Asbestdaken: verbod, regels en achtergrond

Asbestdaken liggen al meer dan 30 jaar in de buitenlucht en zijn daardoor aan het slijten, dit zorgt voor risico's. Een asbestdak is bedekt met materiaal waar asbest in zit. Dit materiaal zit aan de buitenkant van het dak en slijt door regen, vorst en zonlicht. Er komen daardoor losse asbestvezels vrij. Asbestvezels zijn schadelijk voor de gezondheid.

Je kunt jouw nieuwe dak direct gebruiken voor nieuwe kansen. Wat is een asbestdak? Een asbestdak is een dak bedekt met materiaal waar asbest in zit. Dit materiaal zit aan de buitenkant van het dak, zoals golfplaten of dakleien. Een asbestdak ligt in de buitenlucht en slijt door vorst, regen en zonlicht. Hierdoor komen er schadelijke asbestvezels in de lucht terecht.

Vraag en antwoord: Staat jouw vraag er niet tussen? Sinds 1994 is het gebruik van asbest in Nederland verboden. Asbest is vooral gevaarlijk als het beschadigd of verweerd is, of als het wordt bewerkt, bijvoorbeeld door zagen of schuren. Dan komen de asbestdeeltjes vrij in de lucht. De meeste woningen en schuurtjes waar asbest aan de buitenkant in is verwerkt zijn inmiddels ouder dan 30 jaar en beginnen door weersinvloeden te verweren. Daardoor kunnen gevaarlijke vezels vrijkomen die diep in de longen doordringen. Langdurige blootstelling kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals longkanker of asbestose.

Je kunt asbest vinden in huis, gevel of op je dak. Asbest in huis vind je bijvoorbeeld in vloerzeil, leidingisolatie of plafondplaten. Asbest in de gevel komt voor in de gevelbekleding en balkonschermen. Asbest op het dak komt voor in golfplaten of leien. Kleine hoeveelheden op een schuurtje kun je soms zelf verwijderen, maar voor grote oppervlakken moet je een gecertificeerd bedrijf inschakelen.

Ga je onderhoud plegen aan je woning of verbouwen? Dan kun je daarbij asbest tegenkomen. Daarom is bij renovatie, verbouwing of sloop van gebouwen van voor 1994 een asbestinventarisatie wettelijk verplicht. Lees meer over wanneer een asbestinventarisatie verplicht is.

Soorten asbest: Asbest is er in verschillende kleuren en structuren. Asbest is niet met het blote oog te herkennen. Alleen een analyse met microscoop geeft zekerheid. Een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf kan veilig een monster nemen.

Asbest verwijderen: verplicht of niet? Je bent als huiseigenaar zelf verantwoordelijk voor het verwijderen van asbest. Er is geen landelijke subsidie voor asbest verwijderen, maar via het leenfonds van SvN kun je mogelijk een goedkope lening afsluiten voor het verwijderen van asbestdaken. Dit fonds is beschikbaar via gemeenten en provincies, maar nog niet alle gemeenten en provincies doen mee. Met de asbesttool van Milieu Centraal zie je of je moet opletten voor asbest in je (toekomstige) woning. Vanaf 2024 zijn asbestdaken in Nederland naar verwachting verboden. Hiervoor is een wijziging van de Wet milieubeheer en een wijziging van het Asbestverwijderingsbesluit nodig. Het nieuwe kabinet zal deze wijzigingen weer op de agenda plaatsen. Wanneer het verbod van kracht wordt betekent dit dat eigenaren van gebouwen met asbesthoudende dakbedekking deze voor 2024 moeten verwijderen. Hierbij maakt het niet uit of dit dak in bezit is van een particulier, een bedrijf of de overheid. Ook de toestand van het dak is niet relevant voor het verbod. Met het verstrijken van de tijd raakt elk asbestdak op den duur verweerd. Het verbod op asbestdaken is een middel om de hoeveelheid asbest in de leefomgeving te verminderen. Verweerde asbestdaken leveren een bijdrage aan de gestage emissie van asbestvezels in het milieu. Dit komt omdat bijna alle asbestdaken in Nederland matig tot ernstig zijn verweerd. Het vrijkomen van asbestvezels is met het blote oog niet zichtbaar. Een verweerd asbestdak kan daardoor lange tijd het milieu vervuilen.

