor bouwtekeningen en constructieberekeningen bovenop de leges. De totale kosten van een vergunningsaanvraag kunnen variëren van circa 2.700 tot 5.700 euro, afhankelijk van het bouwproject en de gemeente.

Videoserie VTH – video 2 ‘Het traject van de vergunning’ | Provincie Zuid-Holland
Wat als de vergunning wordt afgewezen?
Na het besluit kunt u bezwaar maken binnen 6 weken. Een gesprek met de gemeente kan helpen om redenen van afwijzing te verduidelijken en uw aanvraag te verbeteren.
Wat als u zonder vergunning bouwt?
Als u zonder vergunning bouwt terwijl dit verplicht is, kan de gemeente handhaven met boetes of sloop. Verduidelijke planning en tijdig overleg met de gemeente is essentieel.
Speciale gevallen en tips
Een aanbouw aan de achterkant van maximaal 4 meter diep is in de meeste gevallen vergunningsvrij, maar controleer altijd uw specifieke situatie via de vergunningcheck. Voor monumentale panden geldt meestal een vergunningplicht voor elke buitengewijzigde aanpassing. Voor VvE-gebouwen kan ook toestemming van de VvE nodig zijn, zeker als veranderingen invloed hebben op gemeenschappelijk eigendom.
Tot slot
Als u wilt weten wat een bouwvergunning voor uw project kost, vraag vrijblijvend een offerte aan. De legeskosten zijn afhankelijk van de gemeente en de bouwsom, en kunnen aanzienlijk variëren. Controleer altijd eerst de totale kosten en de exacte vereisten voor uw situatie via Omgevingsloket.nl en de gemeentelijke verordeningen.