Altijd leuk om deze vraag te krijgen. Ik wil in deze blog wat onderwerpen behandelen die te maken hebben met ouderdom van een object. Op basis van welke kenmerken beoordeel ik nou of iets oud is. Een eerste kenmerk is de vorm. Van een kabinet is dat heel specifiek, maar ook een 18e eeuws schoteltje onder een kopje heeft een specifieke vorm. Het eerste zult u waarschijnlijk ook wel zien, het schoteltje is al een stuk moeilijker. Veel objecten worden met goede en slechte bedoelingen nagemaakt, nu en ook in het verleden. Dus ook een kabinet kan gemaakt zijn in de jaren 70 in plaats van de 18e eeuw. Er was een markt voor.
Vormen en productiemethode als aanwijzingen
Door de schaarste van antieke kabinetten kwamen er goede kopieën. Door de vorm kom je er dus niet. Vormen zijn in de mode. Ze verschijnen ergens en verdwijnen ook weer. Met name in de westerse wereld (Europa, Australie, USA etc) is er altijd een hoge snelheid geweest in de ontwikkeling van vorm. Als tweede kijk ik naar kenmerken die de productiemethode verraden. Bijvoorbeeld; elk chinees kopje en schoteltje is gedraaid op een pottenbakkersdraaischijf, hier kan je dus de concentrische ringen in de klei zien. De helmkit heeft bijvoorbeeld schroefjes met een moderne kop en schroefdraad. Een la in een kast met zwaluwstaart verbinding (google dat maar eens) verraadt in veel gevallen de leeftijd van een antieke (laden)kast. Als derde kijk ik naar leeftijdskenmerken. Voor hout, tin en koper/messing heet dat patin of patina.
Patina, glas en merktekens
Bij glas kan men kijken naar de standring. Een dunne slijtrand op de standring van een drinkglas of vaas/schaal laat een poederfijne witte slijtage rand zien. Met een loupe is dan te zien dat deze slijtagerand bestaat uit duizenden mini krasjes. De echte proffesionele vervalsers zullen dit proberen na te maken door dit mechanisch aan te brengen of een uur lang met de vaas over een oppervlakte te schuren maar echte glasslijtage is bijna niet na te maken. Ook merken verraden de leeftijd in veel gevallen. Er zijn boekjes met merken van veel soorten objecten.
Chinees porselein heeft vaak zwarte plekjes (1 mm t/m 3 mm). Chinees porselein heeft soms een merk, maar vaker niet. De scherf is in de 18e eeuw ietwat grauw doordat men de porseleinaarde (kaolien) niet goed kon ontdoen van verontreinigingen. Chinees porselein is veelvuldig nagemaakt in Maastricht door Mosa en P. Regout. Deze kaststellen maar ook serviesdelen zijn niet handgeschilderd in tegenstelling tot Chinees porselei maar geprint. Een gemakkelijke manier om vast te stellen of het Chinees porselein is of een kopie met een transferprint is twee gelijke delen in de hand nemen en kijken naar het decor. Als elk detail op dezelfde plek zit dan is het een print. Bij handgeschilderde objecten kan je meteen zien dat details op verschillende plekken zitten.
Japanse objecten uit eind 19e en begin 20e eeuw kunnen ook (deels) geprint zijn. Wat porselein betreft zijn dit een aantal aanknopingspunten om ca. 70% van wat ik tegen kom te kunnen duiden. Glas met een hoog gehalte loodoxide heet het kristal. Een dun (kristallen) glas kan je horen zingen bij het aantikken. Zonder deze toevoeging klink een glas dof en zingt niet door. Beide soorten worden zowel mechanisch als handmatig geproduceerd. Kristal en glas komen zowel machinaal als handmatig tot stand.
Antieke meubels en vintage design
Meubels verdeel ik onder in de vintage meubels en de antieke meubels. Dit doe ik omdat de Vintage meubels (jaren 50, 60 en 70) commercieel een stuk interessanter zijn dan de antieke meubels van nu. Antieke meubels zijn door de meeste mensen wel te herkennen valt mij op. In het kort over de antieke meubels. Alles is met de hand gemaakt en verbindingen zijn doorgaand pen-gat en zwaluwstaart. Latere meubels zijn verlijmd of er zijn metalen delen gebruikt voor de constructie. Antieke meubelen hebben vaak gesneden houten ornamentering. Antieke meubels hebben geleefd en het hout heeft vaak een diepe kleur gekregen doordat het is ingewreven met was of vernis.
