Asbest werd in het verleden veel gebruikt in verschillende bouwmaterialen, waaronder rioleringssystemen. Onder de term "asbest riolering" verstaan we de aanwezigheid van asbesthoudende materialen in de buizen en pijpen die gebruikt worden voor het afvoeren van afvalwater en regenwater. Asbest-cementproducten hebben een levensduur van ongeveer 30 jaar, wat betekent dat de meeste asbesthoudende toepassingen inmiddels aan vervanging toe zijn.
Wat is asbest?
Asbest is een natuurlijk mineraal dat bestaat uit microscopisch kleine, naaldachtige vezels. Asbest kan wit, blauw of bruin van kleur zijn, maar het materiaal waarin de asbest is verwerkt, kan veel verschillende kleuren hebben. Vroeger werd asbest veel gebruikt in de bouw vanwege de isolerende, brandwerende en slijtvaste eigenschappen. Het komt veel voor in oude gebouwen en materialen zoals golfplaten, dakbedekking, leidingisolatie en vloerbedekking.
Asbest kan in twee vormen voorkomen: hechtgebonden en niet-hechtgebonden.
Hechtgebonden asbest
Hechtgebonden asbestvezels zitten vast in een ander materiaal, vaak cement. Voorbeelden van materialen met hechtgebonden asbestvezels zijn bloembakken, golfplaten, buizen voor het riool, gas- en waterleidingen. Wanneer hechtgebonden asbest niet beschadigd is, zijn de risico's voor de gezondheid klein. In deze vorm is de kans op het vrijkomen van vezels veel kleiner, zolang het materiaal intact blijft. In Nederland mag je onder bepaalde voorwaarden zelf hechtgebonden asbest verwijderen, mits je voldoet aan de wet- en regelgeving. Het is belangrijk dat je dit in zijn geheel doet. Normaliter liggen afvoer- of rioleringsbuizen verankerd in een muur, grond of beton. Het breken van de asbestcementen buis is dan de enige optie, en dat kun je beter niet zelf doen. Als je er wel zelf mee aan de slag gaat, zorg dan dat je altijd de juiste voorbereidingen treft en voldoende beschermende uitrusting aanhebt, zoals een overall en een stofmasker. In feite hoeft hechtgebonden asbest bij constatering niet direct verwijderd te worden. Na verloop van tijd vormen ze echter wel degelijk een gezondheidsrisico. De rioolbuizen zullen uiteindelijk verweren en brozer worden. De kans dat er bij breuk of schade asbestvezels in de grond komen is vrijwel zeker.
Niet-hechtgebonden asbest
Niet-hechtgebonden asbestvezels zitten niet in materiaal vast. Je kunt hierbij denken aan brandwerende kleding, kit, de onderlaag van een vloerzeil en spuitasbest. Dit type asbest is zeer gevaarlijk, omdat hierbij de asbestvezels los zitten. De verwijdering van niet-hechtgebonden asbest buizen moet altijd door professionals worden uitgevoerd om verspreiding van asbestvezels in de omgeving en mogelijke gezondheidsrisico's te voorkomen.
Asbest in rioleringen: oorzaken en kenmerken
Asbest werd vroeger veel gebruikt in de aanleg van rioleringen en afvoerbuizen vanwege de sterkte, duurzaamheid en lage kosten. Asbestcementbuizen, die vaak deel uitmaken van het rioleringssysteem, zijn meestal grijs of wit en hebben een vezelachtige structuur. Ze kunnen zowel stijf als flexibel zijn, afhankelijk van de specifieke samenstelling. Het herkennen van een asbest buis kan complex zijn. Asbest buizen zijn vaak te herkennen aan de ruwe, vezelachtige textuur, maar dit is niet altijd het geval. Als de buis dateert van vóór 1994, is er een verhoogd risico dat het asbest bevat, omdat asbest toen een gangbaar materiaal was.
Veel rioleringsbuizen van voor 1993 bevatten asbest. Ze zijn meestal gemaakt van cement met asbestvezels om ze sterker te maken. Echter, het probleem ontstaat pas als deze buizen beschadigd raken. Bij breuken of scheuren kunnen gevaarlijke en onzichtbare vezels in de lucht komen.
