Eigenaren van onroerend goed dienen de gebruikers te informeren over de aanwezigheid van asbest in het onroerend goed. Het is wettelijk toegestaan opstallen/gebouwen te gebruiken waarin asbesthoudend materiaal is toegepast, mits de asbesttoepassingen geen risicovol asbestblootstellingsgevaar veroorzaken bij normaal gebruik. De aanwezigheid van asbest mag het normale gebruik van de opstallen/gebouwen niet belemmeren. Onderstaand wordt nader ingegaan op de desbetreffende regelgeving. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat regels voor het inventariseren van asbest en het verwijderen van asbest in het algemeen en uit een bouwwerk in het bijzonder. Het behandelt de emissie van asbestvezels in objecten en materialen. Verder bevat het besluit voorschriften over het bouwen, gebruiken en slopen van bouwwerken.
Inventariseren, melden en verwijderen
Wilt u asbest uit uw bouwwerk verwijderen, dan moet u daar in de meeste gevallen melding van doen bij de gemeente. In de Bbl vindt u wanneer en onder welke voorwaarden u een melding moet maken. Meestal moet het asbest verwijderd worden door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf. De hoofdregel is dat u ten minste vier weken voor de aanvang van de werkzaamheden de sloopmelding bij het bevoegd gezag doorgeeft. Soms kan deze termijn worden verkort tot 5 werkdagen. En in enkele gevallen is er geen sloopmelding nodig.
Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat regels in het belang van de veiligheid, de gezondheid en het welzijn in verband met de arbeid. Het bepaalt onder andere dat een bedrijf dat asbest wil verwijderen of opruimen, eerst een asbestinventarisatierapport moet laten opstellen door een gecertificeerd inventarisatiebedrijf. Dit rapport vermeldt de risicoklasse waarin de werkzaamheden met asbest worden ingedeeld (1, 2 of 2a). Toch zijn hier enkele specifieke uitzonderingen. Vallen uw werkzaamheden in risicoklasse 1?
Het Productenbesluit Asbest bevat regels betreffende asbest en asbesthoudende producten. Het bepaalt het verbod op het produceren, op de markt brengen, invoeren, in voorraad houden, verkopen, toepassen en hergebruiken van asbesthoudende producten. Deze regels gelden niet voor bodemverontreinigingen met asbest en asbesthoudend afval, voor zover het gaat om verwijdering door verbranden of storten van asbest.
Stappen voor particulieren en bedrijfsverantwoordelijken
- De uitzondering voor asbestverwijdering door particulieren wordt in de wet genoemd: 'geen verwijdering in het kader van de uitoefening van een beroep of bedrijf'. De particulier mag geen hulp vragen aan een aannemer of andere professional bij de verwijdering.
- Alleen met een laboratoriumanalyse kunt u vaststellen of een materiaal of product asbest bevat. Wel is het mogelijk materialen met asbest in woningen te herkennen. Wilt u weten of er asbest in uw eigen huis of andere type gebouw aanwezig is? Bekijk voorbeelden van asbesttoepassingen zodat u asbesthoudende materialen herkent en kijk in de Asbestwegwijzer waar mogelijk asbest is toegepast.
- 1) Het gaat erom dat het totaal niet meer dan 35 m2 asbesthoudend materiaal is. 2) Alleen als de platen geschroefd zijn. Alleen als de platen in zijn geheel verwijderd kunnen worden. Een asbestplaat mag niet worden gebroken of gezaagd, omdat dit vezelemissie (uitstoot) veroorzaakt. Deze vezelemissie veroorzaakt namelijk blootstelling aan asbest. Alleen als de asbestplaten niet verweerd of kapot zijn. De asbestvezels van platen moeten hechtgebonden zijn. Hechtgebonden noemen we de asbestmaterialen waarin de vezels stevig in een dragermateriaal verankerd zitten. Als de asbestplaten zijn gespijkerd, gelijmd of geniet. Soms zijn asbestplaten bevestigd met spijkers of nieten. Of ze zijn gelijmd. Als de asbestplaten verweerd of kapot zijn. Een particulier mag geen verweerde of kapotte asbestplaten verwijderen. De asbestvezels in deze platen zijn niet meer hechtgebonden. Ze zitten niet meer in het cement vast. Het risico op emissie van vezels bij het verwijderen is dan te groot. Het verwijderen mag dan alleen door een gecertificeerd bedrijf gebeuren.
- 3) Alleen als de vloerbedekking of vloertegels in zijn geheel verwijderd kunnen worden. De vloerbedekking mag niet worden gebroken, omdat dit vezelemissie (uitstoot) veroorzaakt. Deze vezelemissie veroorzaakt namelijk blootstelling aan asbest. Alleen als de asbestvezels 'hechtgebonden' zijn. Hechtgebonden noemen we de asbestmaterialen waarin de vezels stevig in een dragermateriaal verankerd zitten. Als de vloerbedekking of vloertegels gelijmd zijn. As de asbestvezels niet vastzitten aan de vloerbedekking. Dit noemen we 'niet-hechtgebonden'. Denk daarbij aan asbest in de onderlaag van oud vloerzeil.
