Asbestinventarisatie: verplichtingen, regels en wetgeving in Nederland

De overheid heeft wetten en regels opgesteld die het asbestbeleid bepalen waaraan alle bedrijven, instellingen en ook agrarische bedrijven zich moeten houden. Enkel voor particulieren gelden andere regels. Voor particulieren die asbesthoudende materialen willen verwijderen, geldt het Asbestverwijderingsbesluit en de regels binnen de gemeente waarin de asbestsanering plaatsvindt. De vastgestelde wettelijke regels voor het omgaan met asbest zijn dus geldig voor iedereen. Wel wordt er onderscheid gemaakt tussen particulier, werkgever en werknemer.

Wanneer is een asbestinventarisatie verplicht?

Voor particulieren geldt dat wanneer een particulier een gebouw of object wil slopen of verbouwen, er een asbestinventarisatie moet worden uitgevoerd. Wanneer er asbest wordt aangetroffen, kan de gemeente verplichten om de asbest te (laten) verwijderen. In het asbestverwijderingsbesluit staat onder meer dat particulieren asbest van het dak mogen verwijderen met een maximum van 35 vierkante meter. Voorafgaand aan elke asbestsloop moet te allen tijde bij de gemeente een sloopmelding worden gemaakt.

Er bestaat nog steeds veel onduidelijkheid met betrekking tot de verplichting om een asbestinventarisatie uit te laten voeren. Vooral bij oudere woningen lijkt men te denken dat dit altijd noodzakelijk is, maar dat is niet het geval. De verplichting geldt uitsluitend voor het laten uitvoeren van een asbestinventarisatie op het ogenblik dat je een huis van het jaar 1993 of vroeger wenst te laten verbouwen of slopen.

De inventarisatie is een wettelijk verplicht onderzoek waarbij gecertificeerde specialisten systematisch controleren of er asbest aanwezig is in gebouwen. Dit onderzoek brengt mogelijke gezondheidsrisico’s in kaart en bepaalt welke maatregelen nodig zijn voor veilige sanering. Een asbestinventarisatie is een professioneel onderzoek dat de aanwezigheid, locatie en conditie van asbesthoudende materialen in gebouwen vaststelt. De inventarisatie is cruciaal omdat asbest ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengt.

Wie voert de inventarisatie uit en wat kost het?

Om een asbestrapport te verkrijgen dient er een beroep te worden gedaan op gecertificeerde bedrijven die deze diensten op de markt aanbieden. Tijdens het onderzoek worden alle materialen onderzocht waarvan wordt vermoed dat ze asbest bevatten. Monsters kunnen worden genomen die na analyse een mogelijk vermoeden van asbest bevestigen. De kosten van een asbestinventarisatie variëren doorgaans tussen € 500 en € 3.000, afhankelijk van gebouwgrootte, complexiteit en het aantal te onderzoeken materialen. Laboratoriumkosten bedragen ongeveer € 25 tot € 50 per monster.

Een professionele asbestinventarisatie begint met deskresearch, waarbij bouwjaar, gebruikte materialen en eerdere renovaties worden geanalyseerd. De gecertificeerde deskundige bestudeert bouwtekeningen, vergunningen en onderhoudshistorie. Tijdens de inspectie worden alle zichtbare materialen beoordeeld op asbestinhoud; verdachte materialen worden monsters genomen volgens strikte protocollen. Het eindrapport bevat een overzicht van alle onderzochte materialen, de laboratoriumresultaten en aanbevelingen voor vervolgstappen. De inventarisatie en het rapport moeten voldoen aan geldende regelgeving.

Type en geldigheid van het inventarisatierapport

Een asbestinventarisatierapport blijft geldig zolang er geen wijzigingen aan het gebouw zijn aangebracht. Voor vastgoedbeheer wordt geadviseerd om de inventarisatie elke 5-10 jaar te herzien, vooral bij oudere gebouwen waar materialen kunnen verslechteren. Een asbestinventarisatierapport is tevens een verplichte bijlage bij een sloopmelding. Een sloopmelding is verplicht wanneer er meer dan 10 kuub sloopafval vrijkomt óf wanneer er asbest wordt verwijderd.

Sinds 1994 is het bewerken, verwerken of verhandelen van asbest verboden. Voor gebouwen gebouwd voor 1994 geldt het vermoeden dat er asbest is toegepast en dus kan de inventarisatieplicht gelden voor werkzaamheden. De overheid legt de verantwoordelijkheid bij de opdrachtgever en de werkgever, die moeten zorgen voor een veilig uitvoeringsproces en de juiste meldingen maken.

