Westvleteren: geschiedenis van de Sint-Sixtusabdij, brouwerij en bezoekersinformatie

Deze trappistenbrouwerij heeft wel een haast mythische reputatie. Sinds 1831 wordt hier door de monniken van de Sint Sixtusabdij het legendarische Westvleteren bier gebrouwen, waarvan met name de Westvleteren 12 regelmatig het beste bier van de wereld wordt genoemd. De hoge kwaliteit van het bier, gecombineerd met de slechte verkrijgbaarheid maken dit een van de meest gewilde bieren ter wereld. De monniken van het klooster proberen hun sobere leefwijze zo goed en zo kwaad als het gaat te combineren met de enorme aandacht voor hun brouwerij, en van uitbreiding van de brouwcapaciteit willen ze vooralsnog niets weten.

Bierbrouwen is een eeuwenoude traditie en juist daardoor is er veel om van te leren als je zelf aan de slag gaat met zelf bier brouwen. Oude brouwerijen laten zien hoe stijl, grondstoffen en vakmanschap samenkomen in bieren met een eigen karakter. In deze miniserie zetten we een aantal bijzondere brouwerijen in de spotlight, niet als reclameverhaal, maar als inspiratie voor iedereen die meer wil begrijpen van smaak en traditie binnen bierstijlen.

In het afgelegen dorpje Westvleteren, gelegen in de schilderachtige provincie West-Vlaanderen in België, ligt een van ’s werelds meest mysterieuze en begeerde bierbrouwerijen: de Westvleteren brouwerij. Deze brouwerij is verbonden met de Sint-Sixtusabdij, een trappistenklooster gesticht in 1831. In het begin bewerkten de monniken de akkers rond de abdij en maakten ze kaas om te voorzien in hun levensonderhoud. Niet lang daarna begonnen ze met het brouwen van bier. In eerste instantie voor eigen consumptie, maar in 1839 ontvingen ze de brouwlicentie ondertekend door koning Leopold I en werd er ook bier gebrouwen om te verkopen. Voor de monniken is het brouwen een manier om in hun levensonderhoud te voorzien en de werking van de Abdij en haar sociale werken te financieren.

Wat de Westvleteren brouwerij echt opmerkelijk maakt, is het feit dat het slechts drie soorten trappistenbier produceert: de Westvleteren Blond, Westvleteren 8 en de Westvleteren 12. Al het bier wordt gemaakt met vijf natuurlijke grondstoffen en wordt gebrouwen door monniken van de Sint-Sixtusabdij. De Westvleteren 12, ook wel bekend als “XII”, is het bekendste en populairste bier van de trappistenbrouwerij. Het wordt bovendien beschouwd tot een van de beste bieren ter wereld. Het donkere, rijke bier heeft een complex smaakprofiel en heeft talloze internationale prijzen gewonnen. Het bier kleurt een donkere amber en heeft een ‘sterk wand klevende, witte schuimkraag’. Bij het proeven merk je aroma’s op van karamel en chocolade, gecombineerd met gedroogd fruit en noten.

Al het bier wordt binnen de abdij gebrouwen en gebotteld. In tegenstelling tot commerciële brouwerijen beperken de monniken bewust hun productie. Het bier wordt bovendien alleen ter plaatse verkocht in de abdij en het bijbehorende ontmoetingscentrum/café ‘De Vrede’ en in beperkte aantallen, waardoor het moeilijk verkrijgbaar is en erg gewild. Vroeger moest men telefonisch reserveren voor het bier afgehaald kon worden. Tegenwoordig is er een webwinkel. Maar ook de webwinkel is slechts op bepaalde dagen anderhalf uur open voor een beperkte hoeveelheid kratjes per persoon. De abdij is daarnaast ook gestart met het aan huis leveren van het bestelde bier. De beperkte beschikbaarheid en hoge kwaliteit van de Westvleteren-bieren hebben geleid tot een echte pelgrimstocht voor bierliefhebbers over de hele wereld. Of, om het in populaire termen te beschrijven: het staat op de bucketlist. Bierliefhebbers reizen van ver om de brouwerij te bezoeken en het product te proeven of kopen.

Naarmate de tijd vorderde werd ook duidelijk hoe belangrijk kwaliteitscontrole is. In mei 1839 verkreeg de abdij een brouwlicentie ondertekend door koning Leopold I. 1814 Jan-Baptist Victoor vestigt zich als kluizenaar in de bossen van Westvleteren. 1831 Enkele monniken van de Franse abdij Mont-des-Cats voegen zich in 1831 bij de kluizenaar en stichten de priorij Sint-Sixtus. 1839 Koning Leopold I ondertekent op 19 april 1839 de brouwlicentie. In juni 1839 werd uiteindelijk voor het eerst officieel gebrouwen. De priorij wordt tot abdij verheven. 1860 Ingebruikname van de tweede brouwerij. Het was nog steeds een kleine huisbrouwerij voor eigen gebruik. 1886 De herberg In de Vrede draait een goede omzet en daarom wordt de productie verhoogd. Start van de bouw van een derde brouwzaal. 1896 Ingebruikname van de derde brouwzaal. 1927 Er wordt voor de eerste maal met stoom gebrouwen in de ‘gemoderniseerde’, vierde brouwzaal. Deze bleef dienstdoen tot 5 januari 1990.

