Elk plat dak is voorzien van een afschot, een lichte hellingsgraad die cruciaal is voor de correcte afvoer van regenwater. Dit element draagt significant bij aan de levensduur van een plat dak. Het afschot zorgt ervoor dat hemelwater naar de waterdoorvoeren in het dak en de dakgoten wordt geleid. Wanneer een afschot ontbreekt, niet correct is geplaatst of verkeerd is berekend, kunnen diverse problemen ontstaan.
Gevolgen van een ontbrekend of incorrect afschot
Een gebrekkig afschot kan leiden tot:
- Slijtage dakbedekking: Stilstaand water kan op termijn schade aan de dakbekleding veroorzaken.
- Ontstaan mosgroei: Plasvorming op een plat dak vormt een ideale voedingsbodem voor mossen en schimmels.
- Vochtproblemen: De combinatie van bovengenoemde factoren vermindert de waterafstotende en isolerende werking van de dakbedekking.
Hoewel het afschot op een plat dak niet altijd de eerste aandacht krijgt, is het een onmisbaar element in de dakconstructie. Het voorkomt stilstaand hemelwater en zorgt voor een correcte waterafvoer.
Methoden voor het creëren van een afschot
Een dakspecialist kan op verschillende manieren een afschot voor een plat dak realiseren:
Klassieke hellingschape
Bij deze methode wordt eerst een chape aangebracht om het platte dak een helling te geven. Vervolgens wordt de isolatie op het afschot geplaatst en afgewerkt met EPDM of roofing. Een nadeel van deze chape is het hoge gewicht.
Afschot met spielatten
Voor houten dakconstructies kan een vakspecialist een afschot creëren door houten spielatten te plaatsen.
Afschotisolatie
Afschotisolatie, waarbij isolatieplaten met een aangepaste vormgeving worden gebruikt, is vaak een verstandige keuze bij renovatieprojecten, omdat het tevens fungeert als grondige na-isolatie. Op betonnen onderconstructies kiezen experts steeds vaker om het afschot in de isolatie te verwerken.
Isolatiechape
Met materialen zoals schuimbeton, Betopor of vergelijkbaar beton kan eveneens een effectief afschot worden gemaakt. Deze lichte materialen belasten de draagconstructie van het dak nauwelijks.
Complexiteit en belang van een afschotplan
Het plaatsen van een afschot op een plat dak is een complexe aangelegenheid. Hoe groter het dak en hoe meer hoeken en onderbrekingen, des te ingewikkelder de berekening van het afschot wordt. Daarom is een professioneel afschot- of legplan van onschatbare waarde om een goede afwatering te verzekeren.
Bij het ontwerp van het afschot moet rekening worden gehouden met de eventuele doorbuigbelasting van regenwater. Dit betekent dat het water zonder problemen naar de aanwezige afvoerpunten moet kunnen worden afgevoerd, zelfs bij een hoge doorbuigingsgraad.
Kosten van een dakafschot
De kosten voor het aanbrengen van een dakafschot zijn afhankelijk van de gekozen methode, de omvang van het project en het aantal benodigde arbeidsuren.
- Afschot in de bouwconstructie: Vaak wordt dit meegerekend als onderdeel van de gehele dakconstructie, waardoor specifieke prijzen moeilijk te geven zijn.
- Isolatie afschot: De richtprijs voor afschotplaten varieert gemiddeld van €13 tot €65 per m² voor een afschot van 10 mm en van €15 tot €70 per m² voor een afschot van 20 mm (exclusief btw, inclusief plaatsing).
Bij het plaatsen van nieuwe dakisolatie, inclusief afschot, kunt u mogelijk in aanmerking komen voor diverse subsidies en financiële regelingen, zoals de ISDE (Investeringssubsidie Duurzame Energie) of de Energiebespaarlening.
Belangrijke aandachtspunten bij het aanleggen van een afschot
Bij het berekenen en plaatsen van een plat dak afschot komen diverse aandachtspunten kijken die de kwaliteit en levensduur van het dak bepalen:
- Sterkte draagconstructie: De geschiktheid van een bepaalde methode hangt af van de stevigheid van de onderliggende dakconstructie.
- Hellingsgraad: De minimale hellingsgraad van een plat dak ligt rond de 2%, wat neerkomt op ongeveer 20 mm per lopende meter. In de meeste gevallen moet een afschot minimaal 70 mm hoog zijn, maar dit kan oplopen tot 300 mm of meer.
- Afschotisolatie en Rc-waarde: Bij het plaatsen van afschotisolatie is de isolatiewaarde van het product van belang.
- Waterafvoer: Er moeten voldoende hemelwaterafvoeren op het dak aanwezig zijn, waaraan het afschot wordt aangepast.
Het bepalen van de meest geschikte methode, het uitwerken van een afschotplan en het berekenen van de minimale afschothoogte zijn cruciale elementen die de levensduur van een plat dak beïnvloeden. Daarom is het aan te raden om deze berekeningen en werkzaamheden over te laten aan een ervaren dakwerker.
Afschot en waterafvoer: een geïntegreerd systeem
Het afvoeren van water is een integraal onderdeel van het dakafschot. Het gehele systeem, van het afvoeren van oppervlakte water tot de uiteindelijke afvoer in de riolering of ondergrond, is van belang. Op een plat dak is een goed functionerend afschot van groot belang om problemen zoals snellere slijtage van de dakbedekking, verhoogde druk op het dak en de groei van mossen en algen door stilstaand water te voorkomen.