Werking van de regels bij arbeid en sloop

Het Arbeidsomstandighedenbesluit stelt duidelijke eisen aan eigenaren en werkgevers. Zij moeten aantonen dat er geen asbest aanwezig is, of dat eventueel aanwezig asbest veilig wordt behandeld. Voor woningcorporaties, zorginstellingen en onderwijsinstellingen geldt dat zij proactief moeten handelen. Bij sloopwerkzaamheden geldt dat degene die sloopwerkzaamheden uitvoert een asbestrapport moet hebben en dat de verwijdering van asbest in risicoklasse 2 of 2A alleen door gecertificeerde asbestverwijderaars mag gebeuren; bij risicoklasse 1 mogen ook niet-gecertificeerde bedrijven verwijderen, maar vaak is dit beperkt en onder strikte voorwaarden. De verwijdering moet minimaal twee dagen van tevoren bij de Nederlandse Arbeidsinspectie gemeld worden en ook in het LAVS geregistreerd worden bij risicoklasse 2 of 2A.

Een asbestinventarisatie wordt uitgevoerd door een DIA (Deskundig Inventariseerder Asbest) van het inventarisatiebedrijf, monsters worden onderzocht in geaccrediteerde laboratoria en de resultaten worden opgenomen in het asbestinventarisatierapport. Het bedrijf voegt het rapport toe aan het LAVS. De SMA-rt-tool (Stoffen Manager Asbest Risico Techniek) helpt bij het bepalen van risicoklasse en te volgen regelgeving rondom verwijdering.

Verplichtingen, meldingen en controles

Voor het verwijderen van asbest geldt in veel gevallen een melding bij de gemeente en vaak een sloopmelding minimaal vier weken voor aanvang van de werkzaamheden (soms verkort tot 5 werkdagen, soms geen melding vereist). Het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (Bbl) regelt onder andere het inventariseren en verwijderen van asbest in bouwwerken en de emissie van asbestvezels in objecten en materialen. Het Besluit Asbestwegen milieubeheer behandelt het verbod op asbest in wegen en erven boven een bepaalde concentratie. Het Productenbesluit Asbest bevat regels over productie, verkoop en gebruik van asbestproducten en geeft uitzonderingen voor bodemverontreinigingen en afval verwijdering door verbranden of storten.

Bij een asbestinventarisatie moet de opdrachtgever duidelijke instructies geven aan het inventarisatiebedrijf over welke werkzaamheden er gedaan moeten worden. De DIA voert monsters uit en het laboratorium levert de resultaten. Het rapport bevat altijd de risicoklassen en aanbevelingen voor sanering en vervolgacties. Als er tijdens werkzaamheden onverwacht asbest wordt aangetroffen, moeten werkzaamheden onmiddellijk worden stilgelegd en een gecertificeerde asbestdeskundige worden geraadpleegd voor noodonderzoek en veilig saneren.

Informatie voor bewoners en contact met professionals

Moet u bewoners of medewerkers informeren over een geplande asbestinventarisatie? Ja, het is verstandig om bewoners of gebruikers vooraf te informeren over het onderzoek. Bij kantoorgebouwen of zorginstellingen is vooraankondiging vaak verplicht vanwege privacy- en veiligheidsprotocollen. De mate van betrokkenheid en communicatie kan per situatie verschillen.

Betrouwbare certificering van een asbestdeskundige vereist dat zij gecertificeerd zijn volgens de ACBN-regeling (Asbestkwaliteit Certificatie Bureau Nederland) of gelijkwaardig. Controleer certificaten en registratienummers. Wie sloopwerkzaamheden uitvoert, moet een afschrift van het asbestinventarisatierapport aan de opdrachtnemer geven en zorgen voor een correcte overdracht van informatie.

Geen inventarisatie, geen probleem?

Welke gevolgen heeft het niet laten uitvoeren van een inventarisatie terwijl dit verplicht is? Boetes tot € 83.000 voor bedrijven, strafrechtelijke vervolging en aansprakelijkheid voor gezondheidsschade aan werknemers of derden. Verzekeraars kunnen claims afwijzen en werkzaamheden kunnen stilgelegd worden door de Arbeidsinspectie. Een combinatie van asbestinventarisatie met andere bouwkundige onderzoeken kan efficiënt en kostenbesparend zijn, mits dit wordt gepland tijdens reguliere onderhoudsmomenten.

tags: #asbest #inventaris #verplicht