Asbestverwijderingsbedrijf starten: eisen, wetgeving en certificering in de veranderende EU- en Nederlandse regels

De regels voor het werken met asbest worden binnenkort aangescherpt. Dat komt door een nieuwe Europese Asbestrichtlijn uit 2023. Nederland moet deze richtlijn opnemen in de eigen wetgeving. Dat gebeurt via aanpassingen van de Arbowet en het Arbobesluit. De nieuwe regels gaan waarschijnlijk op 1 januari 2027 in. Let op: de plannen zijn nog niet definitief. Er loopt nog een internetconsultatie en onderdelen kunnen nog wijzigen. Techniek Nederland blijft stevig lobbyen voor werkbare regels. Veel oudere gebouwen en installaties bevatten nog asbest. Bij onderhoud, renovatie of sloop kunnen medewerkers daaraan worden blootgesteld. Europa wil dat risico verder verkleinen.

Alle bedrijven die asbest verwijderen of werk doen waarbij asbest vrijkomt, hebben straks een vergunning nodig. Ook moeten bedrijven aantonen dat ze de regels naleven. Welke vergunning en certificering je nodig hebt, hangt af van het werk, het soort asbest en het risico. Voor bedrijven in de technische installatiebranche gaat het vooral om de vergunning beperkt en vergunning basis. Iedereen die met asbest werkt of daaraan wordt blootgesteld, moet straks een opleiding volgen bij een erkende instructeur. Voor lichte werkzaamheden is een bewijs van deelname voldoende. Bij zwaarder werk volgt een examen met diploma. Vooraf moet duidelijk zijn of er asbest aanwezig is. Voor de meeste werkzaamheden blijft een voorafgaande melding verplicht.

Iedereen die met asbest werkt, moet periodiek medisch gekeurd worden. Techniek Nederland blijft in overleg met het ministerie van SZW. Meer weten? Asbest is gevaarlijk voor de gezondheid. Mensen die met asbestvezels in aanraking komen kunnen ernstig ziek worden. Daarom stelt de overheid regels voor het gebruik van asbest. Asbest zit in veel verschillende producten. Asbest kan in allerlei materialen of producten zitten die voor 1994 zijn gemaakt. Asbest is een natuurlijk mineraal. Er zijn nog steeds landen waar ze asbest verwerken in producten. In sommige producten kan asbest zitten. Ze kunnen door een gecertificeerd laboratorium een monster laten onderzoeken.

Asbestdaken, inventarisatie en beheersing

Asbestdak vervangen: Hoe ouder een asbestdak, hoe meer asbestvezels vrijkomen door (natuurlijke) beschadigingen. De dakeigenaar doet zelf een sloopmelding bij de gemeente. Mag een dakeigenaar zelf asbestmateriaal verwijderen? Dat mag als de dakeigenaar aan de voorwaarden voldoet voor het zelfstandig verwijderen van asbestmateriaal. Soms moet de dakeigenaar een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf het werk laten doen. Maak een asbestbeheersplan als asbest kan blijven zitten. Blijkt uit het asbestinventarisatierapport dat asbest nog goed vastzit in een ander materiaal in een gebouw, zoals in niet verweerd cement? En zijn er geen sloop- of renovatieplannen? Als het niet makkelijk beschadigt, is het meestal veilig genoeg. Wel is het verstandig als de gebouweigenaar mogelijke gevaren voor werknemers in kaart brengt. Bijvoorbeeld in een asbestbeheersplan. Zo is het duidelijk hoe het gebouw veilig is te gebruiken.

De gemeente of omgevingsdienst informeert en handhaaft. De gemeente of omgevingsdienst kan zelf extra regels vaststellen. Deze regels over asbest zijn op te vragen bij gemeenten of omgevingsdiensten. De gemeente of omgevingsdienst mag boetes geven. Of dwingen met een te betalen geldbedrag om een asbestdak te verwijderen. Sinds 1994 is het verhandelen en het toepassen van asbest verboden. Ook het bewerken van al aanwezige asbestmaterialen is (bijna altijd) verboden. Maar er is nog veel asbest aanwezig in gebouwen, installaties en schepen. Om werknemers te beschermen tegen de risico’s van asbest is er strenge regelgeving. Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat een apart hoofdstuk over asbest.