Gevolgen van asbest in rioleringen
Asbestvezels zijn gevaarlijk als ze worden ingeademd. Ze kunnen longkanker, mesothelioom (een vorm van kanker die zich ontwikkelt in het borstvlies of buikvlies) en asbestose (een longziekte) veroorzaken. Deze ziekten kunnen zich pas na tientallen jaren openbaren. Asbestvezels in rioleringen zijn vooral gevaarlijk wanneer ze vrijkomen tijdens werkzaamheden aan het riool, zoals bij reparaties of vervanging. Wanneer de asbestcementbuizen worden doorgezaagd of geboord, kunnen er asbestvezels vrijkomen.
Daarnaast kan asbest in het milieu terechtkomen. Wanneer asbestcementbuizen worden verwijderd, moeten ze op de juiste manier worden afgevoerd en verwerkt om te voorkomen dat er asbestvezels vrijkomen.
Blootstelling aan asbest kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Hoe groot de risico's zijn, hangt af van de duur waaraan je bent blootgesteld. In de buitenlucht zitten kleine hoeveelheden asbestvezels, die iedereen dagelijks een beetje inademt. De risico's hiervan zijn zeer beperkt. Wanneer je voor een langere tijd meer asbestvezels inademt, bijvoorbeeld tijdens een brand of als er rondom je huis asbest wordt verwijderd, neemt de kans op het krijgen van asbestkanker niet of nauwelijks toe. Asbest is schadelijk en gevaarlijk wanneer je er meerdere jaren veelvuldig aan bent blootgesteld. Dit risiconiveau geldt bijvoorbeeld voor bouwvakkers, timmermannen en installatietechniek en industrie. De tijd tussen het inademen van asbest en het ontwikkelen van kanker is meestal lang, ongeveer 40 jaar.
Wat te doen bij (vermoeden van) asbest in de riolering?
Als je vermoedt dat er asbest in de riolering aanwezig is, is het belangrijk om hier zo snel mogelijk actie op te ondernemen. Laat het riool controleren door een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf.
Bij of bij beschadigd asbesthoudend materiaal is er altijd een inventarisatie nodig. Het inventarisatiebureau kan je vertellen of je het materiaal moet laten verwijderen of moet laten afdekken. Een erkend asbestverwijderingsbedrijf kan dit uitvoeren.
Gaat het om situaties waarbij er geen sprake is van beschadiging, een verwachte verbouwing of andere risico's van asbest in of om huis (een beperkte dekking van de verzekeraar bij schade of uitdagingen bij koop of verkoop van een woning)? Dan kun je het asbest prima laten zitten, zolang je het niet beschadigt.
Wanneer je asbesthoudend materiaal wilt of moet laten verwijderen, moet er een geldig inventarisatierapport zijn waarin het aanwezige asbest staat beschreven. Om asbest te kunnen laten verwijderen mag het rapport niet ouder zijn dan 3 jaar. Met een geldig rapport kun je naar een SC-540 erkend asbestverwijderingsbedrijf stappen. Voordat dit bedrijf asbest mag verwijderen, moet het een sloopmelding doen bij het Omgevingsloket. Vraag dus vooraf of de sloopmelding is gedaan. Controleer ook wat er allemaal bij de kosten is inbegrepen. Denk daarbij aan het afvoeren van het asbesthoudende materiaal en aan de vrijgave van de ruimte waaruit het asbest is verwijderd. Heb je goedkeuring van de gemeente voor het verwijderen van het asbestmateriaal en heb je eventuele andere vergunningen binnen? Dan kan het verwijderingsbedrijf aan de slag.
Belangrijk: Probeer de buizen niet zelf te repareren of te verwijderen, want dan kunnen asbestvezels vrijkomen. Schakel in plaats daarvan een expert in.
Oplossingen: asbest riolering renoveren
Gelukkig is er een effectieve en veilige methode om een asbest rioolbuis te repareren zonder deze te saneren: rioolrenovatie van binnenuit.
