Asbest zelf in huis herkennen is erg lastig voor het blote oog, het kan wit, bruin, of blauw zijn. En daarnaast kan het in allerlei soorten materiaal verwerkt zijn, die op zichzelf ook nog een andere kleur hebben. Waar het wel vaak aan te herkennen is, is de structuur. Deze is vaak vezelachtig, en heel fijn. Mocht u asbest in uw huis herkennen, maar weet u het niet helemaal zeker? Dan kunt u een asbest testpakket bij ons bestellen.
In veel huizen die in de periode na de Tweede Wereldoorlog zijn gebouwd, zit asbest verwerkt. Dit materiaal had namelijk veel voordelen voor de bouw, zo is het bijvoorbeeld brandvast. Veel later kwam men er echter pas achter dat het materiaal erg kankerverwekkend is of kan zijn. In 1994 kwam er een algeheel verbod om dit materiaal in huizen en panden te verwerken. Onderdak: Tot de jaren negentig werd asbest ook veel verwerkt in een onderdak. Om asbest in onderdak te herkennen, moet je goed naar de vezels kijken van het materiaal. Doe dit wel zo veilig mogelijk met een mondmasker, zodat u niks kunt inademen. Heeft u twijfels of het onderdak asbesthoudend is, neem dan een klein monster af door middel van een testpakket. En laat het door ons laboratorium voor u onderzoeken.
Behang of pleisterwerk: Ook om behang of het pleisterwerk in uw huis duurzamer te maken of het beter te laten hechten, werd er gebruik gemaakt van asbest. Zo nu en dan werd er zelfs asbest in de finish van het pleisterwerk verwerkt. Lastig te herkennen allemaal! Wilt u toch asbest in het behang herkennen bij twijfels dan kunt u door middel van een onderzoek uit laten voeren. Maar door middel van een zelftest voor asbest kunt u het ook op uw eigen houtje uitvoeren. Wij vragen dit wel zo veilig mogelijk te doen, door gebruik te maken van een mondmasker en handschoenen.
Geur of smaak: Asbest herkennen door geur of smaak is niet mogelijk. Wat u in dit geval het best kunt doen, is door het nagaan van het type materiaal of het type toepassing. Het komt in gebouwen voor 1994 namelijk vaker voor op deze plekken: een dakkapel, gevelplaten, golfplaten, kozijnen, plafondbeplating en nog veel meer. U voorgevoel klopt, uit de test is gebleken dat er asbest ergens in uw woning verwerkt zit. Wat nu? Geen zorgen. Wij kunnen samen met onze partners u volledig ontzorgen door het project uit handen te nemen. Hierbij inventariseren wij de asbest in en om uw woning, maken we een verplichte sloopmelding bij de gemeente en begeleiden we tijdens het verwijderen.
Heeft u vragen? Om te weten of je alert op asbest moet zijn, kun je op een aantal punten letten: Het jaartal waarin bouwmateriaal is toegepast, De plek waar het bouwmateriaal is toegepast, In het geval van golfplaten op een codering op de platen, De bouwtekeningen van je huis: staat er iets op over de aanwezigheid van asbest? Zeker weten of er asbest in je huis zit? Laat dan een erkend bedrijf een asbestinventarisatie doen.
Er zijn enkele eigenschappen waaraan je asbesthoudende producten misschien herkent. Zo hebben asbesthoudende producten een vezelige structuur. Maar bij hechtgebonden asbest kun je deze vezelige structuur vaak moeilijk zien. Producten en materialen met wit asbest hebben een witte tot lichtgrijze kleur. Wit asbest dat hechtgebonden is, heeft een kartonachtige structuur. Bruin asbest heeft een lichtbruine tot gele kleur. Als het hechtgebonden is, heeft het een zachtboardachtig uiterlijk. Om zeker te weten of je met asbest te maken hebt, is in de meeste gevallen een onderzoek door een laboratorium nodig. Een laborant kan onder de microscoop zien of het om asbesthoudend materiaal gaat en welke soort vezels het dan zijn.
Tips en checks voor asbest in huis
Tijdens de jaren na 1994 werd veelal verboden. Sinds januari 1994 mag asbest niet meer verhandeld of toegepast worden in Nederland. Ook het bewerken van asbest is verboden, behalve bij een sanering door een professional. Maar mensen gebruikten soms nog wel materialen met asbest die ze thuis hadden liggen. Daarom is asbest in enkele gevallen ook nog na januari 1994 toegepast, bijvoorbeeld in vloerbedekking of vloertegels. Tussen 1963 en 1983 werd vinylvloerbedekking ('zeil') verkocht. Vinylvloerbedekking kan een onderlaag van asbestpapier hebben. Ook waren tot ongeveer 1985 vinylvloertegels te koop die verstevigd zijn met asbest. Spuitasbest is tot 1978 toegepast. Het werd vooral gebruikt als isolatiemateriaal en als brandwerende laag op staalconstructies en in schoorstenen. Spuitasbest is niet-hechtgebonden en moet worden verwijderd of volledig worden afgeschermd door een professional.