WO2 Een gebrek aan grondstoffen tijdens de oorlog verplichtte de monniken maar eenmaal om de drie weken brouwen. Een geschreven bron uit 1942 maakt melding dat er onder de brouwers van de streek werd overeengekomen dat ze onder elkaar gist uitleenden om de periodes waarin niet werd gebrouwen te kunnen overbruggen. Het is met andere woorden uitgesloten dat vlak na WO2 de abdij over een ‘zuivere’ gist beschikte, laat staan een zgn. ‘Sint-Sixtusgist’. 1945 De productie van de brouwerij wordt beperkt tot de hoeveelheid die nodig is om in het onderhoud van de abdij te voorzien. 1946 Brouwerij Sint-Bernardus in Watou verwerft de licentie om bier onder de naam Sint-Sixtus te brouwen en te commercialiseren. De bieren die in de abdij zelf nog worden gebrouwen worden voortaan gebotteld in etiketloze flessen. 1976 Bouw van een gistkamer met zes open gistkuipen. De huidige receptuur wordt op punt gezet. Sindsdien wordt voor de bierproductie binnen de abdij Westmalle-gist gebruikt. Einde van het gebruik van het koelschip en het zoetzure bier. 1979 In 1979 werd een afvullijn gebouwd met een capaciteit van ca. 12.000 flessen per uur. 1990 Ingebruikname van de vijfde brouwzaal, die nog steeds in gebruik is. 1992 De Abdij beslist om zelf de commercialisatie van Trappist Westvleteren te hervatten. In mei 1839 ontving de abdij de brouwlicentie ondertekend door koning Leopold I op 19 april 1839. Diezelfde maand werd naar alle waarschijnlijkheid al een proefbrouwsel gemaakt. In juni 1839 werd uiteindelijk voor het eerst officieel gebrouwen. Het eerste brouwzaaltje was ondergebracht in het eerste klooster, waar wellicht later de smidse was. Omstreeks 1860 bouwde men nog een ruim gebouwencomplex voor o.a. stallen, een gastenhuis, schuren en een tweede brouwerij. Pas vanaf 1878 verhoogt de productie omdat de herberg In de Vrede een goede omzet draaide. Op 20 maart 1922 vatten de monniken aan met de uitbreiding van de brouwerij. Op 27 oktober 1927 werd voor de eerste maal met stoom gebrouwen in de ‘gemoderniseerde’, vierde brouwzaal. Midden de jaren 70 werden een aantal aanpassingen gedaan aan de maalderij en de brouwzaal. De abdijgemeenschap kocht een moutmolen aan en het mouttransport werd gemechaniseerd. Naast de gistkamer kwam een laboratorium om het brouwproces nauwkeuriger te kunnen volgen. In 1979 werd een afvullijn in gebruik genomen met een capaciteit van ca. De nieuwe bottelarij kwam er in 2013. Sinds 2014 worden er twee brouwsels per brouwdag gemaakt. De lagerkelder en de gistkamer werden gemoderniseerd en geautomatiseerd maar omdat de capaciteit niet veranderde, bleef ook de productie ongewijzigd. In 2016 werd een volledige nieuwe nagisting gebouwd met opslagruimte. De monniken investeerden eveneens in een nieuwe, grote waterzuiveringsinstallatie.

De geschiedenis van de Sint-Sixtusabdij begon toen in 1814 Jan-Baptist Victoor zich als kluizenaar vestigde in de bossen van Westvleteren, waar zich destijds al monastieke gemeenschappen gevestigd hadden. Naaste hun monastieke activiteiten bewerkten de monniken de akkers rond de abdij en maakten ze kaas om in hun levensonderhoud te voorzien. Al vrij vroeg werd er op heel kleine schaal ook bier gebrouwen, niet om te verkopen maar voor eigen consumptie. Uit het kasboek van de Sint-Sixtusabdij blijkt dat in juni 1838 de eerste uitgaven werden gedaan voor een brouwerij. In mei 1839 ontving de abdij de brouwlicentie ondertekend door koning Leopold I op 19 april 1839. Diezelfde maand werd naar alle waarschijnlijkheid al een proefbrouwsel gemaakt. In juni 1839 werd uiteindelijk voor het eerst officieel gebrouwen. Getuige daarvan was de 25,45 Belgische franken die betaald werden voor de rechten van twee bierbrouwsels. Het eerste brouwzaaltje was ondergebracht in het eerste klooster, waar wellicht later de smidse was. In 1849 bouwden de monniken niet alleen een nieuwe kerk maar ook een tweede klooster.

Bezoekersinformatie

• De brouwerij en het ontmoetingscentrum De Vrede bieden beperkte verkoop en proeverijen ter plaatse.
• De webwinkel is op beperkte dagen en tijd open, met beperkte aantallen per persoon.
• Bezoeken kunnen gepaard gaan met een pelgrimstochtachtige ervaring vanwege de zeldzaamheid en vraag.
• Naast de abdij zijn er in de omgeving cafés en restaurants waar proefblokken of bottles van Westvleteren verkrijgbaar kunnen zijn.

In mei 1839 verkreeg de abdij de brouwlicentie ondertekend door koning Leopold I en in juni 1839 werd voor het eerst officieel gebrouwen. De abdij besloot later de commercialisatie te hervatten en een bottelarij werd in 2013 toegevoegd. Sinds 2014 worden er twee brouwsels per brouwdag gemaakt en werd de lagerkelder en gistkamer gemoderniseerd en geautomatiseerd, zonder verandering in productiecapaciteit. Een volledige nagisting werd in 2016 gebouwd samen met een grote waterzuiveringsinstallatie, waarmee de abdij haar productiesysteem verder moderniseerde terwijl de traditie bewaard bleef.

tags: #abdij #westvleteren #badkamer