Grenswaarde, risicoklassen en verplichtingen

Er geldt een strenge grenswaarde. In de lucht die de werknemer tijdens het werk inademt, mogen zich maximaal 2.000 asbestvezels per kubieke meter lucht (2.000 v/m3) bevinden. Is het gehalte aan asbestvezels in de lucht lager dan deze grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 1. Er gelden dan een aantal basisregels. Is het gehalte hoger dan de grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 2 of 2A. Er gelden dan aanvullende regels. Inventariseren, melden, verwijderen en vrijgeven: Bij werkzaamheden met kans op blootstelling aan asbestvezels, bijvoorbeeld onderhoud, reparatie of sloop van een gebouw of installatie, is de werkgever verplicht een aantal zaken te regelen voor de werknemers. Vóór aanvang van het werk moet het asbest verwijderd zijn, tenzij de werksituatie daarmee onveiliger wordt. Hiertoe moet er een asbestinventarisatie plaatsvinden. Deze is verplicht bij gebouwen en objecten die vóór 1994 gebouwd zijn. Bij schepen is het ook verplicht als ze ná 1994 gebouwd zijn. Alleen een gecertificeerd asbestinventarisatiebureau mag deze inventarisatie uitvoeren. Als uit de inventarisatie blijkt dat het verwijderen van het asbest in risicoklasse 2 of 2A valt, dan mag dit alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerde asbestverwijderaar. Als blijkt dat het verwijderen in risicoklasse 1 valt, dan mogen ook niet-gecertificeerde bedrijven dit uitvoeren. Het verwijderen van asbest moet minimaal 2 dagen van tevoren worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie en bij risicoklasse 2 of 2A ook in het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS).

Na afronding van de asbestverwijdering moet een eindbeoordeling worden uitgevoerd om de locatie weer te kunnen vrijgeven voor de gebruiker. De Nederlandse Arbeidsinspectie stuurt geen ontvangstbevestiging (pdf) meer aan de melder, bevoegde instanties en certificerende instellingen. Deze ontvangstbevestigingen blijven wel verstuurd worden vanuit het LAVS en zijn anders opgebouwd dan de berichten die door de Nederlandse Arbeidsinspectie werden verzonden. Wilt u asbest verwijderen (saneren) of inventariseren? Dan moet u een certificaat hebben voor het werken met asbest van risicoklasse 2 of 2a (hoog risico). Bedrijven die asbest verwijderen of inventariseren met een geldig certificaat staan in het register voor asbestinventarisatie en -verwijdering. Dit register wordt bijgehouden door Stichting Ascert.

Certificaten voor werken met asbest: Er zijn verschillende certificaten, zoals Procescertificaat voor asbestinventarisatie, Procescertificaat voor asbestverwijdering, Persoonscertificaat (DAV-1, DAV-2, DTA). Certificaat aanvragen: U kunt een certificaat aanvragen bij 1 van de organisaties die door het Ministerie van SZW is aangewezen als certificerende instelling (CI). Deze organisaties geven aan het register (Ascert) door wie een certificaat heeft gekregen, als een certificaat is ingetrokken of wanneer iemand geschorst is. De organisaties voor procescertificaten zijn: onder de certificerende instellingen. De organisaties voor persoonscertificaten zijn: onder de certificerende instellingen. In de certificatieschema’s voor procescertificaten en persoonscertificaten staat aan welke eisen u moet voldoen om een certificaat te krijgen voor het verwijderen of inventariseren van asbest.

Buitenlandse asbestverwijderaars: Een asbestverwijderaar uit het buitenland die tijdelijk of vast in Nederland wil werken, moet zich melden bij een certificerende instelling voordat hij met het werk begint. Een buitenlandse asbestverwijderaar moet aan dezelfde eisen voldoen als een Nederlandse asbestverwijderaar. Deze persoon moet ook de Nederlandse taal voldoende begrijpen en spreken om het werk veilig te kunnen doen en om ernstige ongevallen te voorkomen. De certificerende instellingen kunnen controleren of een buitenlands certificaat gelijkwaardig is aan het Nederlandse certificaat. Binnen het certificatiestelsel asbest worden personen en bedrijven gecertificeerd die voldoen aan de eisen van gezond en veilig werken met asbest. Doordat zij een certificaat hebben gehaald, laten ze zien dat ze hiervoor over de benodigde kennis en de deskundigheid beschikken. Een CI beoordeelt of een bedrijf of persoon aan alle eisen voldoet en voor een certificaat in aanmerking komt. Een CI staat zelf weer onder toezicht van de Raad voor Accreditatie (RvA). De RvA voert regelmatig audits uit om te kijken of de certificerende instelling zich aan de beoordelingsrichtlijnen houdt. Als een certificerende instelling door de RvA is geaccrediteerd, en dus aan alle eisen voldoet, wordt deze door de Minister van SZW ‘aangewezen’.