Als effectief afschot wordt vaak 1% aangehouden, waarbij maximaal 5% van het dakoppervlak enige tijd water mag bevatten. Voor bestrating geldt doorgaans een afschot van 10 tot 20 mm per strekkende meter om plassen te voorkomen.
Methoden om afschot te realiseren
Er zijn verschillende methoden om het afschot te realiseren:
- Afschot verwerken in de balkenlaag: Een goede optie, maar vereist nauwkeurige planning vooraf en is tijdrovend.
- Afschot verwerken in de isolatie: Dit wordt beschouwd als de makkelijkste en goedkoopste optie.
Het doel van elk dakafschot is het voorkomen van stilstaand water. De aanbrenging van een lichte helling is de meest gebruikte vorm hiervan. Hoewel afschot niet expliciet in het Bouwbesluit is opgenomen, geldt algemeen de richtlijn dat maximaal vijf procent van een plat dakoppervlak enige tijd stilstaand water mag bevatten.
Veelvoorkomende problemen en oplossingen
Water dat op een plat dak blijft staan, kan diverse problemen veroorzaken:
- Slijtage en lekkages: Stilstaand water tast de dakbedekking aan, wat kan leiden tot lekkages.
- Vorstschade: In de winter kan stilstaand water in beginnende barstjes bevriezen, waardoor deze groter worden en tot lekkage kunnen leiden.
- Aantrekking van ongedierte en begroeiing: Stilstaand water trekt vogels en ongedierte aan en bevordert de groei van mossen en algen.
- Verzakking van de dakconstructie: Het gewicht van stilstaand water kan op termijn leiden tot verzakking van de dakconstructie.
Om deze problemen te voorkomen, is voldoende afschot essentieel. Een plat dak hoort per strekkende meter minimaal 1 cm lager of hoger te zijn, met de hemelwaterafvoer op het laagste punt. De makkelijkste manier om dit te corrigeren is met afschot-isolatieplaten.
Wat te doen bij stilstaand water?
Als er water op uw platte dak blijft staan, zijn er verschillende mogelijke oorzaken en oplossingen:
- Verstopte dakafvoer: Dit is de meest voorkomende oorzaak. Regelmatig onderhoud, zoals het schoonmaken van de afvoer, is noodzakelijk.
- Verstopte standleiding: Een verstopping in de verticale regenpijp kan ook problemen veroorzaken.
- Verstopte straatkolk: Een verstopte rooster in het wegdek of trottoir kan de waterafvoer belemmeren.
- Verzakking van de dakconstructie: Een verzakte dakconstructie kan laagtes creëren waar water zich ophoopt.
- Onvoldoende afschot: Het dak heeft dan niet de juiste helling om regenwater effectief af te voeren.
Een plat dak hoort per strekkende meter minimaal 1 cm te aflopen, met de hemelwaterafvoer op het laagste punt. De makkelijkste manier om dit op te lossen is met afschot-isolatieplaten.
Veelgemaakte fouten bij aanleg
Waterproblemen op platte daken ontstaan vaak al tijdens de aanleg of renovatie. Veelgemaakte fouten zijn:
- Onvoldoende berekening van het afschot: Dit resulteert in een vrijwel vlak dak.
- Verkeerd geplaatste afvoeren: De afvoeren liggen niet op het laagste punt, waardoor het afschot zijn nut verliest.
- Geen rekening houden met bestaande doorbuiging: Bij renovatie wordt soms nieuwe dakbedekking aangebracht op een reeds vervormde ondergrond.
- Onderschatten van isolatie-opbouw: Onjuist geplaatste of verzadigde isolatieplaten kunnen het afschot negatief beïnvloeden.
De grootste fout die gemaakt kan worden, is het niet aanbrengen van afschot, vaak om kosten te besparen. Dit pakt vrijwel altijd verkeerd uit.
Wanneer het afschot aanpassen?
Blijft water structureel staan terwijl de afvoeren schoon zijn, dan is het aanpassen van het afschot vaak de duurzame oplossing. Dit gebeurt meestal met afschotisolatie, waarbij isolatieplaten met een ingebouwde helling worden aangebracht. In sommige gevallen is aanpassing van de onderconstructie noodzakelijk.
Bij nieuwbouw wordt het afschot meestal al verwerkt in de constructie of isolatielaag, waardoor waterproblemen minder vaak voorkomen. Bij oudere daken kan verzakking of slijtage ervoor zorgen dat het oorspronkelijke afschot niet meer effectief is.
Veelgestelde vragen over water op een plat dak
Hoe diep mag een waterplas maximaal zijn?
Er is geen vaste landelijke norm voor een exacte maximale diepte. In de praktijk wordt gekeken naar de combinatie van diepte en duur. Een dunne waterplas is minder kritisch dan een plas van meerdere centimeters die dagen blijft staan. Water wordt problematisch wanneer het langer dan 48 uur blijft staan, wanneer plassen na iedere regenbui groter worden of wanneer de dakbedekking zichtbaar vervormt.
Kan waterophoping extra doorbuiging veroorzaken?
Ja. Langdurige waterbelasting kan bestaande doorbuiging versterken, waardoor laagtes groter worden en bij volgende regenbuien nog meer water blijft staan.
Maakt het type dakbedekking verschil?
Sommige materialen zijn beter bestand tegen tijdelijke plasvorming dan andere. De technische staat van de dakbedekking speelt hierbij een belangrijke rol.
Wat kost het aanpassen van afschot?
De kosten hangen af van het dakoppervlak en de gekozen oplossing. Het aanbrengen van afschotisolatie is doorgaans voordeliger dan het aanpassen van de onderconstructie.