Utrecht lanceert in ronkende bewoordingen de plannen voor Stadseiland-Zuid, het gebied tussen Kanaleneiland en Nieuwegein waar nu onder meer de woonboulevard, IKEA en kantoren zitten. Wat daarmee gebeurt, is nog onzeker. Volgens de gemeente is hoe dan ook een 'radicale' verandering nodig, zoals mogelijk het schrappen van op- en afritten van de A12.
Context en ambitie van Stadseiland-Zuid
“De ontwikkeling van Stadseiland-Zuid vraagt om dappere keuzes en een nauwe samenwerking met de ondernemers en bewoners die hier nu al actief zijn”, zegt wethouder Susanne Schilderman. Samen met Rijnenburg is er ruimte voor 63.000 tot 75.000 woningen en tienduizenden banen. Daarmee moet worden ingespeeld op de groeiende vraag naar woningen in de regio. Het gebied moet veranderen van een versnipperd bedrijventerrein in een gemengd stedelijk gebied waar wonen, werken en voorzieningen samenkomen.
Het gemeentebestuur ziet genoeg potentieel. “Stadseiland Zuid heeft het in zich om een nieuw en bruisend centrumgebied te worden, waarin balans tussen wonen, werken, voorzieningen en groen centraal staat.” De plannen voor Stadseiland-Zuid zijn ambitieus. Naast ruim 10.000 woningen verwacht de gemeente dat er ruimte is voor zo’n 7.100 banen, bijvoorbeeld in de maakindustrie, creatieve sector en dienstverlening. Ook komen er voorzieningen zoals scholen, zorg, sport en veel groen.
Bereikbaarheid en infrastructuur
De toekomstige Merwedelijn, een snelle tramverbinding, moet het gebied goed bereikbaar maken en is volgens de gemeente essentieel voor de ontwikkeling. “Een gemengde wijk met wonen, voorzieningen en werken kan alleen ontstaan als de omgeving radicaal verandert”, aldus de gemeente. Zo wordt onderzocht of op- en afritten van de A12 kunnen verdwijnen. Die vormen nu een barrière voor woningbouw, maar zijn tegelijk belangrijk voor de bereikbaarheid van de stad en het gebied.
De gemeente wil pas ingrijpen in de op- en afritten van de A12 als het verkeer goed blijft doorstromen, de leefomgeving verbetert (minder geluid en schonere lucht) en de belangen van bewoners en ondernemers zijn meegenomen. Het schrappen van op- en afritten raakt direct aan de toekomst van de woonboulevard, waar bijvoorbeeld IKEA zit. De gemeente onderzoekt hoe winkels kunnen samengaan met woningen en wat de gevolgen zijn als het gebied minder goed bereikbaar wordt met de auto. “Specifiek voor de woonboulevard speelt ook het aandachtspunt hoe woonwinkels kunnen samengaan met woningen en hoe de woonboulevard functioneert bij verminderde autobereikbaarheid”, schrijft het college. Daarbij speelt bereikbaarheid een cruciale rol voor ondernemers. “De grootste zorg zit in hoe het gebied per auto bereikbaar blijft voor de bestaande functies en wat dit betekent voor de huidige ondernemers.”
Praktische projecten en tijdlijnen
De plannen zijn nog niet definitief. De verkenning is een eerste stap in een langdurig proces. De komende jaren worden de plannen verder uitgewerkt, samen met bewoners, ondernemers en andere overheden. In Kanaleneiland-Zuid wordt gewerkt aan meerdere vernieuwingsprojecten: “We richten de komende jaren veel plekken in Kanaleneiland opnieuw in. We doen dit in 6 projecten, verspreid over de hele wijk.” Zo wordt onder andere ingezet op groen, betere fietspaden, veiligere oversteekplaatsen en een riool dat bij veel regen beter werkt.
Winkels en ontmoetingspunten spelen een centrale rol in de transformatie. In het wijkgebied Kanaleneiland-Zuid bevindt zich Primera Nova met verschillende retailers zoals Albert Heijn, JUMBO, HEMA, Kruidvat, Blokker en Action. Daarnaast ligt het winkelaanbod in carré-vormige passages in een overdekt winkelcentrum, met onder andere Lidl en landelijke ketens zoals Etos en Xenos. Het winkelcentrum biedt een verkoopvloeroppervlakte van circa X m² en fungeert als ontmoetingsplek voor bewoners en bezoekers.
Inhoudelijke onderdelen van de vernieuwingsplannen
- Vernieuwing van de openbare ruimte: vervanging van wegdek, nieuw gescheiden rioolstelsel en meer ruimte voor groen.
- Groene infrastructuur: extra groen en betere leefomgeving tegen hitte en wateroverlast.
- Verkeers- en mobiliteitsaanpassingen: verbeterde fietspaden en oversteekplaatsen; mogelijk minder auto- bereikbaarheid voor sommige delen bij gecontroleerde ingrepen.
- Onderwijs, zorg en sport: voorzieningen die wonen en werken dichter bij elkaar brengen.
- Betrokkenheid: bewoners, ondernemers en overheden werken mee aan ontwerpen en besluitvorming.
Mei 2025: Startdocument is vastgesteld. Het gaat om de straten tussen de Afrikalaan en de Vasco da Gama-laan, namelijk een deel Columbuslaan, deel Rooseveltlaan, deel Stanleylaan, deel Marco Pololaan, deel Livingstonelaan, Bartolomeo Diazlaan, Cortezlaan en de Pizarrolaan. De groene straten zijn onderdeel van het project. De onderzoeksvragen en eisen uit eerdere projecten gelden ook voor dit project en worden afgestemd met betrokken partijen.
Betrokkenheid van bewoners en ondernemers
Heb je een tip of opmerking? Primaria Nova is gevestigd aan Hammarskjöldhof 59 in het winkelcentrum Nova in de wijk Kanaleneiland te Utrecht. De gemeente nodigt inwoners uit om mee te denken via DenkMee en betrekt ondernemers bij de ontwikkeling van het gebied.
Interpretatie en verwachte effecten
De transformatie van Stadseiland-Zuid naar een gemengd stedelijk centrum met wonen, werken en voorzieningen is bedoeld om te anticiperen op regionale woningcrisis. Tegelijkertijd vraagt de verandering om een zorgvuldige afweging tussen bereikbaarheid en leefomgeving, zodat huidige winkels en bedrijfsfunctie kunnen blijven bestaan of samengaan met nieuwe wonen.
- Analyseren van huidige barrières door A12-rijroutes en onderzoeken naar schrappen van op- en afritten.
- Ontwerpen van een groen en robuust rioolstelsel met rekening voor extreme regenval.
- Uitwerken van Merwedelijn als integraal onderdeel van de bereikbaarheid.
- Co-creatie met bewoners en ondernemers gedurende ontwerp- en uitvoeringsfasen.
tags: #action #kanaleneiland #verbouwing