Om te weten of je alert moet zijn op asbest, kun je op een aantal punten letten: het jaartal waarin bouwmateriaal is toegepast, de plek waar het bouwmateriaal is toegepast, in het geval van golfplaten op een codering op de platen, en de bouwtekeningen van je huis: staat er iets op over de aanwezigheid van asbest? Zeker weten of er asbest in je huis zit? Laat dan een erkend bedrijf een asbestinventarisatie doen.
Waar komt asbest in en om het huis voor en hoe kun je het herkennen?
Asbest kan op allerlei plekken in en om het huis zitten. Je vindt het in bijvoorbeeld plafondplaten, zachtboard platen, platen achter de cv-ketel, in een schouw of vensterbank van imitatiemarmer (’nepmarmer’), afvoerbuizen van cement, vloerzeil en de kit van kozijnen. Buiten zit het vooral in daken, dakgoten, regenpijpen, kozijnen en plaatmateriaal. Wil je zeker weten of ergens asbest in zit? Laat dan een asbestinventarisatie doen.
Er zijn enkele eigenschappen waaraan asbesthoudende producten misschien te herkennen zijn. Zo hebben asbesthoudende producten een vezelige structuur. Maar bij hechtgebonden asbest kun je deze vezelige structuur vaak moeilijk zien. Producten en materialen met wit asbest hebben een witte tot lichtgrijze kleur. Wit asbest dat hechtgebonden is, heeft een kartonachtige structuur. Bruin asbest heeft een lichtbruin tot geel, en als het hechtgebonden is, een zachtboardachtig uiterlijk. Om zeker te weten of je met asbest te maken hebt, is in de meeste gevallen een onderzoek door een laboratorium nodig. Een laborant kan onder de microscoop zien of het om asbesthoudend materiaal gaat en welke soort vezels het dan zijn.
In de afbeeldingen en lijst met toepassingen hieronder zie je bij sommige asbesttoepassingen staan dat het zowel hechtgebonden als niet-hechtgebonden materiaal kan zijn. Dit hangt af van de staat waarin dit materiaal aangetroffen wordt. Als het materiaal beschadigd, kapot of verweerd is, dan kan het asbest veranderen van hechtgebonden naar niet-hechtgebonden. In dat geval moet het asbest weggehaald worden. Alleen een professional mag dit doen.
Codes op asbestgolfplaten en wat ze betekenen
In golfplaten is vaak een codering gedrukt. De codering zit op de buitenkant van de golfplaat, vaak aan de rand. Soms zit de code onder een andere golfplaat. De codering geeft aan of er wel of geen asbest in de plaat zit. Ook staat er vaak een productiedatum bij: gaat het om een datum na 1 januari 1994, dan zijn de platen asbestvrij. Soms staat er ook KOMO of ETERNIT op een golfplaat. Deze termen zeggen niks over asbest; het kunnen asbestvrije of asbesthoudende platen zijn. Bij herstelde daken moet je extra scherp zijn en iedere plaat controleren. Als er een plaat is waarop een code staat die aanduidt dat de plaat asbestvrij is, wil dat niet zeggen dat het hele dak asbestvrij is.
Asbest in huur- of koopwoningen
Als huurder kun je de verhuurder vragen naar eventuele asbest in jouw woning. De verhuurder moet deze informatie kunnen verstrekken. Heb je een koophuis, dan is de kans groot dat je zelf een asbestinventarisatie hebt laten doen of dat er informatie in het koopcontract staat. Controleer dit om te achterhalen of er meer te vinden is over asbest. Ook bouwtekeningen waarop materiaalgebruik is aangegeven, geven je soms inzicht in waar asbest is toegepast. Heb je zelf geen asbestinventarisatie laten doen bij de koop, dan heeft de vorige bewoner dat misschien wel gedaan. Heb je goed contact met deze mensen, dan kun je dit aan hen vragen. De informatie moet dan ook in het koopcontract staan.
Let op: een inventarisatierapport is niet altijd volledig. Dit is afhankelijk van het soort onderzoek. Een asbestinventarisatie is een onderzoek naar de aanwezigheid van asbest in en om je huis. Een gespecialiseerd laboratorium voert dit onderzoek uit. Dit laboratorium test een monster van verdacht materiaal. Wil je zeker weten of er asbest in materiaal zit? Laat een erkend inventarisatiebedrijf een inventarisatie doen. Een erkend inventarisatiebedrijf vind je via de site van Ascert. In deze situaties moet je sowieso een inventarisatie laten doen: je gaat in een gebouw van voor 1994 renoveren, verbouwen of slopen; je vermoedt dat er niet-hechtgebonden asbest is toegepast; je wilt asbest laten verwijderen vanwege risico's.
Soorten asbestinventarisaties
- Visuele inspectie: controleert alle zichtbare plekken in je huis zonder voorzetwanden of aftimmeringen te verwijderen. Een visuele inspectie kost 400-500 euro.
- Volledige (destructieve) inspectie: controleert ook niet-zichtbare plekken en kan materialen verwijderen om achteraf te testen. Kosten liggen hoger dan bij een visuele inspectie.
