Opmerkingen bij de handleiding PGS 15 versie 2021: bij het samenstellen van de voorschriften is in alle situaties uitgegaan van een brandcompartiment. De opslageisen voor spuitbussen wijken af van de opslagvereisten voor gevaarlijke stoffen in 'gewone' verpakking door de specifieke gevaaraspecten van spuitbussen. Een bij een brand betrokken spuitbus kan exploderen, wat leidt tot een vuurbal en/of drukgolf. De regels spreken over twee situaties: alleen spuitbussen of spuitbussen in combinatie met andere gevaarlijke stoffen.
Toepassingsgebied en basisprincipes van PGS 15
Een PGS-richtlijn is een document over de veilige opslag en bijbehorende activiteiten met gevaarlijke stoffen. In de PGS-richtlijn staan de belangrijkste risico’s voor de veiligheid van werknemers, de veiligheid van de omgeving en de brandveiligheid. Ook staan in een PGS-richtlijn de mogelijke gevolgen voor het bestrijden van een ramp. Doelen zijn geformuleerd en gekoppelde maatregelen helpen om aan die doelen te voldoen. Naast de maatregelen zijn gelijkwaardige maatregelen mogelijk, mits de wetgeving dit toelaat.
In 2015 is gestart met de PGS Nieuwe Stijl, een risicobenadering die scenario’s beschrijft waarin misgaan mogelijk is. Hoofdstukken 5 tot en met 7 zijn normatief en bevatten het wettelijk kader, doelen en maatregelen om hoge- en middelhoog risico-scenari‟s te voorkomen en te beperken. Hoofdstuk 7 biedt specifieke maatregelen voor opslag van spuitbussen en gaspatronen.
Opslag van spuitbussen en gaspatronen onder ADR-klasse 2
In hoofdstuk 7 staat: gaspatronen zijn niet-hervulbare houders die een gas of gasmengsel onder druk bevatten. Spuitbussen (UN-nummer 1950) en gaspatronen (UN-nummer 2037) zijn ingedeeld in klasse 2 van het ADR. De inhoud mag niet meer bedragen dan 1 liter voor metalen houders en niet meer dan 0,5 liter voor kunststof of glazen houders. Spuitbussen vallen tijdens het vervoer onder het ADR, ook als ze geen gevaarlijke inhoud hebben.
Wanneer spuitbussen of gaspatronen samen met andere gevaarlijke stoffen worden opgeslagen, geldt er geen onderscheid naar inhoud; elk afzonderlijk object vormt een mogelijk risico bij opslag in combinatie met andere stoffen. Spuitbussen of gaspatronen die betrokken raken bij een brand kunnen rocketeren, ongeacht of de inhoud inert of (licht) ontvlambaar is. Als de inhoud ontvlambaar, toxisch, corrosief of oxiderend is, geldt het toepassingsgebied van PGS 15 met een ondergrens van 50 kg.
Voorraad- en grenswaardenbeoordeling
Een vuistregel voor snelle inschatting: circa 15-20 pallets spuitbussen/gaspatronen op circa 1,80 m hoogte komen ongeveer overeen met 10.000 kg. De netto-inhoud is wat verspoten wordt; nettovolume en dichtheid zijn essentieel voor nauwkeurige berekening. Het nettovolume staat op de bus vermeld; dichtheid vind je in het veiligheidsinformatieblad of bij de leverancier.
Brandcompartimenten en afscherming
Opslag van spuitbussen moet altijd plaatsvinden in een brandcompartiment. Bij opslag in combinatie met andere verpakte gevaarlijke stoffen moeten spuitbussen worden afgeschermd door hekwerk, behalve als het oppervlak van de opslagvoorziening kleiner is dan 100 m2. De totale vloeroppervlakte mag maximaal 2.500 m2 zijn. Er moet een geschikte brandbeveiligingsinstallatie aanwezig zijn die voldoet aan beschermingsniveau 1, met naleving van paragrafen 4.6, 4.7 en 4.8. Bij meer dan 10.000 kg spuitbussen is hoofdstuk 4 van PGS 15 van toepassing.
ADH-klasse-indeling en opslagvolumes
Alle spuitbussen met een brandbare inhoud vallen onder ADR-klasse 3. ADR-klasse 8 geldt voor overige spuitbussen. Grenswaarden voor beschermingsniveaus in tabel 4.2 van PGS 15 hangen af van het gevaaraspect van de spuitbus. In een opslagvoorziening van 1.000 m2 met 20 ton spuitbussen, waarvan 300 kg ontvlambaar is, 300 kg zeer licht ontvlambaar en de rest corrosief/oxiderend, geldt dat als meer dan 400 kg aan ADR-klasse 3 aanwezig is, beschermingsniveau 1 van toepassing is. Spuitbussen in onthouding van ADR-klasse 3 vallen onder ADR-klasse 8.
Spuitbussen, ADR en veiligheid rondom vervoer
ADR is een internationaal verdrag voor het wegvervoer van gevaarlijke stoffen. ADR 2025 is in werking getreden met transitie tot 30 juni 2025; vanaf 1 juli 2025 is ADR 2025 verplicht. In Nederland wordt ADR gehandhaafd door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Verpakkingen dragen UN-keurmerken; het VN-symbool gevolgd door een VN-code. Voor Laboratoria bestaan vrijstellingen zoals Limited Quantities (LQ) en Excepted Quantities (EQ) voor kleine hoeveelheden. Biologische monsters vallen onder klasse 6.2, met Categorie A en B afhankelijk van de infectiegraad.
Praktische opslagregels en omgangstips
Controleer bij ontvangst de verpakking en etikettering op consistentie met de bestelling. Externe verzending vereist UN-goedgekeurde verpakking; bij twijfel raadpleeg een ADR-adviseur of het transportbedrijf. De opslag van aerosols en spuitbussen vereist temperatuur- en drukbeheersing, brandveiligheid, ventilatie, compartimentering en duidelijke etikettering en verpakking volgens CLP en ADR. Veilige omgang strikt volgen om maatregelen uit de RI&E en de PGS-richtlijn te realiseren.
PGS 15 Gevaarlijke Stoffen
Overige relevante kaders en implementatie
De PGS-richtlijn is normatief voor hoofdstukken 5-7, en informatief in andere delen. Bijlagen en normen geven onder meer definities en implementatietermijnen. De toezichthouders en veiligheidsregio's gebruiken de PGS-richtlijnen als referentiekader bij toezicht, brandveiligheid en rampenbestrijding. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bepaalt samen met andere ministeries of een PGS-richtlijn verplicht is binnen Bal of Bkl, en hoe deze te implementeren.
Samenvatting van sleutelpunten
- Spuitbussen en gaspatronen vallen onder ADR-klasse 2 en 3 respectievelijk, met specifieke inhoudslimieten afhankelijk van het materiaal en verpakking.
- Opslag vereist brandcompartimenten en mogelijk hekwerk bij gecombineerde opslag; totale oppervlakte beperken tot 2.500 m2 en beveiligingsniveau 1 bij relevante hoeveelheden.
- ADRv 2025 verplichting en UN-verpakkingsmerken zijn bepalend voor transport van spuitbussen en aerosols.
- PGS Nieuwe Stijl en risicobenadering vormen de kern van doelgerichte maatregelen voor omgevingsveiligheid, arbeidsveiligheid en brand- & rampenbestrijding.
tags: #adr #afvoer #spuitbussen