Asbest verwijderen regels en procedures

Als u de juiste voorzorgsmaatregelen neemt, mag u als particulier bepaalde asbestmaterialen zelf verwijderen.

Laat u het liever aan iemand anders over?

In binnenruimtes mag u alleen hechtgebonden asbest verwijderen dat niet beschadigd is.

Opgelet: ook tijdens het verwijderen moet het asbest intact blijven.

Als u het asbestmateriaal niet kan verwijderen zonder dat het beschadigd geraakt of vergruist dan kunnen er asbestvezels vrijkomen.

Bevindt het asbest zich buiten uw woning of gebouw?

Een beschadigd asbestmateriaal of asbest in slechte staat kan makkelijk verder breken of vergruizen.

Hou er ook rekening mee dat een recyclagepark geen niet-hechtgebonden asbestafval zoals koorden aanvaardt.

U kan het niet-hechtgebonden asbestafval dubbel verpakt aandienen bij een categorie-I stortplaats of een geregistreerd asbestinzamelaar.

Welke asbesttoepassingen mag een aannemer verwijderen?

Laat u asbest liever door een aannemer wegnemen?

Zoek dan een aannemer op de lijst van ondernemingen die sloop- of verwijderingswerkzaamheden mogen uitvoeren door middel van de techniek van de eenvoudige handelingen.

De betrokken werknemers volgen jaarlijks een opleiding en beschikken over opleidingsattest ‘eenvoudige handelingen'.

Voor andere werken moet u een erkende asbestverwijderaar aanstellen.

Voor de aannemer het asbest begint te verwijderen, is hij wettelijk verplicht om een asbestinventaris op te maken van de werkzone.

Zo voorkomt hij dat er tijdens de werken asbestvezels vrijkomen, bijvoorbeeld als ingesloten asbest beschadigd raakt.

De OVAM heeft samen met Bouwunie en de Confederatie Bouw een Asbestcharter uitgewerkt, in eerste instantie voor dakaannemers.

Wat moet door een erkende asbestverwijderaar verwijderd worden?

Bepaalde risicovolle asbestmaterialen mogen enkel door erkende asbestverwijderaars verwijderd worden via de techniek hermetische zone of met de couveusezakmethode.

De ondernemingen in deze lijst zijn erkend voor het uitvoeren van asbestverwijdering zowel met eenvoudige handelingen als volgens de hermetisch afgesloten zone, tenzij anders vermeld.

De erkende asbestverwijderaar bepaalt de methode voor asbestverwijdering na een risicoanalyse.

De ‘hermetische zone’ is een begrip uit de (federale) wetgeving dat de methode beschrijft voor de verwijdering van asbestmaterialen waarbij er een grote kans bestaat op het vrijkomen van asbestvezels.

Bijvoorbeeld bij de verwijdering van asbesthoudend pleisterwerk of lijm onder vloerbekleding.

Alleen erkende asbestverwijderaars mogen deze methode gebruiken.

Rondom het te verwijderen asbestmateriaal bouwt de asbestverwijderaar een soort luchtdichte tent op met behulp van een plasticfolie tegen de wanden of op een houten structuur.

De plasticfolie zorgt er ook voor dat de wanden, kabels, installaties, … in de ruimte, niet besmet kunnen geraken met vrijgekomen asbestvezels.

De hermetische zone is volledig afgesloten van de buitenlucht en is voorzien van een luchtdichte toegangsdeur (sas).

Zo kan de volledige zone in onderdruk worden gezet, zodat asbestvezels die vrijkomen tijdens de werken niet kunnen ontsnappen.

De lucht in deze zone wordt gefilterd en gecontroleerd om te voorkomen dat asbestvezels zich verspreiden naar andere delen van het gebouw of de omgeving.

Wat is de couveusezak-methode?

De couveusezakmethode is een techniek die in uitzonderlijke gevallen kan worden toegepast bij het verwijderen van beperkte hoeveelheden leidingisolatie in openlucht.

Hiervoor wordt een luchtdichte zak met ingebouwde handschoenen rond de leiding geplaatst.

Deze zak wordt zorgvuldig en hermetisch afgesloten van de omgeving.

Met de term eenvoudige handelingen verwijst men naar de werkmethode die enkel mag worden toegepast bij de verwijdering van bepaalde asbestmaterialen en onder bepaalde voorwaarden.

Deze materialen en voorwaarden zijn opgelijst in bijlage VI 3-2, A van de codex over het welzijn op het werk boek IV.

