Bij ventilatie met warmteterugwinning regelt een zogenoemde wtw unit de aan -en afvoer van lucht. Dat niet alleen, deze unit haalt ook de warmte uit de afgevoerde lucht en verwarmt hiermee de aangevoerde lucht. De hoeveelheid afgevoerde lucht is hetzelfde als de hoeveelheid lucht die wordt toegevoerd. Daarom wordt wtw ventilatie ook wel balansventilatie genoemd.
Centraal versus decentraal wtw systeem
Er bestaan twee verschillende soorten wtw systemen:
- Centraal wtw systeem Hierbij heb je één unit die de aan -en afvoer van lucht in de woning regelt. De wtw unit is vaak centraal in de woning geplaatst. De vervuilde lucht wordt afgevoerd via luchtkanalen en ventielen in vochtige ruimtes. In ieder geval in de badkamer, keuken en toiletruimte. De verse lucht wordt de woning ingeblazen via ventielen in alle verblijfruimten in huis. Verblijfsruimten zijn ruimtes waar mensen langere tijd aanwezig zijn, zoals een woonkamer, keuken en slaapkamers. Een wtw systeem gebruikt de warmte uit de afgevoerde lucht om de verse lucht van buiten op te warmen. Hierdoor gaat er weinig warmte verloren.
- Decentraal wtw systeem Ventilatie met warmteterugwinning installeren in bestaande woningen is ingewikkeld. Je moet dan door het hele huis lucht -en ventilatiekanalen aanleggen, zowel voor de toevoer als voor de afvoer. Wanneer er geen toevoerkanalen aanwezig zijn en je deze niet wilt of kunt aanleggen, is een decentrale wtw unit een oplossing. Bij decentrale ventilatie wordt elke ruimte apart geventileerd via een wtw unit in de buitengevel. Dit kan bijvoorbeeld een woonkamer, keuken of slaapkamer zijn. In het apparaat wordt, net als bij centrale wtw, de verse lucht verwarmd door de uitgaande vervuilde lucht.
Kosten en opbrengsten wtw ventilatie unit
Een wtw unit kost ongeveer € 1.000 tot € 4.000. Daar bovenop komen de kosten voor de aanleg van ventilatiekanalen door het huis. Een wtw installatie levert een flinke besparing op. Je kunt ongeveer 40 kuub gas per jaar besparen en je houdt ongeveer 80 tot 90% van de warmte vast die anders verloren gaat.
Subsidie ventilatie
Vanaf 2026 is er subsidie verkrijgbaar voor energiezuinige ventilatie, op voorwaarde dat deze in 2026 is geïnstalleerd. Je kunt dit één keer aanvragen en ontvangt een vast bedrag van 400 euro. Dit is alleen mogelijk in combinatie met een isolatiemaatregel. Het is aan te vragen tot maximaal twee jaar na het laten aanbrengen van een isolatiemaatregel waarvoor je eerder ISDE-subsidie hebt gekregen.
WTW unit onderhoud
Een wtw unit gaat langer mee wanneer deze goed onderhouden wordt. Daarnaast zorgt goed onderhoud voor optimale luchtkwaliteit. In een wtw unit zitten filters. Maak deze filters regelmatig schoon. Maak de ventielen eens per jaar schoon met een stofzuiger en sopje. Plaats de ventielen op dezelfde plaats en met dezelfde instelling terug. Een goed functionerende ventilatie unit biedt een hoog comfort. Doordat wtw units geen ventilatieroosters nodig hebben, heb je weinig last van geluiden van buiten de woning.
Ventilatieland tipt: onderhoud is cruciaal en een foutieve installatie kan onnodig geluid veroorzaken. Veel units hebben een bypass die in zomermaanden voor natuurlijke verkoeling zorgt door de inkomende lucht om de warmtewisselaar heen te leiden. Bij een raam in de badkamer zorg je ervoor dat deze niet openstaat als de wtw aanstaat, want anders ventileert de rest van de woning minder goed. Sluit een afzuigkap met motor niet aan op wtw ventilatie.
Verschil wtw ventilatie en mechanische ventilatie
Wtw ventilatie en mechanische ventilatie worden wel eens door elkaar gehaald. In beide gevallen wordt de vervuilde lucht afgevoerd via ventielen in vochtige ruimtes. Het verschil zit in de toevoer van verse lucht. Bij mechanische ventilatie komt de toevoer van verse lucht via ramen of ventilatieroosters in alle verblijfsruimten.
Warmteterugwinning principes
Warmteterugwinning (WTW) is een methode waarbij de warmte uit afvoerlucht of afvoerwater wordt gebruikt als voorverwarming van onder andere ventilatielucht of warmwaterproductie. Bij dit WTW-principe wordt de toevoer-ventilatielucht opgewarmd met de warmte uit afvoer-ventilatielucht. Door een motor in de wtw-unit wordt de lucht van buiten naar binnen gezogen. In de unit wordt de lucht opgewarmd. De verwarmde lucht wordt verder de woning in getransporteerd en uitgeblazen in de vertrekken waar men regelmatig verblijft, de zogenaamde verblijfsgebieden. Vanuit deze verblijfsgebieden wordt de lucht door de woning getrokken naar de afzuigpunten waarna het door de leidingen weer terugkomt bij de wtw-installatie. In de wtw wordt een deel van de warmte weer aan de lucht ontrokken en verder naar buiten geblazen.