Het doel van asbestinventarisatie is om asbesthoudende toepassingen in bouwwerken en/of objecten op te sporen en vast te leggen in een asbestinventarisatierapport. Dit gebeurt voordat begonnen wordt met de sloop of renovatie van een gebouw, of wanneer er een incident heeft plaatsgevonden (bijvoorbeeld een brand). Nadat de inventarisatie is afgerond worden de risico’s bepaald aan de hand van de Stoffenmanager Asbest risico-indelingtechniek (SMA-rt). Op grond van deze gegevens kan de saneerder aan het werk en weet hij wat de mogelijke risico's op blootstelling zijn. Een asbestinventarisatiebedrijf moet aantoonbaar op de hoogte zijn van het certificatieschema. Het bedrijf is verplicht regelmatig interne audits en werkplekinspecties te laten uitvoeren om vast te stellen of aan de eisen van het certificatieschema wordt voldaan. Ook moet schriftelijk worden voldaan aan de eisen van de opdrachtgever en de naleving van het certificatieschema. De inventarisatie wordt uitgevoerd door een Deskundig Inventariseerder Asbest (DIA).

Bedrijven die asbest verwijderen moeten eveneens aan allerlei eisen voldoen. In het certificatieschema voor asbestverwijdering staat beschreven hoe asbesthoudende producten en met asbest besmet materiaal tijdens sloop en renovatiewerkzaamheden moeten worden verwijderd. Ook is hierin beschreven hoe om te gaan met asbest dat is vrijgekomen na incidenten. Het asbestverwijderingsbedrijf moet aantoonbaar op de hoogte zijn van het certificatieschema en dient dit na te leven. Door het asbestverwijderingsbedrijf worden periodiek interne audits en werkplekinspecties uitgevoerd om vast te stellen of dit ook gebeurt. Het gecertificeerde asbestverwijderingsbedrijf beschikt over een procedure voor een adequate behandeling van klachten en tekortkomingen. Om asbest te verwijderen moet een medewerker kennis hebben van de risico’s. Daarom mogen alleen mensen die in het bezit zijn van een persoonscertificaat deze werkzaamheden uitvoeren. Er is een persoonscertificaat voor de Deskundig Asbestverwijderaar (DAV) en een voor de Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering (DTA).

  1. Het huidige DAV-certificaat is opgesplitst in twee niveaus. DAV-1 start met een geldigheidsduur van zes maanden, daarna volgt DAV-2.
  2. Een bedrijf dat werkzaamheden binnen het certificatiestelsel asbest wil uitvoeren, moet over een procescertificaat beschikken.
  3. Per CI kunt u zien voor welk onderwerp zij certificeren.

Binnen het werkveld zijn verschillende opleidingsbedrijven en examenbureaus actief. Examinatoren en/of examenbureaus functioneren onafhankelijk van de opleiders. Bedrijven en personen die met asbest werken, hebben te maken met verschillende toezichthoudende instanties. Drie verschillende instanties houden vanuit elk een eigen aandachtsgebied toezicht. Alle stappen in het proces mogen alleen door daarvoor gecertificeerde bedrijven worden uitgevoerd. U mag niet zelf aan de slag of een willekeurige bouwondernemer deze verwijderingsklus laten uitvoeren. Dit is strafbaar en u brengt uzelf en derden hiermee in gevaar. De gemeente en de Nederlandse Arbeidsinspectie controleren hier streng op.

In een zeer beperkt aantal gevallen mag een particulier of een niet-gecertificeerd bedrijf bepaalde toepassingen verwijderen. Het wetsvoorstel dat een verbod op asbestdaken mogelijk moest maken (2024), is door de Eerste Kamer verworpen. Dit betekent dat er voor asbestdaken geen wettelijke verwijderplicht geldt. Als u sloop- of renovatieplannen heeft kan een asbestinventarisatie vaststellen of het toegepaste asbest verweerd is en of medewerkers blootgesteld kunnen worden aan asbestvezels. Als de toepassing niet makkelijk beschadigt, is het meestal veilig genoeg. Het verwijderen van asbest bestaat uit 3 stappen: stap 1 is altijd een asbestinventarisatie, daarna volgt verwijdering inclusief afvoer en stort, en tot slot een eindcontrole. U moet altijd een officiële asbestinventarisatie laten uitvoeren door een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf. Een inventarisatie van een bedrijf zonder dit certificaat is voor de verwijdering ongeschikt en niet toegestaan.