Rioolrenovatie van binnenuit (Relining)
Bij deze innovatieve techniek wordt de buis van binnenuit gerenoveerd. Hiermee wordt het vrijkomen van gevaarlijke asbestvezels voorkomen en worden de gezondheidsrisico's geminimaliseerd. We starten met het grondig inspecteren van de rioolbuis op beschadigingen en op de aanwezigheid van asbest. Vervolgens reinigen we de buis zorgvuldig en bereiden we deze voor op de renovatie.
De renovatie van de asbest rioolbuis bestaat uit het aanbrengen van een speciale, duurzame en slijtvaste voering aan de binnenzijde van de buis. Dit proces wordt relining genoemd. Deze liner van in hars gedrenkte glasvezel wordt ter plekke uitgehard en vormt zo een nieuwe, naadloze en waterdichte laag. Deze laag zorgt ervoor dat de asbestvezels volledig worden ingekapseld en voorkomt verdere beschadiging en slijtage van de buis.
Een populaire methode voor herstel van riolering van binnenuit is relining, ook wel bekend als het aanbrengen van een kous in de leiding. Deze techniek bestaat uit het invoeren van een flexibele, in hars gedrenkte laag van glasvezel in de beschadigde riolering. Vervolgens wordt deze opgeblazen en uitgehard. Dit vormt een sterke, naadloze en waterdichte voering die de bestaande leiding herstelt en versterkt.
Relining is een veelgebruikte methode voor herstel van riolering vanwege de minimale graafwerkzaamheden en beperkte overlast voor jezelf, omwonenden en verkeer. Bovendien is relining geschikt voor het herstellen van zowel kleinere huisaansluitingen als grotere hoofdriolen.
Voordelen van rioolrenovatie van binnenuit
- Veilig en milieuvriendelijk: Voorkomt dat asbestvezels in het milieu terechtkomen.
- Kostenefficiënt: Monsterafname, analyse, saneren en vervangen van de gehele rioolbuis en grootschalige graafwerkzaamheden zijn niet nodig.
- Snel en efficiënt: Het aanbrengen van de voering kan vaak binnen een dag worden afgerond, waardoor de overlast voor omwonenden en verkeer beperkt blijft.
- Duurzaam: Zorgt voor een langere levensduur en betere functionaliteit van de rioolbuis.
Kortom, het repareren van een asbest rioolbuis door middel van rioolrenovatie van binnenuit is een veilige, duurzame en efficiënte oplossing.
Samenwerking met collega-rioolbedrijven
Indien je als rioolspecialist al zelf een inspectie hebt gedaan, werken wij graag met je samen. Aan de hand van de informatie die je ons eventueel kunt aanleveren, kunnen wij bekijken wat er verder nodig is om op locatie tot een duurzame kwaliteitsoplossing te komen. White label samenwerking is mogelijk; wij respecteren jouw klantrelatie.
Sangers Riooltechniek - Relining
Verantwoordelijkheden en regelgeving
Rondom werken met asbest is er strenge regelgeving in Nederland. Wij mogen wel ín, maar niet aan asbest riool werken. In andere woorden: wij moeten van binnenuit leidingen herstellen door een relining aan te brengen.
In artikel 1.6 van de Omgevingswet is de zorgplicht genoemd: "Een ieder draagt voldoende zorg voor de fysieke leefomgeving." In de praktijk veroorzaakt het opruimen van asbesthoudende resten, vrijgekomen door stormschade, vandalisme en illegale sloop, vaak problemen. Het opruimen van deze resten lijkt vaak op het opruimen na een asbestbrand.
De eigenaar van het terrein (de opstalbezitter) waar het incident plaatsvond, is verantwoordelijk voor de verwijdering van het asbest op het terrein en in de omgeving. Afhankelijk van de situatie kan het bevoegd gezag ook het initiatief nemen tot verwijdering.