Voordelen en aandachtspunten
WTW-units leveren doorgaans 85% tot 95% rendement in temperatuurterugwinning. Enkele belangrijke aandachtspunten:
- Bij strenge vorst kan vorstbeveiliging het bevriezen van vocht voorkomen.
- In natte ruimtes is afzuiging via WTW-routes ideaal, maar soms is extra vochtbeheersing nodig (of afzuigventielen blijven in gebruik).
- Een centrale installatie kan, ondanks hogere installatiekosten, minder geluid veroorzaken dan decentrale units, maar vereist vaak grotere kanaalwerk.
- Bij renovatie is goede inregeling en reiniging na afronding cruciaal voor comfort en efficiëntie.
- Ventilatie blijft essentieel voor gezondheid: teveel of te weinig ventilatie beïnvloedt virusoverdracht en vochtproblemen.
Kiezen tussen centrale en decentrale systemen
Een decentrale WTW kan geschikt zijn wanneer geen uitgebreid kanaalwerk mogelijk is; deze units worden per ruimte geplaatst en vereisen geen grote verbouwing. Een centrale WTW is vaak geschikter voor nieuwbouw of when er al een uitgebreid kanaalnetwerk is. Een vuistregel: jouw woning moet elke 2-3 uur volledig ververst worden. Een voorbeeld: woning van 120 m² met plafondhoogte 2,5 m heeft 300 m³ volume. Voor volledige verversing elke 2 uur deel je 300 door 2, wat 150 m³/h ventlatiecapaciteit oplevert. De meeste woningen varen wel bij capaciteit tussen 200-300 m³/h. Moderne WTW-units leveren rendementen van circa 85% tot 94% en sommige typen tot 91-95%.
Installatie en onderhoud in renovatieprojecten
Een WTW-installatie in een renovatieproject vereist vaak het aanleggen van een nieuw kanaalnetwerk en een inregeling van het systeem na afronden van bouwwerkzaamheden. Na renovatie is het aan te raden de WTW-unit grondig te reinigen en vervolgens regelmatig onderhoud uit te voeren: filters controleren, systeem reinigen en afstellen volgens voorschriften. Een renovatie kan de luchtdichtheid van een woning wijzigen, waardoor balansventilatie extra belangrijk wordt.
5 TV Settings Nobody tells you to change (HUGE upgrade)
Technische specificaties en regelgeving
Een WTW-installatie wordt vaak beoordeeld op:
- Rendement (temperatuurterugwinning) meestal tussen 85% en 95%.
- Ventilatiecapaciteit, vaak minimaal circa 125 m³/h is vereist voor ISDE-checks.
- Zoek naar EPREL-registratie en energielabel voor Europese regelgeving.
- Minimale performance-criteria zoals EN13141-7:2021
Kostenschatting en terugverdientijd
Een WTW-installatie verdient zichzelf meestal terug binnen 6 tot 8 jaar, afhankelijk van woningtype, isolatie en gebruik. Onderhoudskosten blijven een factor, maar vernieuwing of rematerialisatie gebeurt vaak langer later. Voor nieuwbouw wordt het systeem vaak meteen geïntegreerd in het kanalenwerk.
Zelf aan de slag of hulp van experts
Een WTW-installatie vereist professionele inregeling voor comfort en efficiëntie. Desondanks is onderhoud zoals filterreiniging en ventielreiniging ook goed zelf te doen. Als er storingen zijn, kan geluid, ontstoring of verminderde ventilatie duiden op problemen zoals vervuilde filters, versleten lagers of verkeerde inregeling. Voor advies en installatie kun je terecht bij erkende leveranciers en vakbedrijven. Ventilatieland biedt meerdere merken zoals Itho Daalderop, Duco en Vent-Axia met verschillende prijsklassen.
Enkele aanvullende overwegingen
Bij minder ventileren kan een aanwezig virus langer in de ruimte blijven; dus ventileer voldoende om de luchtkwaliteit te waarborgen. Een bypass in de WTW-unit biedt zomerkoeling door bronventilatie zonder warmtewisseling. In koude periodes helpt de warmtewisselaar de binnenlucht op temperatuur te houden. Een enthalpie-wisselaar geeft ook vocht terug, waardoor de luchtvochtigheid beter in balans blijft.
Overzicht en bronnen
WTW-installatie biedt comfort, gezondere lucht en energiebesparing door warmte terugwinning. De keuze tussen centraal en decentraal, het type warmtewisselaar en inregeling bepalen belangrijke aspecten van een succesvolle toepassing. Voor renovaties geldt extra aandacht voor kanaalwerk, luchtvochtigheid en reiniging na afronding.