Bij kozijnen in HSB-elementen is vooral de aansluiting rondom het kozijn bepalend. Het detail moet aansluiten op de maatvoering van het element, de gekozen buitenafwerking en de verdere uitwerking van de HSB-wand. De principe-details maken onderscheid tussen zijaansluitingen, bovenaansluitingen en onderaansluitingen. OnderaansluitingDetail voor aansluiting onder het kozijn, onder andere bij vensterbank of dorpelopbouw. Inbouwkozijn van derden Wanneer een kozijn van derden wordt toegepast, wordt het HSB-detail afgestemd op de positie, maatvoering en aansluiting van dat kozijn.
We kunnen onze houten en hout-aluminium kozijnen al prefab in de HSB-wand plaatsen. De sparing, kozijnpositie, aansluitdetails en wandopbouw worden dan vanaf de engineering op elkaar afgestemd. Daardoor is vooraf duidelijk hoe het kozijn in het element wordt opgenomen en hoe de aansluiting op bijvoorbeeld metselwerk, gevelbekleding, folies en binnenafwerking wordt uitgewerkt. Doordat engineering, productie en levering vanuit één partij worden georganiseerd, zijn er minder overdrachtsmomenten tussen verschillende leveranciers. Dat verkleint de kans op miscommunicatie, maatverschillen en vertraging in de afstemming of levering. Ook de kwaliteit van de aansluiting rondom het kozijn is beter te beheersen, omdat deze al vóór productie technisch wordt uitgewerkt, gecontroleerd en meegenomen in het prefab proces.
Optioneel kunnen we ook aluminium of kunststof kozijnen van derden in de HSB-elementen plaatsen. In dit onderdeel wordt de montage van gevelelementen op de bouwplaats behandeld. De montage vindt plaats op basis van door de opdrachtgever goedgekeurde tekeningen. Het bouwkundig kader, inclusief hulpconstructies zoals stellijst of stelkozijn, dient voldoende sterk te zijn om de optredende belastingen op te nemen en naar de bouwconstructie af te voeren. Indien zulke werkzaamheden toch achteraf moeten worden uitgevoerd is het noodzakelijk om beschermende maatregelen te treffen om beschadigingen te voorkomen. De duurzaamheid van het stelkozijn moet afgestemd worden op de duurzaamheid van het te monteren metalen kozijn. Een behandeling door impregneren van zouten is niet toegestaan (i.v.m. het uitlogen van zouten).
Gevelelementen moeten op een rechte, vormvaste en vlakke basis rusten (bij voorbeeld een onderdorpel van een stelkozijn of op het bouwkundig kader). De onderdorpel van het kozijn moet zodanig ondersteund zijn, dat er geen deformatie van het kozijn kan optreden die de functionaliteit beïnvloedt. Bevestigingspunten dienen tussen 150 en 300 mm vanuit de buitenhoeken van het element te liggen; doorschroeven is toegestaan indien achtervullingen worden toegepast en de elementen niet worden vervormd. Bij het eventueel doorschroeven van onderdorpels dienen voorzieningen getroffen te worden om te voorkomen dat langs de schroefgaten water in de bouwkundige constructie kan dringen. Het markeren van glas met krijt of kalk is niet toegestaan.
Waterdichtheid en luchtdichtheid zijn cruciale onderdelen van een goede bouwkundige aansluiting. Een luchtdichte aansluiting van de kozijnen is belangrijk met het oog op de totale luchtdichtheid van gebouwen. Er gelden hoge eisen vanwege EPC en BREEAM, en in de toekomst BENG. De luchtdichtheid van de aansluiting tussen kozijn en stelkozijn moet aan de binnenkant gerealiseerd worden, bij voorkeur door middel van een kitvoeg op rugvulling. Een alternatief is afdichting met een elastisch PUR-schuim en een kitvoeg aan de binnenzijde, maar dit kan de warmteweerstand verbeteren maar ventilatie beperken en zou daarom niet de voorkeur genieten.
Bij de binnendichting is de onderzijde vaak niet ver genoeg doorgezet; bij zijaansluitingen ontbreekt deze binnendichting tussen kozijn en stelkozijn. Een tweevoudige afdichting wordt aanbevolen: buitendichting en binnendichting in verbinding brengen met een ruimte ertussen die in contact staat met buitenlucht, zodat een drukvereffening plaatsvindt. De binnendichting moet luchtdicht en waterdicht blijven en het stelkozijn moet bestand zijn tegen vochtbelasting. Voor binnendichtingen zijn afdichtingsbanden niet geschikt; een kit op rugvulling is vereist.