Een gecertificeerd laboratorium kan binnen 24 uur uitsluitsel geven over de aanwezigheid van asbestvezels.
Waarom en wanneer sanering nodig is
In sommige situaties is sanering wettelijk verplicht of verstandig: bij renovatie- of sloopwerkzaamheden aan gebouwen gebouwd voor 1994, bij verdenking van niet-hechtgebonden asbest, of wanneer verwijderen van asbest noodzakelijk is door gezondheids- of brandveiligheidsrisico's. De kosten voor sanering variëren sterk en zijn afhankelijk van de omvang van het project. Voor 2026 varieert de prijs voor professioneel verwijderen vaak tussen de 500 euro voor kleine toepassingen en meer dan 5.000 euro voor grotere oppervlakken zoals dakbeschot. Een verplichte asbestinventarisatie vooraf kost doorgaans circa 400 euro.
Particulieren mogen in zeer beperkte gevallen zelf asbest verwijderen, mits het gaat om maximaal 35 m2 hechtgebonden asbest dat niet beschadigd is, maar dit moet altijd minimaal vijf werkdagen van tevoren worden gemeld via het landelijke Omgevingsloket. De boete voor illegaal verwijderen van asbest kan aanzienlijk zijn, en bedrijven kunnen bij ernstige nalatigheid veel hogere bedragen betalen. Een officiële sloopmelding vereist altijd een destructieve, laboratoriumgestuurde onderzoeksaudit.
Wat te doen als je vermoedt dat er asbest in je woning zit?
- Vermijd beschadiging van het materiaal: raak het verdachte materiaal niet aan.
- Schakel een gecertificeerde specialist in voor een asbestinventarisatie.
- Vraag een offerte aan voor veilige verwijdering wanneer asbest is aangetroffen.
Renovatie en herstel na asbestverwijdering: nadat het asbest veilig verwijderd is, kan er geholpen worden bij de renovatie of vervanging van verwijderde materialen, zoals dakbedekking of isolatie. Laat bij twijfel altijd een professionele inspectie uitvoeren. Voor 2025 moeten daken met asbest waar mogelijk vervangen zijn.
Praktische signalen en tekenen om te letten
Asbest kan verwerkt zijn in daken van golfplaten, gevelbekleding, schoorstenen, isolatiematerialen rond leidingen, vinylvloeren en zelfs in de kit van kozijnen. De codes op golfplaten (bijv. AT, NF, CAF) kunnen een aanwijzing geven dat asbest aanwezig is. Oude vinylvloerbedekking kan een onderlaag van asbestpapier hebben, vaak zichtbaar als een kartonachtige viltlaag onder het zeil. Een kartonachtige onderlaag, grijze toon en een vezelige textuur kunnen indicatoren zijn, maar geen garantie bieden zonder laboratoriumonderzoek. Als het materiaal beschadigd raakt, kunnen vezels vrijkomen; in dat geval is professionele verwijdering vereist.
Wat te weten over de gezondheids- en juridische aspecten
Het grootste gevaar van asbest ligt in de onzichtbaarheid van de vezels. Inademing kan op lange termijn leiden tot ernstige aandoeningen zoals asbestose en mesothelioom. Naast gezondheidsrisico's riskeren eigenaren ook juridische consequenties bij negligente verwijdering of insufficient toezicht. Een betrouwbare inspectie begint bij veilige monstername door een professional; een monster wordt luchtdicht verpakt en naar een geaccrediteerd laboratorium gestuurd voor analyse.
In de huidige woningmarkt kan een meeloopkeuring tijdens aankoop helpen om direct risico's te identificeren. Een aankoopkeuring geeft een helder beeld van de technische staat van de woning en kan invloed hebben op NHG-voorwaarden en financiering. De onafhankelijke experts van bouwkundig adviseurs helpen bij het interpreteren van signalen en het onderscheid tussen een visuele signalering en een volledige inventarisatie.
Waar vind je asbest in je huis of gebouw?
Topline feiten en samenvatting van belangrijkste getallen
- Licentie en voorschriften: Sinds juli 1993 is het beroepsmatig gebruik van asbest verboden in Nederland; in 1994 werd dit verbod definitief verankerd.
- Aanwezige materialen: asbest werd toegepast tot ongeveer 1994; piek tussen 1960 en 1985; na 1993 vaak asbestvrij of verminderd gebruik.
- Kosten: visuele inventarisatie circa 400 euro; destructieve inspectie kost vaak enkele honderden euro’s extra; sanering kan variëren van honderden tot duizenden euro’s.
- Behandeling: raadpleeg altijd een gecertificeerde professional; zelf verwijderen kan risico's vergroten en is juridisch gereguleerd.
Belangrijke bronnen en hulp bij het proces
Een erkend inventarisatiebedrijf vind je via de site van Ascert. Voor onafhankelijke bouwkundige en integrale woninginspecties kan een partij zoals Schippers Bouwconsult adviezen geven tijdens aankoop of verbouwing. De kosten en procedures voor asbestinventarisaties en saneringen zijn afhankelijk van de lokale regelgeving en het type materiaal.