ABN AMRO zet een belangrijke stap in de wereld van duurzaam bouwen met de ontwikkeling van een circulair paviljoen naast haar hoofdkantoor aan de Zuidas in Amsterdam. Dit unieke gebouw, ontworpen om te dienen als ontmoetingsplek voor cliënten, medewerkers en omwonenden, staat symbool voor de circulaire economie en de ambitie van de bank om duurzame innovaties te stimuleren. De bouw van dit 'clubhuis van circulariteit' is in volle gang en de opening staat gepland voor begin 2017.
Circulaire Economie: De Kern van het Ontwerp
Het concept van circulair bouwen is gebaseerd op het principe van maximale herbruikbaarheid van producten en grondstoffen, met minimale waarde vernietiging. Dit staat in contrast met het traditionele lineaire systeem, waarbij grondstoffen worden omgezet in producten die aan het einde van hun levenscyclus worden vernietigd. Het circulaire paviljoen van ABN AMRO is ontworpen met deze gedachte als leidraad. Het gebouw is een praktijkvoorbeeld van duurzaam en circulair ontwerpen, met als doel de impact op de natuurlijke wereld zo klein mogelijk te houden.
Samenwerking en Innovatie met Leveranciers
ABN AMRO werkt nauw samen met architecten, adviseurs, de Technische Universiteit Delft en diverse leveranciers om de circulaire ambities te realiseren. Projectmanager Rudolf Scholtens benadrukt de uitdaging aan leveranciers om met innovatieve ideeën en oplossingen te komen. Deze directe samenwerking tussen leverancier en opdrachtgever verkort de keten en verbetert het eindresultaat. Het ontwerp van Cie Architects is een van de eerste praktische toepassingen van circulair design in Nederland. Sommige leveranciers herzien hun materialen om circulaire oplossingen te bieden.
Een Ontwerp Gericht op Herbruikbaarheid en Recyclebaarheid
Het ontwerp van Cie Architects kenmerkt zich door openheid, met een grote glazen gevel en brede treden. Elk materiaal dat gebruikt is voor de bouw van het paviljoen is recyclebaar. De houten constructie kan worden gedemonteerd, waardoor het hout hergebruikt kan worden. Waar mogelijk wordt gewerkt met gebruikte materialen; zo bestaat 35% van het cement uit gerecycled afval. Ook het interieur is ontworpen met circulariteit in gedachten.
Innovatieve Materialen en Technieken
Binnen het paviljoen wordt een matrix gebruikt die een recyclingscore toekent aan materialen, ontwikkeld door BAM. Alle circulaire opties worden overwogen tijdens het ontwerpproces. Na de oplevering van het gebouw zullen de overwogen factoren gedocumenteerd worden. Het nieuwe ABN AMRO Paviljoen onderscheidt zich door unieke toepassingen:
- Houten vloer: vervaardigd uit afvalhout, afkomstig van barkrukken en oude kloostervloeren.
- Raamkozijnen: hergebruikte kozijnen van een voormalig Philips kantoor, voorzien van een speciale coating voor eenvoudige omsmelting.
- Isolatiemateriaal: gemaakt van circa 16.000 gerecyclede spijkerbroeken van werknemers.
- Houten skelet: gemaakt van nieuw lokaal larikshout, met breder uitgevoerde balken die na demontage kunnen worden afgeschaafd tot standaard planken.
- Verlichting op gelijkstroom: directe benutting van zonne-energie van de gevelpanelen, wat energiewinst oplevert door het vermijden van omzetting naar wisselstroom.
- Phase Changing Materials (PCM's): speciale panelen gevuld met zouten die van fase veranderen om temperatuurschommelingen te dempen. Deze panelen nemen warmte op boven 20 graden en geven deze 's nachts weer af.
- PV-panelen: kaderloze panelen tegen de horizontale gevelbanden en borstweringen.
- Houten liftkoker: een unieke constructie waarin Mitsubishi liften zullen worden geïnstalleerd.
- Gerecyclede kozijnen voor binnenwanden: verzameld door startup New Horizon uit sloopprojecten.