Asbest is gevaarlijk voor de gezondheid. Mensen die met asbestvezels in aanraking komen kunnen ernstig ziek worden. Daarom stelt de overheid regels voor het gebruik van asbest. Asbest zit in veel verschillende producten. Asbest kan in allerlei materialen of producten zitten die voor 1994 zijn gemaakt. Asbest is een natuurlijk mineraal. Er zijn nog steeds landen waar ze asbest verwerken in producten. In sommige producten kan asbest zitten. Ze kunnen door een gecertificeerd laboratorium een monster laten onderzoeken.

Asbestdak vervangen: Hoe ouder een asbestdak, hoe meer asbestvezels vrijkomen door (natuurlijke) beschadigingen. De dakeigenaar doet zelf een sloopmelding bij de gemeente. Mag een dakeigenaar zelf asbestmateriaal verwijderen? Dat mag als de dakeigenaar aan de voorwaarden voldoet voor het zelfstandig verwijderen van asbestmateriaal. Soms moet de dakeigenaar een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf het werk laten doen. Maak een asbestbeheersplan als asbest kan blijven zitten. Blijkt uit het asbestinventarisatierapport dat asbest nog goed vastzit in een ander materiaal in een gebouw, zoals in niet verweerd cement? En zijn er geen sloop- of renovatieplannen? Als het niet makkelijk beschadigt, is het meestal veilig genoeg. Wel is het verstandig als de gebouweigenaar mogelijke gevaren voor werknemers in kaart brengt. Bijvoorbeeld in een asbestbeheersplan. Zo is het duidelijk hoe het gebouw veilig is te gebruiken.

De gemeente of omgevingsdienst informeert en handhaaft. De gemeente of omgevingsdienst kan zelf extra regels vaststellen. Deze regels over asbest zijn op te vragen bij gemeenten of omgevingsdiensten. De gemeente of omgevingsdienst mag boetes geven. Of dwingen met een te betalen geldbedrag om een asbestdak te verwijderen. De toepassing van asbest is om gezondheidsredenen al meer dan 20 jaar verboden. Maar momenteel bevindt zich nog veel asbest in de buitenlucht, met name in daken. Naar verwachting zullen asbestdaken in 2024 verboden zijn. Asbest kan zeer schadelijk voor de gezondheid zijn. In principe is asbest niet schadelijk als het in een dak zit. Echter, alle daken verweren na verloop van tijd. Verweerde asbestdaken leveren een bijdrage aan de gestage emissie van asbestvezels in het milieu. Bijna alle asbestdaken in Nederland zijn matig tot ernstig verweerd.

Zes jaar geleden kondigde de toenmalige staatssecretaris Joop Atsma (I&M) aan dat er in 2024 een verbod zou zijn op asbestdaken en asbestgevelbekleding. Hoewel er een aantal procedures in werking zijn gesteld, is het verbod er nog niet officieel. Een verbod zal er zeker komen. Er bestaan twijfels of de datum van 2024 haalbaar is. Dit heeft minder met politieke mening te maken dan met het proces van asbest verwijderen. De uiterst strenge regels maken sanering van daken erg duur en medio volgend jaar zal het geld van de landelijke saneringsregeling, oftewel de asbestsubsidie, op zijn. Daarnaast wordt het proces van het verwijderen van asbest vertraagd door het verbod op het gebruik van hijskranen met werkbak. De huidige staatssecretaris Stientje van Veldhoven (I&W) ziet mogelijkheden tot versnelling. Er bestaat een speciaal programmabureau van het ministerie van I&W dat alle initiatieven coördineert. Nieuwe asbestsubsidie zal er volgens haar niet komen, geld zal eerder worden vrijgemaakt als lening.

Asbest kan moeilijk te herkennen zijn. Wilt u vervelende verrassingen voorkomen en nu weten of uw woning of de woning die u gaat kopen een asbestdak heeft? Laat dan een asbestonderzoek door van Dijk doen. Sinds 1994 is het verhandelen en het toepassen van asbest verboden. Ook het bewerken van al aanwezige asbestmaterialen is (bijna altijd) verboden. Maar er is nog veel asbest aanwezig in gebouwen, installaties en schepen. Om werknemers te beschermen tegen de risico’s van asbest is er strenge regelgeving. Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat een apart hoofdstuk over asbest.

Grenswaarde en risicoklassen: Er geldt een strenge grenswaarde. In de lucht die de werknemer tijdens het werk inademt, mogen zich maximaal 2.000 asbestvezels per kubieke meter lucht (2.000 v/m3) bevinden. Is het gehalte aan asbestvezels in de lucht lager dan deze grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 1. Er gelden dan een aantal basisregels. Is het gehalte aan asbestvezels in de lucht hoger dan deze grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 2 of 2A. Er gelden dan aanvullende regels.

