Wilt u asbest verwijderen of weten of er asbest in of om een gebouw zit? Het is essentieel om op de hoogte te zijn van de geldende regels. In Nederland is het maken, gebruiken en hergebruiken van asbest verboden. Bij verbouwingen of sloopwerkzaamheden is het verplicht om te onderzoeken of er asbest aanwezig is en dient asbest professioneel te worden verwijderd.
Wat is Asbest?
Asbest is een product dat na 1950 veelvuldig werd toegepast in diverse sectoren, waaronder gebouwen, treinen, schepen en fabrieken. Ook werd het gebruikt bij het verharden van wegen, paden en erven. Sinds 1 juli 1993 is het gebruik van asbest verboden. Bij verbouwingen of sloopwerkzaamheden bestaat het risico dat werknemers asbestvezels inademen, wat kan leiden tot gevaarlijke ziektes. De Nederlandse Arbeidsinspectie handhaaft streng op de regels voor het werken met asbest. Overtredingen kunnen leiden tot boetes die kunnen oplopen tot € 30.000.
Asbest in Gebouwen
De Asbestwegwijzer biedt inzicht in de mogelijke locaties van asbest in en rond woningen. Gebouwen die van voor 1994 dateren, kunnen asbest bevatten.
Asbest Verwijderen: Regels en Procedures
Het verwijderen van asbest dient te geschieden volgens strikte veiligheidsregels. Voordat met sloop- of bouwwerkzaamheden wordt begonnen, is een onderzoek naar de risicoklasse van het asbest verplicht. Deze risicoklassen variëren van klasse 1 (laag risico) tot klasse 2 en 2a (hoog risico). Dit onderzoek dient te worden uitgevoerd door een bedrijf met een asbestcertificaat. Bedrijven die asbest verwijderen en beschikken over een geldig certificaat, zijn opgenomen in het register voor asbestverwijdering.
Risicoklasse 1 (Laag Risico)
Voor werkzaamheden met asbest binnen risicoklasse 1 gelden de volgende regels:
- Een niet-gecertificeerd bedrijf mag het asbest verwijderen.
- Grond met asbest valt onder risicoklasse 1.
- Werknemers die de werkzaamheden uitvoeren, moeten getraind zijn in het verwijderen van asbest.
- Werknemers moeten de mogelijkheid krijgen voor een medisch onderzoek voordat zij met het werk beginnen.
- Het verwijderings- of sloopbedrijf moet de asbestwerkzaamheden uiterlijk 2 dagen van tevoren melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.
- Er moet uiterlijk 2 dagen voordat het werk begint een sloopmelding worden gedaan.
Risicoklasse 2 of 2a (Hoog Risico)
Bij werkzaamheden die vallen onder risicoklasse 2 of 2a gelden strengere eisen:
- Het asbest moet worden verwijderd door een gecertificeerd bedrijf.
- Er moet altijd een Deskundig Toezichthouder Asbestsloop (DTA) toezicht houden.
- De asbestwerkzaamheden moeten worden gemeld in het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS).
Certificaten en Registers voor Asbestverwijderaars
Enkel bedrijven die beschikken over een certificaat voor asbestverwijdering zijn bevoegd om asbest te inventariseren en te verwijderen. Deze certificaten kunnen worden aangevraagd bij door het Ministerie van SZW aangewezen organisaties. Na het verkrijgen van een certificaat wordt het bedrijf opgenomen in het register voor asbestverwijdering, dat wordt beheerd door Stichting Ascert.
Bescherming van Werknemers
Werkgevers zijn verplicht maatregelen te treffen ter bescherming van werknemers tegen asbestziekten. Dit omvat onder andere:
- Het opnemen van het risico op blootstelling aan asbest in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).
- Het aanbieden van minimaal eens per drie jaar een medisch onderzoek aan werknemers die met asbest werken.
- Het goed voorlichten van werknemers over de gevaren van asbest.
Indien een (ex-)werknemer ziek wordt als gevolg van blootstelling aan asbest tijdens het werk, kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld voor schadevergoeding. De regelgeving rond asbestverwijdering is vastgelegd in diverse wetten en besluiten.
Werkplan en Werkvoorbereiding Asbestverwijdering
Werkzaamheden met asbest dienen minimaal 2 dagen voor aanvang te worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Voor bedrijven die werkzaamheden in gebouwen uitvoeren en niet gecertificeerd zijn voor asbestverwijdering, is er de website checklistasbest.nl voor een risicocheck.
