Kranen zijn onmisbare componenten in zowel huishoudelijke als industriële omgevingen. Ze komen in diverse maten en soorten, variërend van de alledaagse keukenkraan, douchekraan en wastafelkraan, die primair als sanitaire kranen worden beschouwd, tot gespecialiseerde kranen in de installatietechniek.
Verschillende Soorten Kranen en Afsluiters
Binnen de installatietechniek zijn er tal van andere soorten kranen te vinden. Denk hierbij aan de tapkraan, die zowel als buitenkraan als speciale kraan voor beregeningssystemen kan fungeren. Naast de standaard sanitaire kraan is een stopkraan van cruciaal belang. Dit is een kleine kraan, vaak discreet geplaatst tussen de leiding en bijvoorbeeld de keukenkraan of wastafelkraan, waarmee de watertoevoer effectief kan worden gestopt.
Naast kranen kunnen installatietechnici ook te maken krijgen met afsluiters. Afsluiters vinden hun toepassing in waterleidingen, leidingen voor andere vloeistoffen, gasleidingen en persluchtleidingen. Kenmerkend voor afsluiters is de mechaniek die de doorstroming reguleert. Hoewel kranen ook onder de categorie afsluiters vallen, bestaan er afsluiters voor een breed scala aan toepassingen, elk met specifieke regeltechnieken voor de doorstroming. Voorbeelden hiervan zijn de klepafsluiter, de membraanafsluiter en de kogelafsluiter.
De Rol van Afvoersystemen
Een essentieel onderdeel van elk sanitair systeem is de wastafelafvoer. Deze zorgt ervoor dat water direct wordt afgevoerd, zelfs na gebruik van de stop. Een wastafelafvoer bestaat doorgaans uit een wastafelplug met daaronder een wastafelsifon. Het afgevoerde water van de wastafel wordt via een aansluitleiding met een diameter van 50 mm naar een horizontale verzamelleiding geleid, die een diameter van 75 mm dient te hebben. Het is een algemene vuistregel dat een aansluitleiding altijd moet afvoeren op een bredere verzamelleiding om een optimale doorstroming te garanderen.
Installatie van Wastafelpluggen en Sifons
Bij wastafels zonder losse stop, maar met een wastafelplug met waste, dient de plug eerst te worden gedemonteerd. Dit gebeurt door de onderkant van de plug onder het gat van de wastafel te houden en vanaf de bovenkant een grote wartelmoer in de plug te draaien, waarbij alle afsluitringen worden gebruikt. Indien de wastafelafvoer een losse stop heeft, wordt deze in de wastafel vastgezet met een RVS-bout. Alle soorten wastafelpluggen zijn ontworpen om op een sifon aan te sluiten. Voor de aansluiting van de sifon op de afvoer wordt de kleinere wartel, die haaks op de sifon staat, losgedraaid. Een conische knelring, die gebruikt wordt voor het afsluiten van afvoerverbindingen, zal hierbij vrijkomen. Vervolgens schuift men de wartel over de afvoerbuis (van 32 mm of 40 mm) en daarna de knelring. De buis wordt zonder lijm minimaal 2 cm in de uitgang van de sifon geschoven, waarna de wartel en de ring richting de sifon worden geduwd en de wartel stevig wordt aangedraaid.
PVC Afvoersystemen: Duurzaamheid en Betrouwbaarheid
Een goed functionerend afvoersysteem is de basis van elke woning, bedrijfshal of agrarisch perceel. Of het nu gaat om de afvoer van vuilwater uit de badkamer, regenwater rondom de woning of een complete buitenriolering onder een oprit, met PVC afvoer kiest men voor een duurzame, betrouwbare en onderhoudsarme oplossing. PVC is al jarenlang het meest gebruikte materiaal voor afvoerleidingen in Nederland vanwege het lichte gewicht, de eenvoudige verwerking en de bestendigheid tegen vocht en chemische invloeden uit afvalwater.
PVC afvoer verwijst naar leidingsystemen van polyvinylchloride die worden gebruikt voor het afvoeren van afvalwater en regenwater. In tegenstelling tot drukleidingen werken afvoersystemen op basis van zwaartekracht, waarbij het water via een lichte helling door de buizen stroomt richting het riool of een andere opvangvoorziening. Een PVC afvoersysteem bestaat uit diverse componenten, waaronder rechte buizen, bochten, T-stukken, verloopstukken en aansluitmaterialen, die samen zorgen voor een gesloten en waterdicht geheel.
Binnen- en Buitenriolering
Binnen de categorie PVC afvoer wordt onderscheid gemaakt tussen binnenriolering en buitenriolering. Binnenriolering bevindt zich in de woning of het pand en voert water af van toiletten, wastafels en keukens. PVC afvoer wordt toegepast in vrijwel elke bouw- en renovatiesituatie. In woningen wordt het gebruikt voor toiletten, douches, baden, wastafels en keukens. In utiliteitsbouw en industrie is het essentieel voor sanitaire voorzieningen en technische installaties. Buiten wordt PVC afvoer ingezet voor het afvoeren van regenwater via putten en kolken, voor complete rioleringsnetwerken en voor toepassingen zoals duikerbuizen onder opritten en wegen.