Inventariseren, melden, verwijderen en vrijgeven: Bij werkzaamheden met kans op blootstelling aan asbestvezels, bijvoorbeeld onderhoud, reparatie of sloop van een gebouw of installatie, is de werkgever verplicht een aantal zaken te regelen voor de werknemers. Vóór aanvang van het werk moet het asbest verwijderd zijn, tenzij de werksituatie daarmee onveiliger wordt. Hiertoe moet er een asbestinventarisatie plaatsvinden. Deze is verplicht bij gebouwen en objecten die vóór 1994 gebouwd zijn. Bij schepen is het ook verplicht als ze ná 1994 gebouwd zijn. Alleen een gecertificeerd asbestinventarisatiebureau mag deze inventarisatie uitvoeren. Als uit de inventarisatie blijkt dat het verwijderen van het asbest in risicoklasse 2 of 2A valt, dan mag dit alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerde asbestverwijderaar. Als blijkt dat het verwijderen in risicoklasse 1 valt, dan mogen ook niet-gecertificeerde bedrijven dit uitvoeren. Het verwijderen van asbest moet minimaal 2 dagen van tevoren worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie en bij risicoklasse 2 of 2A ook in het Landelijk Asbestvolgsysteem. Na afronding van de asbestverwijdering moet een eindbeoordeling worden uitgevoerd om de locatie weer te kunnen vrijgeven voor de gebruiker. Lees hier meer over asbestverwijdering.

De Nederlandse Arbeidsinspectie stuurt geen ontvangstbevestiging (pdf) meer aan de melder, bevoegde instanties en certificerende instellingen. Deze ontvangstbevestigingen blijven wel verstuurd worden vanuit het LAVS en zijn anders opgebouwd dan de berichten die door de Nederlandse Arbeidsinspectie werden verzonden. Ze bevatten dezelfde gegevens. Asbestdaken liggen er al meer dan 30 jaar. Een asbestdak ligt in de buitenlucht en slijt door regen, vorst en zonlicht. Er komen daardoor losse asbestvezels vrij van het asbestdak. De asbestvezels komen door de wind in de lucht terecht of spoelen via het regenwater van het dak. Via de tuin of het erf kun je deze dan mee naar binnen lopen. Asbestvezels zijn schadelijk voor de gezondheid van mens en dier. Daarnaast is het steeds lastiger om een asbestdak te verzekeren. Verzekeraars bieden vaker geen goede dekking meer aan of premies worden hoger. Het wetsvoorstel dat een verbod op asbestdaken mogelijk moest maken (2024), is door de Eerste Kamer verworpen. Er geldt dan ook geen verwijderplicht voor asbesthoudende daken, mits deze nog in goede staat zijn. Ondanks dat het niet verplicht is, kiezen steeds meer mensen ervoor hun asbestdak te verwijderen. Dit is een slimme keuze. Zo biedt een nieuw dak ook kansen voor verduurzaming, door bijvoorbeeld na de verwijdering een sedumdak, isolatie of zonnepanelen aan te leggen.

Onder bepaalde omstandigheden is het voor particulieren mogelijk om zelf asbestdaken te verwijderen. Uitgesplitst voor verschillende groepen dakeigenaren. Daarnaast kunnen overheden, uitvoeringsdiensten, brancheorganisaties en het bedrijfsleven helpen. Bijvoorbeeld door de communicatie te delen via eigen kanalen, aan te sluiten bij door de campagne opgezette acties of door zelf acties op te zetten. Wilt u weten hoe uw organisatie een steentje bij kan dragen? De campagne biedt een toolkit aan die gebruikt kan worden om de boodschap van Asbestvrij dak onder de aandacht te brengen.

Praktische samenvatting

• Vanaf 1994 is het gebruik en bewerken van asbest verboden; veel materialen blijven echter in bestaande gebouwen zitten.
• Renovatie of sloop vereist vaak een asbestinventarisatie door een erkend bedrijf.
• Bij verwijderen is verschil tussen risicoklassen 1 en 2/2A cruciaal voor welke partijen mogen verwijderen.
• Verwijdering kan kunnen samengaan met verduurzaming zoals sedumdaken, isolatie of zonnepanelen.

tags: #asbest #daken #verbod #nos