Waterdichting bij de aansluitingen vereist waterdichte lagen en dakpansgewijze overlappingen. De bovenzijde van de spouwlat/stelkozijn en de bovendorpel van het kozijn moeten beschermd zijn tegen water. In de spouw moet een waterwerende laag aanwezig zijn van voldoende hoogten en overlappende delen; bij gekoppelde kozijnen wordt iedere koppeling aan het bouwkundig kader bevestigd en voorzien van een waterdichte en luchtdichte aansluiting. Overlappingen en dakpansgewijze aanleg voorkomt waterinfiltratie langs de naden.
Voor de duurzaamheid van stelkozijnen gelden eisen volgens NEN 2778:2015 en NEN-EN 1027:2016. Kunststof stelkozijnen, houten stelkozijnen (voldoende verduurzaamd en waterdicht), of een combinatie daarvan zijn toegestaan; ongeschiktheid ontstaat bij onbehandelde houten stelkozijnen of schilderde houten stelkozijnen waarvan de verbindingen niet zijn afgedicht. De(de) verbindingen dienen waterdicht te zijn en elkaar tegengaan dat vocht de kopse kanten binnendringt. Bij renovatie kan asbest tegenkomen; inventarisatie voorafgaand aan sloop is noodzakelijk.
De aansluiting moet altijd volgens een doordachte aanpak worden ontworpen en in-situ getest. Plannen voor CE-markering en bouwkundige aansluitingen volgens NEN-normen dienen besproken en getoetst te worden, en indien mogelijk kan een complete in-situ test door een ervaren gevelconsultant uitgevoerd worden. Het doel is dat de bouwkundige aansluiting, het stelkozijn en de zekere koppelingen waterdicht en luchtdicht blijven, zelfs bij bewegingen door krimp en zwelling van hout en materiaaleigenschappen. Een goed kozijndetail bij renovatie kijkt verder dan de actuele situatie en houdt rekening met toekomstige gevelisolatie en onderhoudsbehoeften.
Praktische details en beveiligen van de verbindingen
Een goede bouwkundige aansluiting houdt rekening met de volgende punten:
- Spouwlatten moeten luchtdicht aangesloten worden op het kozijn en bouwkundig kader.
- Verankeringspunten rondom het kozijn moeten gelijkmatig verdeeld zijn en bestand tegen corrosie.
- Rekwerken rondom het kozijn vormen een geïntegreerd geheel en beperken krimp- en zwelgedrag.
- Koppeling van bovendorpels en stijlen vereist een wisselsponning met aan de buitenzijde waterdichting en aan de binnenzijde luchtdichting, met voldoende ruimte daartussen.
- Bij buitenkant aansluitingen moet dakpanoverlapping en waterkerende lagen zorgen voor afvoer naar buiten toe.
- In alle gevallen dient de binnendichting continu te zijn en ruimte te bieden aan bewegingen van kozijn en bouwkundig kader.
Pedagogische film over Bouwknopen - luchtdichtheid en EPB
Overwegingen bij renovatie en bijzondere situaties
Renovatie- en passiefhuisprojecten vragen extra aandacht voor luchtdichtheid en isolatie. Luchtdichting rond kozijnen moet een doorlopend systeem vormen, met aandacht voor kruipruimtes en isolatie die goed aansluit op het kozijn. Koudebruggen ontstaan vaak wanneer isolatie onderbroken wordt of wanneer constructieve delen de thermische schil doorsnijden. Door het kozijn op de juiste positie in de gevel te plaatsen en de isolatie rondom goed aan te laten sluiten, kunnen koudebruggen sterk worden beperkt. Dit verhoogt de binnenoppervlaktetemperatuur en verlaagt het risico op condens en schimmelvorming.
Bij het kiezen van materialen en afdichtingen moeten duurzaamheid, elasticiteit en variaties in uitzettingscoëfficiënten in ogenschouw worden genomen, evenals de vereiste vrije ruimte tussen kozijn en stelkozijn voor een functionele afdichting. Voor het onderhoud en vervanging dient men rekening te houden met de vervangingshaalbaarheid van afdichtingen en de toegankelijkheid voor inspectie.
tags: #aluminium #kozijn #op #metselwerk #detail