- 4. 5. Uit een gebouw dat een nevenfunctie (zonder bedrijfsfunctie) heeft bij die woning. Uit een gebouw dat geen woonfunctie heeft.
- 6. Heeft uw gemeente de regel dat er voor het slopen of inleveren van asbesthoudende (losse) materialen en asbestgelijkende materialen een melding gedaan moet worden?
- 7. Let op: de melding wordt vanuit het Omgevingsloket automatisch naar uw gemeente gestuurd. Sinds 1994 is het verhandelen en het toepassen van asbest verboden. Ook het bewerken van al aanwezige asbestmaterialen is (bijna altijd) verboden. Maar er is nog veel asbest aanwezig in gebouwen, installaties en schepen. Om werknemers te beschermen tegen de risico’s van asbest is er strenge regelgeving.
Het Besluit asbestwegen milieubeheer behandelt het verbod op asbest in een weg, pad of een erf boven een bepaalde concentratie. Boven deze concentratie is het verboden om een asbestweg voorhanden te hebben.
Werkplannen, risicoklassen en toezicht
Grenswaarde en risicoklassen: Er geldt een strenge grenswaarde in de lucht die de werknemer tijdens het werk inademt: maximaal 2.000 asbestvezels per kubieke meter (2.000 v/m3). Is het gehalte lager, dan valt het werk onder risicoklasse 1; hoger dan de grenswaarde levert risicoklasse 2 of 2A op. Er gelden dan aanvullende regels.
Inventariseren, melden, verwijderen en vrijgeven: Voor werkzaamheden met kans op blootstelling aan asbestvezels is de werkgever verplicht een asbestinventarisatie uit te voeren door een gecertificeerd bureau. Bij gebouwen en objecten gebouwd vóór 1994 is dit verplicht; bij schepen ook als deze ná 1994 gebouwd zijn. Verwijdering in risicoklasse 2 of 2A vereist gecertificeerde verwijderaars; in risicoklasse 1 mogen ook niet-gecertificeerde bedrijven dit uitvoeren. Verwijdering moet minimaal 2 dagen van tevoren gemeld worden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie en bij risicoklasse 2/2A ook in het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS). Na afronding volgt een eindbeoordeling door een bevoegd laboratorium.
De regels omtrent asbestverwijdering zijn in de praktijk streng: vanaf 1994 is het gebruik van asbest verboden en is bescherming van werknemers cruciaal. Langdurige blootstelling kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals longkanker of asbestose. Asbest kan in verschillende onderdelen van een gebouw voorkomen, zoals vloerzeil, leidingisolatie, gevelbekleding, balkonschermen, golfplaten of leien.
Praktische informatie voor eigenaren
Asbestverwijdering vereist een combinatie van inventarisatie, meldingen en planning. Voor het verwijderen van asbest uit daken of wanden geldt vaak dat particuliere eigenaren dit wel of niet zelfstandig mogen doen, afhankelijk van de risicoklasse en de staat van het materiaal. In veel gevallen wordt aangeraden een gecertificeerd bedrijf in te schakelen, vooral bij risicoklasse 2 of 2A. Voor de inname en verhandeling van asbest bestaan strikte regels; sinds 1994 is het verboden om asbest te verhandelen of te bewerken.
Als u asbesthoudend materiaal zelf hebt verwijderd, kunt u dit bij de milieustraat inleveren. Het materiaal moet goed verpakt zijn, duidelijk gemerkt met het woord 'Asbest', en moet gescheiden worden ingeleverd van ander afval. Regelgeving kan verschillen per gemeente; informeer altijd bij de gemeente over meldingsformulieren en acceptatievoorwaarden van de milieustraat. Sommige gemeenten vereisen een bewijs van melding bij het Omgevingsloket.
Bij renovatie, verbouwing of sloop van gebouwen van voor 1994 is een asbestinventarisatie wettelijk verplicht. Asbest kan in veel verschillende producten voorkomen en is niet met het blote oog te herkennen. Een laboratoriumanalyse is noodzakelijk om zeker te weten of een materiaal asbest bevat. Een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf kan veilig monsters nemen en rapporteren over de risicoklassen 1, 2 en 2A.
Heeft u meer informatie nodig over specifieke procedures en actuele regels? Raadpleeg het Arboportaal, Checklistasbest.nl en de Asbestwegwijzer voor praktische handvatten bij detectie en verwijdering van asbest in woningen en bedrijfsgebouwen.
How Asbestos Abatement Works | This Old House
Overzicht van relevante regelingen
- Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) - inventarisatie en verwijdering van asbest
- Arbeidsomstandighedenbesluit - veiligheids- en gezondheidsregels bij arbeid met asbest
- Productenbesluit Asbest - verbod op productie en markt van asbesthoudende producten
- Besluit asbestwegen milieubeheer - verbod op asbestwegen boven concentratiegrens
- Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) - meldingen voor risicoklasse 2 en 2A