Er zijn gebruiksnormen voor stikstof uit dierlijke mest, stikstof uit alle mest en fosfaat. De gebruiksnorm laat zien hoeveel mest u per hectare en per jaar mag gebruiken op landbouwgrond. De gebruiksruimte of mestplaatsingsruimte is het totaal van al uw hectares opgeteld. Bij het maken van de berekeningen heeft u verschillende gegevens nodig, soms hebt u tabellen nodig om berekeningen te maken.
Wat is landbouwgrond en welke gronden tellen mee?
U kijkt naar de oppervlakte waar u feitelijke beschikkingsmacht over heeft. Soms telt grond niet mee als landbouwgrond, bijvoorbeeld bij bepaalde eco-activiteiten voor het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Soms is het wel landbouwgrond, maar mag u er geen mest gebruiken, zoals bufferstroken langs waterlopen. De definitie van landbouwgrond kan per gebied verschillen en per regelgeving uiteenlopen. In Mijn percelen vindt u een kaartlaag met de grondsoorten. NV-gebieden (nutriënten verontreinigde gebieden) vereisen extra maatregelen.
Bemestingsplanning en administratie
Elk jaar maakt u voor het begin van het groeiseizoen een bemestingsplan waarin staat welke gewassen u gaat telen en hoeveel en welke mest u gaat gebruiken. Tijdens het jaar controleert u hoeveel mest u werkelijk gebruikt en of u binnen uw gebruiksnruimte blijft. Dit houdt u bij in uw administratie. Gebruikt u meer of minder dan gepland, dan past u het bemestingsplan aan.
Kunt u hulp gebruiken bij het berekenen van gebruiksnormen? Er worden nog voorbeelden ontwikkeld voor melkveehouders, akkerbouwers en varkenshouders die hun gebruiksnormen berekenen.
Specifieke normen en hoeveel stikstof u mag uitrijden
Op uw landbouwgrond mag u per jaar 170 kilogram stikstof uit dierlijke mest per hectare uitrijden. U rekent met de oppervlakte die u op 15 mei in gebruik heeft. Met Renure mag u bovenop uw gebruiksnorm dierlijke mest per hectare nog 80 kilogram stikstof uit Renure gebruiken; extra Renure telt mee voor de gebruiksnorm.
De gebruiksnorm stikstof uit alle mest heet ook wel de stikstofgebruiksnorm. De hoogte ervan wordt bepaald door grondsoort en hoofdteelt, en soms ook door een volgteelt. Er zijn aanvullende regels die de norm kunnen verlagen of verhogen, bijvoorbeeld als u grasland scheurt, geen vanggewas zaait op zand- of lössgrond, of vanggewas vernietigt voor 1 februari of zaait na 1 oktober niet. NV-gebieden hebben een 20% lagere stikstofgebruiksnorm dan de rest van Nederland. Als u veel percelen hebt met gewassen die een lage stikstofgebruiksnorm hebben, kan de equivalente maatregel meer stikstof toelaten.
Voor de werkingscoëfficiënten geldt: alle stikstof in dierlijke mest telt mee, maar het gewas kan niet alles opnemen. Daarom wordt een percentage van de stikstof meegerekend bij de berekening van de totale stikstofgebruiksnorm. Er bestaan werkingscoëfficiënten voor alle mestsoorten en voor dunne fracties bij bemesting na scheiding van mest.
Samenhang tussen stikstof uit dierlijke mest en uit alle mest
Uw gebruiksnormen voor al uw hectares samen vormen uw gebruiksruimte. Als de gebruiksruimte voor stikstof uit alle mest hoger is dan die voor stikstof uit dierlijke mest, mag u de hele gebruiksnorm voor dierlijke mest gebruiken; de stikstof uit overige mest kan daaraan worden toegevoegd. Soms is de gebruiksruimte voor stikstof uit alle mest lager dan voor dierlijke mest, bijvoorbeeld bij veel percelen met gewassen die een lagere stikstofgebruiksnorm hebben.
Fosfaat en grondsoort
Hoeveel fosfaat u mag gebruiken, hangt af van de grondsoort en of het grasland of bouwland is. Fosfaat is nodig om gewassen goed te laten groeien en voldoende fosfaat in de bodem te houden. Soms mag u meer fosfaat gebruiken als de fosfaattoestand van de grond laag is of als bouwland een hogere fosfaattoestand heeft. Bepaalde vaste strooimiddelen en compost tellen minder zwaar voor de fosfaatgebruiksnorm. Voor grasland gelden andere normen dan voor bouwland.
Administratie en controles
Wanneer u te veel mest heeft gebruikt, overtreedt u de regels en kunt u een boete krijgen en mogelijk subsidieaftrek ondervinden. De kosten zijn in de gebruiksnormen vastgelegd; bijvoorbeeld € 7 per kilo te veel stikstof voor trek in stikstof uit dierlijke mest, € 7 per kilo te veel stikstof uit alle mest, of € 3,50 per kilo bij overschrijding van alle mestnormen wanneer ook de dierlijke mestnorm niet wordt voldaan.
MINAS-plichtige bedrijven moeten een mineralenboekhouding bijhouden en betalen een heffing wanneer hun mineralenoverschot per hectare een vastgestelde norm overschrijdt. De regelgeving en normen zijn door de jaren heen aangescherpt en vereisen regelmatig bijhouden en evalueren van de opbrengsten, input en afvoer van mest en stikstof/fosfaat in een jaar.
Een bemestingsplan en voorbeeldberekening
In de brochure wordt uitgelegd hoe je de gebruiksruimte kunt berekenen voor de drie gebruiksnormen: dierlijke mest, stikstof en fosfaat. Een bemestingsplan beschrijft hoeveel je van verschillende soorten mest uitrijdt en is verplicht als je derogatie gebruikt. Een voorbeeldbedrijf Abel laat stap voor stap zien hoe de berekeningen worden gemaakt: beginvoorraad mest, aanvoer, productie door dieren, afvoer, eindvoorraad, en de stikstof- en fosfaatinhoud van de mest.
De RVO benadrukt dat ondernemers zelf verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van de berekeningen. De RVO controleert steekproefsgewijs de aangeleverde gegevens. Voor Latijnse termen en technische details kun je in de referenties naar RVO en de Meststoffenwet terecht.
Speciale onderwerpen
Wanneer u pachtrelaties heeft met waterkeringbeheerders kan er onder voorwaarden toestemming bestaan om dijken op te voeren in de mestboekhouding bij actieve bemesting. Bemesting van waterkeringen is vaak niet toegestaan om uitspoeling naar oppervlaktewater te voorkomen. Beweiding is soms toegestaan, maar stalde bemesting en beweiding kunnen aanvullende regels kennen. De keurcontroles handhaven deze regels beleidsmatig.
Ga voor actuele normen en uitleg naar de webpagina’s van RVO, MINAS en de relevante beleidspublicaties. De ontwikkeling van de regelgeving en de normering is een doorlopend proces met evaluaties en voorstellen die mogelijk in de toekomst nog verder worden bijgesteld.
Voor wie meer wil weten: de tekst verwijst naar het belang van een actuele administratie en het gebruik van bemestingsplannen, plus de grotere context van waterkwaliteit en GLB-regelingen.
tags: #afvoer #gras #mineralenboekhouding