De Hoge Raad heeft in diverse uitspraken bepaald dat een opstalbezitter een asbestdak in beginsel niet behoeft te verwijderen; het bezit van een asbestdak is niet onwetmatig of onrechtmatig jegens derden. Een asbestdak is ook geen gebrek; risicoaansprakelijkheid van de bezitter of eigenaar doet zich daarom niet voor.
In geval van bedrijfsmatige activiteiten, kan er op basis van hoofdstuk 17 van de Wet milieubeheer mogelijk worden opgetreden. Deze regelgeving heeft onder andere als doel exploitanten aan te sporen de kans op milieuschade zo klein mogelijk te houden. Hiermee gaat er een preventieve werking van deze regelgeving uit. Ook is de overheid verplicht de kosten van het voorkomen en herstellen van de milieuschade te verhalen op de veroorzaker hiervan.
Asbest in andere toepassingen
Asbest kan ook aanwezig zijn in andere oude apparaten, zoals warmhoudplaatjes, elektrische kachels en strijkijzers. Asbest is in die apparaten meestal toegepast omdat het bestand is tegen hitte. Je kunt asbesthoudende huishoudelijke apparaten, net als andere apparaten, gescheiden inleveren bij de milieustraat. Vraag voor je het wegbrengt aan de gemeente hoe je het moet aanleveren; vaak moet je het in speciaal plastic inpakken. In sommige gemeenten kun je dit plastic gratis bij de milieustraat ophalen.
Een asbestdak kan beschadigen ('verweren') door weer, wind en mos. Dan komen er asbestvezels vrij. Vervang daarom een asbestdak.
Ga je asbest (laten) verwijderen? Dan kun je misschien ook andere werkzaamheden uitvoeren die je toch al wilde doen, bijvoorbeeld het isoleren van het dak. Samen met de buren asbestdaken vervangen? Check bij je gemeente of er een actie voor is. Heeft de gemeente die niet? Start dan samen met je buren een actie. Bij sommige gemeenten krijg je subsidie als je het vervangen van je dak combineert met bijvoorbeeld isolatie of een groen dak.
Asbest in huurwoningen
Voor asbest in een huurhuis is de verhuurder verantwoordelijk. Hij moet jou als huurder laten weten waar in huis eventueel asbest zit. Dat kan hij doen met behulp van bijvoorbeeld een veiligheidskaart, die vaak in de meterkast hangt. Maar dat betekent ook dat jij je moet houden aan deze veiligheidsvoorschriften. In het huurcontract staat opgenomen wat je als huurder wel en niet mag doen aan de woning. Denk aan het ophangen van spullen aan de muur, het vervangen van vloerbedekking of het plaatsen van een muurtje.
Twijfel je over wat wel en niet mag? Soms komt het voor dat je je aan alle veiligheidsvoorschriften en afspraken houdt, maar tóch asbest tegenkomt waarvan ook de verhuurder niet wist. De meest voorkomende situatie is dat je een oud vloerzeil of oude vloertegels vindt onder een later gelegde vloer. Kom je een vloer met asbest tegen en herken je dit op tijd? Laat de vloer dan liggen en neem meteen contact op met de verhuurder. Heb je het materiaal al losgetrokken en beschadigd? Laat het materiaal dan liggen en schakel de verhuurder in. Bij verplaatsen komen er namelijk nog meer asbestvezels in de lucht.
Heb je de vloerbedekking niet laten liggen maar door het pand heen naar buiten gebracht, dan is het hele pand een risicoplek voor asbestvezels in de lucht. Zorg sowieso dat je de ruimte waarin de vloerbedekking lag niet meer binnengaat tot je verdere informatie hebt. Neem zo snel mogelijk contact op met de verhuurder. Omdat er asbestvezels in de lucht in de woning (en het pand) zijn vrijgekomen, kan de verhuurder een inventarisatiebureau inschakelen. Een inventarisatiebureau doet luchtmetingen en bepaalt wat het risico is.
Heb jij zelf asbesthoudend materiaal geplaatst? Dan moet jij het ook zelf (laten) verwijderen. Twijfel je wie het probleem in je huurwoning moet oplossen? Is het probleem de verantwoordelijkheid van de verhuurder, maar kom je er samen niet uit?