Solar Cooling Techniques - Phase Change Materials ( PCM )
Een 'Living Lab' voor Toekomstige Innovaties
Het paviljoen fungeert als een 'living lab' waar duurzame innovaties worden getest en geëxperimenteerd, soms in samenwerking met de universiteit. Het is een flexibel platform voor de ontwikkeling van toekomstige ideeën, concepten en strategieën. De opgedane kennis wordt gedeeld met cliënten onder het 'right to copy'-principe. Eerdere voorbeelden van kennisdeling door ABN AMRO betreffen business cases voor duurzamer vastgoed, zoals een bankfiliaal in Alkmaar en het hoofdkantoor in Amsterdam, dat onlangs werd uitgeroepen tot het meest duurzame gebouw ter wereld in gebruik.
Een Groene Ontmoetingsplek
Het paviljoen, gelegen aan het Mahlerplein op de Zuidas, is ontworpen als een uitnodigende en toegankelijke ontmoetingsplek. De open structuur met veel glas en de brede trappen aan de zijkant nodigen uit tot interactie. Het dak is bedekt met aarde en gras, wat bijdraagt aan de biodiversiteit. De groene omgeving rondom het gebouw, inclusief de tuin op het dak, draagt bij aan het tegengaan van stedelijke uitdagingen zoals hittestress en wateroverlast, en verbetert het welzijn van mensen.
Duurzame Gevels en Energiebeheer
ABN AMRO streeft ernaar om haar vastgoedportefeuille duurzaam te maken. Het circulaire paviljoen wordt, net als andere kantoren, beoordeeld op duurzaamheidscertificeringen zoals BREEAM. De verwachting is om minimaal de kwalificatie 'Excellent' te behalen volgens BREEAM-NL Nieuwbouw en Renovatie. De gevels van het paviljoen spelen hierin een belangrijke rol. Er wordt gebruik gemaakt van systemen van Kawneer, die gerecycled aluminium toepassen en ontworpen zijn voor demontage en hergebruik. De vliesgevel AA 100 Q HI+, het eerste Passiefhuis phA+ gecertificeerde aluminium vliesgevelsysteem, zorgt voor maximale daglichttoetreding en energiebesparing met een Uf-waarde van 0,81 W/m2K.
Verbruiksspecificaties
Gebouwen zijn verantwoordelijk voor ongeveer 40% van het wereldwijde energieverbruik. Het circulaire paviljoen van ABN AMRO is ontworpen om dit verbruik te minimaliseren. De verwachte verbruiksspecificaties zijn indrukwekkend:
- Verwacht energieverbruik: 58,0 kWh per m² BVO/per jaar (ongeveer 50% van een gemiddeld kantoor).
- Verwacht verbruik fossiele brandstoffen: 26,7 kWh/m² BVO/per jaar.
- Verwacht verbruik hernieuwbare energiebronnen: 65%.
- Verwacht waterverbruik: 5 m³/persoon/jaar.
- Verwacht percentage waterverbruik uit hemelwater/grijs water: 40%.
Kennisdeling en Toekomstvisie
Volgens Directeur Customer Experience Mark van Rijt draait de circulaire economie om delen. ABN AMRO wil haar ervaringen met de bouw van Circl delen via het 'right to copy'-principe, om anderen te laten leren van hun expertise. In het rapport ‘Toekomstbestendig vastgoed bouwen: Aan de slag met circulaire verdienmodellen’ deelt de bank haar visie op de kansen van de circulaire economie in de bouw- en vastgoedsector en mogelijke nieuwe verdienmodellen. Door zelf circulair te bouwen, kan de bank haar klanten effectiever adviseren over circulariteit.
Missie 2030
ABN AMRO heeft haar duurzaamheidsambities vastgelegd in Missie 2030. De bank streeft ernaar om in 2030 al het vastgoed in haar portefeuille gemiddeld naar een A-label te hebben en het eigen vastgoed per 2023 naar gemiddeld energielabel A. Het energieneutrale pand in Alkmaar, ondanks dat het uit de jaren zestig stamt, is een voorbeeld van de langdurige inzet van de bank op duurzaamheid. Met Circl wil ABN AMRO haar duurzame ambities benadrukken en een voorbeeld stellen voor de circulaire gebouwen van de toekomst.