Verwijderingsbedrijven die aanbieden zonder inventarisatierapport te verwijderen, zijn strafbaar. Dit geldt dan ook voor u als opdrachtgever. Het is handig om de verplichte meldingen bij asbestverwijdering door het asbestverwijderingsbedrijf te laten uitvoeren. Op basis van het Besluit bouwwerken leefomgeving moet er minimaal 4 weken voor de aanvang van de verwijderingswerkzaamheden melding gedaan worden bij de gemeente. Wanneer u beschikt over een asbestinventarisatierapport, kunt u een asbestverwijderingsbedrijf opdracht geven om het asbest te verwijderen. Maak afspraken over welke asbest er precies verwijderd wordt en hoe. Tijdens een inventarisatie zal er vaak op meerdere plekken asbest gevonden worden. U bent meestal niet verplicht om alle aangetroffen asbest te laten verwijderen. Beheersbaar wil zeggen dat er geen asbestvezels (meer) vrij kunnen komen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als er sprake is van hechtgebonden asbest in goede toestand op een plek waar het niet makkelijk beschadigd kan worden. Ook kan asbest afgedekt worden met bijvoorbeeld een wand.

Het behoort tot de werkzaamheden van de saneerder om het asbestbevattende afval af te voeren en naar een stortplaats te vervoeren. Ook hier gelden strenge voorschriften voor. Zo moet alle asbest luchtdicht en dubbel verpakt worden, voordat het buiten het saneringsgebied komt. De hoeveelheid die afgevoerd wordt, moet overeen komen met de hoeveelheid die in het werkplan staat. De saneerder, of een hiervoor geselecteerd bedrijf, voert het afval af. Sloopmelding: op basis van het Besluit bouwwerken leefomgeving moet er minimaal 4 weken voor de aanvang van de verwijderingswerkzaamheden melding gedaan worden bij de gemeente. Startmelding: Het asbestverwijderingsbedrijf doet dit via een melding in het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS). Na een sanering moet een eindcontrole worden uitgevoerd. Bij een buitensanering bestaat deze eindcontrole uit een visuele inspectie door een bedrijf dat hiervoor geaccrediteerd is. Bij een visuele inspectie vindt de controle 'op het oog' plaats en worden er bijvoorbeeld geen luchtmonsters genomen. Pas na de eindcontrole mag de saneringslocatie weer door anderen betreden worden. De eindcontrole is belangrijk. Zonder eindcontrole is de sanering nog niet afgerond. Ook dient de saneerder op de eerste werkdag na de beëindiging van de werkzaamheden de gemeente hiervan in kennis te stellen. Vervolgens moet het eindinspectielaboratorium de resultaten van de eindmeting melden.

Samenvatting van certificatie en stappen

  1. Laat een asbestinventarisatie uitvoeren door een gecertificeerd inventarisatiebedrijf.
  2. Indien de inventarisatie uitwijst dat verwijderen nodig is, zorg voor een procescertificaat bij je bedrijf of laat een gecertificeerde verwijderaar werken (risicoklasse 2 of 2A).
  3. Vraag tijdig de meldingen aan bij de gemeente/LAVS volgens de regels (minimaal vier weken voor aanvang).
  4. Voer de verwijdering uit door gecertificeerde verwijderaars en houd toezicht op naleving en documentatie.
  5. Laat na afronding een eindcontrole uitvoeren door een geaccrediteerd bedrijf of laboratorium.
Infographic: Overzicht van asbestinventarisatie, verwijdering en eindcontrole

Documentaire ’25 jaar asbestverbod in Nederland – toen, nu en morgen’

Verantwoordelijkheid en transparantie blijven centraal: eigenaren van onroerend goed dienen gebruikers te informeren over de aanwezigheid van asbest in het onroerend goed. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat regels voor het inventariseren van asbest en het verwijderen van asbest in een bouwwerk en behandelt emissie, bouw, gebruik en sloop. Particulieren die asbest willen verwijderen, vallen onder het Asbestverwijderingsbesluit en de regels binnen de gemeente. De hoofdregel blijft: sloopmelding bij de gemeente minstens vier weken voor aanvang, met enkele uitzonderingen.

Belangrijke waarschuwing: mensen die met asbest werken moeten op de hoogte zijn van de risico’s en de regelgeving strikt naleven. Verkeerde werkwijzen kunnen ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid en leiden tot strafbaar gedrag. Door goede voorlichting, certificering en toezicht kunnen de risico’s aanzienlijk worden beperkt en kan veilig met asbest worden gewerkt.

tags: #asbest #bedrijf #starten