PVC Buizen en Hulpstukken
PVC buizen vormen de kern van elk afvoersysteem en zijn verkrijgbaar in verschillende diameters en lengtes, afgestemd op de hoeveelheid water die moet worden afgevoerd. Voor toiletafvoer wordt doorgaans een grotere diameter gebruikt dan voor een wastafel of douche. Binnenriolering wordt meestal uitgevoerd met grijze of witte PVC buizen, terwijl buitenriolering vaak gebruikmaakt van grijze, roodbruine en groene buizen die geschikt zijn voor ondergrondse toepassing. Roodbruine PVC buizen worden toegepast bij een gemengd riool (afvalwater en regenwater), terwijl groene PVC buizen uitsluitend voor de afvoer van schoon water, zoals regenwater, worden gebruikt. Voor zwaardere belasting, bijvoorbeeld onder opritten waar vrachtverkeer overheen rijdt, kiest men voor buizen met een hogere ringstijfheid, zoals SN8.
Het succes van een PVC afvoersysteem hangt niet alleen af van de kwaliteit van de materialen, maar ook van de juiste installatie. Binnenriolering moet correct worden uitgelijnd en voorzien van voldoende afschot, zodat het water vrij kan wegstromen. Bij buitenriolering is een stabiel zandbed essentieel om puntbelasting te voorkomen. De juiste dekking boven de buis beschermt tegen externe belasting. In zwaar belaste situaties kiest men voor een hogere ringstijfheid om vervorming te voorkomen.
PVC hulpstukken maken het mogelijk om richtingen te veranderen, aftakkingen te maken en verschillende diameters met elkaar te verbinden. Voor binnenriolering worden vaak PVC hulpstukken met lijmverbinding (grijs voor een vaste verbinding, wit voor een nette afwerking) gebruikt. Wanneer leidingen zichtbaar blijven, zoals in een toiletruimte, worden PVC hulpstukken met lijm in wit toegepast voor een strakke afwerking. Wanneer een manchetverbinding gewenst is, zijn er ook opties voor binnenriolering. Bij buitenriolering kiest men doorgaans voor PVC hulpstukken met manchet, die voorzien zijn van een rubberen ring en flexibiliteit bieden bij grondbeweging.
Putten, Kolken en Afsluiters
Naast leidingen en hulpstukken spelen putten en kolken een belangrijke rol binnen PVC afvoer. Ze zorgen voor de opvang en afvoer van regenwater op terrassen, opritten en parkeerplaatsen. Het water wordt via een kolk verzameld en vervolgens via PVC buizen afgevoerd. Putten bieden daarnaast toegang tot het rioleringssysteem voor inspectie en onderhoud.
In sommige situaties is controle over de waterstroom binnen het afvoersysteem wenselijk. Schuifafsluiters maken het mogelijk om een leiding tijdelijk of permanent af te sluiten, wat handig is bij onderhoud, renovatie of bij het isoleren van delen van het systeem. Door vooraf een schuifafsluiter op te nemen in de buitenriolering, kan graafwerk voor het afsluiten van een leiding in de toekomst worden voorkomen.
Flexibele Koppelingen en Geurafsluiting
Bij renovaties of reparaties zijn flexibele koppelingen vaak onmisbaar. Ze maken het mogelijk om bestaande leidingen te verbinden met nieuwe delen, zelfs wanneer er kleine maatverschillen of uitlijningsafwijkingen zijn. De elastische eigenschappen van deze koppelingen vangen lichte bewegingen op en zorgen voor een waterdichte verbinding zonder lijm.
Binnen PVC afvoer speelt ook geurafsluiting een belangrijke rol. Sifons zorgen ervoor dat rioollucht niet terug de ruimte in kan stromen. Door een waterslotconstructie blijft er altijd water in de bocht staan, waardoor geuren worden tegengehouden. Sifons worden toegepast bij wastafels, gootstenen, douches en andere sanitaire voorzieningen.
Een correcte aansluiting van het toilet op de riolering is essentieel. WC aansluitmateriaal zorgt voor een waterdichte en geurvrije verbinding tussen toiletpot en afvoerleiding. Of men nu werkt met een staand toilet of wandcloset, de juiste aansluiting voorkomt lekkage en verstoppingen.
Aanvullende Kranen en Installatiebenodigdheden
Naast de standaard sanitairkranen zijn er diverse gespecialiseerde kranen en installatiebenodigdheden beschikbaar:
- Vorstvrije kraan: Beschermt leidingen tegen bevriezing in koudere omstandigheden.
- Wasmachine kraan: Speciaal ontworpen voor de watertoevoer en afsluiting van wasmachines.
- Kogelkranen: Bieden een eenvoudige en duurzame oplossing voor effectieve controle over de waterstroom.
- Waterontharders: Apparaten die hard water behandelen door overtollige mineralen zoals calcium en magnesium te verwijderen, wat kalkaanslag vermindert en de levensduur van apparaten verlengt.