Waar kun je asbest in en om het huis vinden? Asbest kan op allerlei plekken in en om het huis zitten. Je vindt het in bijvoorbeeld plafondplaten, zachtboard platen, platen achter de cv-ketel, in een schouw of vensterbank van imitatiemarmer (‘nepmarmer’), afvoerbuizen van cement, vloerzeil en de kit van kozijnen. Buiten zit het vooral in daken, dakgoten, regenpijpen, kozijnen en bijvoorbeeld plaatmateriaal. Wil je zeker weten of ergens asbest in zit? Laat dan een asbestinventarisatie doen.
In de afbeeldingen en lijst met toepassingen hieronder zie je bij sommige asbesttoepassingen staan dat het zowel hechtgebonden als niet-hechtgebonden materiaal kan zijn. Dit hangt af van de staat waarin dit materiaal aangetroffen wordt. Als het materiaal beschadigd, kapot of verweerd is, dan kan het asbest veranderen van hechtgebonden naar niet-hechtgebonden. In dat geval moet het asbest weggehaald worden. Alleen een professional mag dit doen.
Codes op asbestgolfplaten: In golfplaten is vaak een codering gedrukt. De codering zit op de buitenkant van de golfplaat, vaak aan de rand. Soms zit de code onder een andere golfplaat. De codering geeft aan of er wel of geen asbest in de plaat zit. Ook staat er vaak een productiedatum bij: gaat het om een datum na 1 januari 1994, dan zijn de platen asbestvrij. Soms staat er ook KOMO of ETERNIT op een golfplaat. Deze termen zeggen niks over asbest; het kunnen asbestvrije of asbesthoudende platen zijn. Bij herstelde daken moet je extra scherp zijn en iedere plaat controleren.
Asbest in verf en behangpapier
Asbest in verf en behangpapier komt ook voor. In de 20e eeuw werd asbest vaak toegevoegd aan structuurverven, verf op radiatoren, en sommige lijmen en onderlagen van behangpapier, vooral tussen 1950 en 1980. De vezels zorgden voor extra hechting, sterkte en brandvertraging. De kans op asbest in verf of behangpapier is vooral reëel in woningen of gebouwen van voor 1990. Het gevaarlijk moment is bij schuren, schrapen of verwijderen, waarbij vezels vrijkomen en ingeademd kunnen worden. Blijf af tot zekerheid bestaat en laat een staal analyseren door een erkend labo of asbestdeskundige, of laat het professioneel verwijderen als het daadwerkelijk asbest bevat.
Daarna: Asbestinventarisatie en verwijdering. Een asbestinventarisatie is een onderzoek naar de aanwezigheid van asbest in en om je huis. Een gespecialiseerd laboratorium test verdacht materiaal. Een GEDRAG: laat een erkend inventarisatiebedrijf een officieel rapport opstellen voordat sloop of sanering begint. De stappen omvatten monstername, analyse, en eventueel verwijdering door gecertificeerde saneringsbedrijven met eindcontrole door een onafhankelijk laboratorium.
Hoe werkt een asbestinventarisatie?
Regels en verantwoordelijkheden
De Nederlandse en Europese wet- en regelgeving rondom asbest is primair gericht op arbeidsveiligheid, milieubescherming en het voorkomen van blootstelling bij sloop, renovatie en afvalverwerking. Denk aan het Arbobesluit, het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), het Productenbesluit asbest, en de Europese REACH-verordening. Voor musea levert dit een bijzondere uitdaging op, omdat regelgeving minder gericht is op cultureel erfgoed. Werkgevers en werknemers moeten samenwerken aan veiligheid en gezondheid volgens de Arbowet, en de Inspectie ziet toe op naleving. Een Arbeidsomstandighedenwet-proces omvat een arbeidshygiënische strategie met vier stappen die strikt gevolgd moeten worden.
Er zijn twee soorten asbestinventarisaties: een visuele inspectie en een volledige (destructieve) inspectie. Een visuele inspectie kost circa €400-€500; een destructieve inspectie is duurder en onthult ook verborgen plekken. Voor musea is het vaak lastig aan de vereisten te voldoen, maar een DIA (Deskundig Inventariseerder Asbest) en samenwerking met gecertificeerde bedrijven zijn noodzakelijk. Het LAVS-systeem registreert de uitvoering van verwijdering en informatie voor alle partijen.
Besluit en praktische stappen
Tot slot: Als u twijfelt of er asbest aanwezig is, laat een erkend laboratorium onderzoek doen. Als het asbest bevat en u wilt verwijderen vanwege renovatieplannen, schakel een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf in. Het is belangrijk om een duidelijk beheersplan op te stellen als behoud mogelijk is, en de verwijdering deskundig uit te voeren wanneer nodig. De eigenaar is verantwoordelijk voor veilig verwijderen of behoud van asbesthoudende materialen.
Asbest in verf en behangpapier vraagt om alertheid bij renovaties in oudere woningen. Laat altijd een staal analyseren door een erkend laboratorium voordat u zelf aan de slag gaat. Gezond wonen begint met kennis over wat er op of onder uw muren zit.