Asbestinventarisatie en Risicobeoordeling
Het doel van asbestinventarisatie is het opsporen en vastleggen van asbesthoudende toepassingen in bouwwerken en objecten in een asbestinventarisatierapport. Dit vindt plaats voorafgaand aan sloop- of renovatiewerkzaamheden, of na een incident. De risico's worden vervolgens bepaald aan de hand van de Stoffenmanager Asbest risico-indelingtechniek (SMA-rt). De inventarisatie wordt uitgevoerd door een Deskundig Inventariseerder Asbest (DIA). Bedrijven die asbest inventariseren, moeten aantoonbaar op de hoogte zijn van het certificatieschema en voeren regelmatig interne audits en werkplekinspecties uit.
Certificatieschema's en Opleidingen
Er zijn diverse certificaten voor het werken met asbest, waaronder:
- Procescertificaat voor asbestinventarisatie
- Procescertificaat voor asbestverwijdering
- Persoonscertificaat (DAV-1, DAV-2, DTA)
Certificaten kunnen worden aangevraagd bij door het Ministerie van SZW aangewezen certificerende instellingen (CI's). Deze CI's melden de uitgifte, intrekking of schorsing van certificaten aan het register van Ascert. De certificatieschema's specificeren de eisen voor het verkrijgen van een certificaat. Opleidingsbedrijven en examenbureaus zijn actief binnen dit werkveld, waarbij de controle op examinatoren bij de CI's ligt.
Buitenlandse Asbestverwijderaars
Een asbestverwijderaar uit het buitenland die in Nederland wil werken, dient zich vooraf te melden bij een certificerende instelling. Deze moet voldoen aan dezelfde eisen als Nederlandse asbestverwijderaars, inclusief voldoende beheersing van de Nederlandse taal. Certificerende instellingen kunnen de gelijkwaardigheid van buitenlandse certificaten beoordelen.
Sanering van Asbesthoudende Grond
Voor de sanering van asbesthoudende grond gelden specifieke regels en is een apart meldingsformulier beschikbaar. Meer informatie hierover is te vinden op Informatiepunt Leefomgeving - Bodemsanering asbest.
Aansprakelijkheid en Regelingen voor Asbestslachtoffers
Asbestziekten kunnen leiden tot ernstig leed en financiële gevolgen. Er zijn verschillende regelingen om slachtoffers te ondersteunen:
- Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS-regeling): Voor (ex-)werknemers en huisgenoten die ziek zijn geworden door werk met asbest.
- Regeling tegemoetkoming niet loondienstgerelateerde asbestslachtoffers (Regeling TNS): Voor personen die niet in loondienst aan asbest zijn blootgesteld, zoals zelfstandigen.
Het IAS (Instituut Asbestslachtoffers) speelt een rol bij het bemiddelen in schadevergoedingen en het afhandelen van claims. Voor het verkrijgen van smartengeld (immateriële schadevergoeding) is het in de meeste gevallen vereist dat het slachtoffer bij leven aansprakelijkstelling heeft gedaan. Materiële schade, zoals extra kosten voor behandeling of uitvaart, kan ook worden vergoed.
Verjaringstermijn
Voor vorderingen tot schadevergoeding die zich hebben voorgedaan vóór 2004, geldt een verjaringstermijn van dertig jaar, te rekenen vanaf het moment van de laatste blootstelling. Een werkgever kan pas aansprakelijk worden gesteld zodra er daadwerkelijk schade is, dus wanneer de ziekte zich manifesteert.
Meldingen en Eindcontrole
Werkzaamheden met asbest die vallen onder de uitzonderingen op het verbod op bewerken, moeten minimaal 2 dagen voor aanvang worden gemeld. Voor risicoklasse 1 is dit bij de Nederlandse Arbeidsinspectie, en voor risicoklasse 2/2a via het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS). Na asbestsanering dient een eindcontrole te worden uitgevoerd om te waarborgen dat er geen asbestmateriaal is achtergebleven. Dit kan bestaan uit een visuele inspectie (buiten) en controles met luchtmetingen (binnen).
Asbestdaken en Huurders/Eigenaars
De eigenaar van een asbestdak is verantwoordelijk voor het doen van een sloopmelding bij de gemeente. In bepaalde gevallen mag de eigenaar zelf asbestmateriaal verwijderen, mits aan specifieke voorwaarden wordt voldaan. Anders dient een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf te worden ingeschakeld. Huurders dienen hun verhuurder te informeren over mogelijke asbest in de woning.
Voorkomen van Asbestziekten
Hoewel ingeademde asbestvezels niet uit de longen kunnen worden verwijderd, is stoppen met roken de beste maatregel na blootstelling aan asbest. De combinatie van roken en asbestblootstelling verhoogt het risico op longkanker aanzienlijk. Screening na asbestblootstelling wordt door medici afgeraden vanwege mogelijke risico's van de screening zelf.
tags: #arbeidsverleden #asbest #registreren