- Doucheputten en -goten: Fungeren als waterafvoerpunten, meestal uitgerust met een rooster of zeef om verstoppingen te voorkomen. Het is belangrijk om de geschiktheid van de doucheput of -goot voor de specifieke doucheruimte te controleren.
Het Vervangen van een Wastafelkraan
Het vervangen van een wastafelkraan met een waste-hendel is een klus die met de juiste stappen goed zelf uitgevoerd kan worden. Het proces begint met het sluiten van de hoofdkraan van de waterleiding en eventuele boilerkranen. Vervolgens worden alle kranen in de badkamer en hoger gelegen ruimtes opengezet om de leidingen leeg te laten lopen. Indien er hoekstopkraantjes onder de wastafel zijn gemonteerd, worden deze gesloten. De oude sifon wordt losgedraaid en het pijpje tussen de sifon en de afvoer wordt ontkoppeld. Daarna wordt de oude kraan verwijderd.
Bij oudere typen kranen is het aan te raden om de leidingen goed door te spoelen voordat de nieuwe kraan wordt gemonteerd. Dit voorkomt schade aan de nieuwe kraan, met name aan de keramische schijven, wat niet onder de garantie valt. Het doorspoelen gebeurt door de hoofdkraan of hoekstopkraantjes kort open te draaien, zodat vuil en gruis worden weggespoeld.
Bij het monteren van de nieuwe kraan wordt de losse schroefstift(en) in de kraan gedraaid, met de sleuf aan de onderkant. Het siervoetje wordt op de wastafel geplaatst, eventueel met een rubberring. Vervolgens schuift men het kunststof klemstuk en daarna het koperen klemstuk (halve manen) over de schroefstift(en). Bij sommige kranen kan een schuimstraalmondstuk op de kraanuitloop worden geschroefd. De kraan wordt recht geplaatst en met behulp van een pijpsleutel op de wastafel vastgeschroefd. De flexibele slangen worden op de hoekstopkraantjes aangesloten en de moeren worden stevig aangedraaid. De nieuwe wastafelplug wordt in het afvoergat gemonteerd, inclusief de rubberringen. De hendel met het kogelgewricht wordt in de wastafelplug gestoken. De nieuwe sifon wordt onder de wastafelplug geschroefd en het verbindingspijpje met de afvoer wordt gemonteerd. Tot slot worden alle geopende kranen gesloten.
Hoe vervang je een keukenkraan?
Specifieke Installatie- en Aansluitmaterialen
Voor specifieke installaties en aansluitingen zijn diverse materialen beschikbaar:
- PVC overgangsstuk (gres naar PVC): Speciale hulpstukken om de uiteinden van gresbuizen te verbinden met PVC buizen. Hierbij wordt een tokrolring om de gresbuis geschoven en vervolgens het PVC overgangsstuk. Door het overgangsstuk, ook wel krimpmof genoemd, te verwarmen, ontstaat een waterdichte aansluiting doordat de mof om de tokrolring krimpt.
- Flexibele Afvoerbuizen: Deze zijn verkrijgbaar in diverse kleuren (chroom, zwart, goud) en met horizontale of verticale uitgang. Ze vergemakkelijken de installatie aanzienlijk door minder meet- en zaagwerk.
- Verloopnippels: Voor het verbinden van leidingen met afwijkende maten, zoals 1/2" naar 3/8", of voor kraanaansluitingen met binnen- of buitendraad.
- Kraan Aanvoerleidingen: Flexibele leidingen, vaak in het zwart, met een G1/2" aansluiting, geleverd in sets van twee stuks met een lengte van 60 cm.
- WC Aansluitmateriaal: Zorgt voor een waterdichte en geurvrije verbinding tussen toiletpot en afvoerleiding.
Pvc buizen en hulpstukken die gelijmd zijn, kunnen niet gedemonteerd worden zonder beschadiging. Voor het recht afzagen van een PVC buis kan een mal worden gebruikt, of een lijn kan rondom de buis worden getekend. Officieel hoort een buis onder afschot te liggen om te voorkomen dat er water in blijft staan, waarbij de mate van afschot de afvoercapaciteit bepaalt. Bij beschadiging wordt advisering tot vervanging gegeven.
De wanddikte van een PVC buis is afhankelijk van de toepassing. Hemelwaterafvoerbuizen hebben doorgaans een kleinere wanddikte omdat er geen verkeersbelasting is. Een rioolbuis in een rioolsysteem is ontworpen voor drukloze afvoer en is daarmee ongeschikt voor druk; wel zijn er speciale PVC drukbuizen en hulpstukken beschikbaar. Rioolbuizen worden belucht, niet ontlucht, om onderdruk tijdens het doorspoelen van het toilet te voorkomen. De diameter van de rioolbuis wordt bepaald door de hoeveelheid water die erop geloosd wordt; een afvoer van een wastafel gebruikt doorgaans een diameter van 50 mm, terwijl een toilet 110 mm nodig heeft.
Voor het reinigen en ontvetten van PVC buizen en hulpstukken voor het lijmen, zijn speciale reinigers en ontvetters beschikbaar. Deze worden op een doek aangebracht en op de te verlijmen oppervlakken gebruikt.