In de jaren 70 zijn er antiek meubels op de markt gekomen met bruin eiken voorfronten maar de zijpanelen en planken waren vaak van mindere kwaliteit hout en de achterwand doorgaans een spaanplaat. Deze meubels werden op de markt gebracht als betaalbaar alternatief voor de dure antieke meubels. U herkent deze meubels door de wat ronde ornamenten. Het noemen waard zijn de Art Nouveau meubels. Eigenlijk de overgang van klassiek antiek naar de vintage meubels. In de jaren 1900/1940 werd de Jugendstil en Art-deco, onder de overkoepelende noemer Art Nouveau, toonaangevend. Google maar eens Alfons Mucha om een zuivere vorm van Jugendstil te zien en Chris van der Hoef vaas om de strakke vormen van de in dit geval Nederlandse Art-deco te zien. Veel van deze stukken zijn gemerkt maar er zijn ook veel replica’s en latere versies van deze stijl in omloop. Het mooie van deze periode is dat veel van de stukken nog steeds ambachtelijk vervaardigd zijn. Uiteraard worden planken machinaal gezaagd en worden messing onderdelen al gestanst in plaats van handgezaagd maar industrialisatie had nog niet heel sterk zijn intrede gedaan in deze stijlen. De in die tijd goedkoperen objecten zijn wel al deels machinaal vervaardigd zoals lampenkappen (persglas) en bakelieten vormen (eerste kunststoffen). Bakeliet heeft een structuur. Het is niet helemaal egaal. Wrijf je met je duim over een bakelieten object totdat je duim warm word en ruik je dan aan het object dan ruik je chemie. Bakeliet is op die manier vrij snel te herkennen. Bakeliet komt voor in vele kleuren en dus niet alleen in zwart of rood. In het algemeen kunt u objecten uit de Art Nouveau periode herkennen aan de afwijkende stijl. Het is al niet meer als antiek te herkennen maar ziet er wel oud uit. Het heeft een moderne uitstraling maar ook grootmoeders tijd. Het is niet nodig om hier verder te uitweiden, want deze sectie behandelt vooral kenmerken van antiek en vintage design door de jaren heen.
Tin en glas: kenmerken van verzamelobjecten
Tinnen objecten worden al vanaf de romeinse tijd gemaakt. Antieke tinnen objecten zijn een verzamelgebied die zijn hoogtij vierde waarschijnlijk in de jaren 60 t/m 80. Oud tin heeft geen scherpe randjes, heeft een diepere kleur en heeft veel gebruikssporen zoals hele kleine krasjes. De merken zijn vaak wat versleten maar dit kan men ook aantreffen op goede replica’s. Vroeg is 15e, 16e en 17e eeuw. Deze stukken zijn te herkennen aan de merken maar ook aan de vorm. De klep of drinkkannen met klepdeksel zijn kenmerken; een vroege klepkan heeft een 1-kakig scharnier. Latere kannen hebben 2-kakig of zelfs 3-kakige scharnieren. Tinproductie na 1900 kent merken METAWA, TIEL of GERO. Hierin zijn vooral theeserviezen gemaakt maar ook andere onderdelen.
Verwerking en aanbevelingen voor onderhoud
James is al sinds 1927 dé specialist in onderhoud en vlekverwijdering. Met bijna 100 jaar ervaring en een toewijding aan kwaliteit en klanttevredenheid zijn wij jouw betrouwbare partner in het schoonhouden van je interieur. Onze producten zijn niet alleen effectief, maar ook milieuvriendelijk en biologisch afbreekbaar. Gebruik bij vlekken van sterke drank direct en zorgvuldig handelen om te voorkomen dat de vlek zich vastzet. Voor houten vloeren en overige materialen adviseren wij passende onderhoudsproducten en techniek.
Praktische tips voor het herkennen en verzorgen
- Let op vorm en constructie: zwaluwstaart verbindingen op oudere laden duiden op antiek.
- Houd patina in de gaten bij hout en metaal; dit is vaak teken van echte ouderdom.
- Bekijk de standring en slijpbanen bij glas; echte slijtage is moeilijk na te bootsen.
- Zoek naar merktekens op porselein en glas; sommige stukken dragen tijdsgebonden signatuur of ontwerpersmerken.
- Bij tinobjecten: let op scherpe randjes, kleur en gebruikssporen; vroege stukken vertonen specifieke scharnieren en vormen.
Toepassing op jouw verzameling
Een goed beginpunt is het controleren van specifieke kenmerken per objectcategorie: porselein, glas, tin, hout en metaal. Veel stukken uit de 20e eeuw zijn gemerkt of hebben een duidelijke stijl die aangeeft in welke periode ze passen. Voor wie serieus verzamelt is het de moeite waard om de genoemde kenmerken stap voor stap te vergelijken met betrouwbare referenties en merkkaders.
tags: #antiek #optiek #vloer #drank #whiteboard