Het gaat bijvoorbeeld om golfplaten, dakleien en buizen in asbestcement, maar ook om asbesthoudend geweven materiaal en asbestkarton (voor zover het asbest gefixeerd is).

Deze methode mag enkel worden toegepast door een opgelijste onderneming eenvoudige handelingen of door een erkende asbestverwijderaar.

De aannemer beslist op basis van een risicoanalyse en een werkplan, rekening houdend met de toestand van het asbesthoudend materiaal, of de werknemers het materiaal mogen verwijderen met de techniek van eenvoudige handelingen.

Bij de verwijdering van asbesthoudende materialen met de techniek van eenvoudige handelingen moeten de uitvoerders preventieve en veiligheidsvoorschriften volgen en de gepaste opleiding gevolgd hebben.

De techniek van eenvoudige handelingen wordt uitsluitend toegepast voor de gevallen bepaald in bijlage VI.3-2, A van de codex.

Stap 1. De uitzondering voor asbestverwijdering door particulieren wordt in de wet genoemd: 'geen verwijdering in het kader van de uitoefening van een beroep of bedrijf'.

Stap 2. Alleen met een laboratoriumanalyse kunt u vaststellen of een materiaal of product asbest bevat.

Wel is het mogelijk materialen met asbest in woningen te herkennen.

Wilt u weten of er asbest in uw eigen huis of andere type gebouw aanwezig is? Bekijk voorbeelden van asbesttoepassingen zodat u asbesthoudende materialen herkent en kijk in de Asbestwegwijzer waar mogelijk asbest is toegepast.

Stap 3. 1. Het gaat erom dat het totaal niet meer dan 35 m2 asbesthoudend materiaal is.

2. Alleen als de platen geschroefd zijn. Alleen als de platen in zijn geheel verwijderd kunnen worden. Een asbestplaat mag niet worden gebroken of gezaagd, omdat dit vezelemissie (uitstoot) veroorzaakt.

Deze vezelemissie veroorzaakt namelijk blootstelling aan asbest.

Alleen als de asbestplaten niet verweerd of kapot zijn.

De asbestvezels van platen moeten hechtgebonden zijn.

Hechtgebonden noemen we de asbestmaterialen waarin de vezels stevig in een dragermateriaal verankerd zitten.

Als de asbestplaten zijn gespijkerd, gelijmd of geniet. Soms zijn asbestplaten bevestigd met spijkers of nieten. Of ze zijn gelijmd.

Als de asbestplaten verweerd of kapot zijn. Een particulier mag geen verweerde of kapotte asbestplaten verwijderen.

De asbestvezels in deze platen zijn niet meer hechtgebonden. Ze zitten niet meer in het cement vast.

Het risico op emissie van vezels bij het verwijderen is dan te groot.

Het verwijderen mag dan alleen door een gecertificeerd bedrijf gebeuren.

3. Alleen als de vloerbedekking of vloertegels in zijn geheel verwijderd kunnen worden.

De vloerbedekking mag niet worden gebroken, omdat dit vezelemissie (uitstoot) veroorzaakt.

Deze vezelemissie veroorzaaktnamelijk blootstelling aan asbest.

Alleen als de asbestvezels 'hechtgebonden' zijn. Hechtgebonden noemen we de asbestmaterialen waarin de vezels stevig in een dragermateriaal verankerd zitten.

Als de vloerbedekking of vloertegels gelijmd zijn. As de asbestvezels niet vastzitten aan de vloerbedekking. Dit noemen we 'niet-hechtgebonden'.

Denk daarbij aan asbest in de onderlaag van oud vloerzeil.

4. 5. Uit een gebouw dat een nevenfunctie (zonder bedrijfsfunctie) heeft bij die woning.

Uit een gebouw dat geen woonfunctie heeft.

Stap 4. Voor het veilig verwijderen van asbest bestaat geen blauwdruk. Iedere situatie is anders.

Een particulier moet dus zelf bepalen of hij in staat is het werk uit te voeren.

Stap 5. 1. Asbesthoudend materiaal dat u zelf heeft verwijderd, kunt u inleveren bij de milieustraat (gemeentewerf).

Sommige kleinere milieustraten hebben geen innamepunt voor asbest. Dan wordt u naar een andere milieustraat doorgestuurd.

2. U moet asbestmateriaal altijd goed verpakt aanleveren. Gebruik verpakkingsmateriaal dat geen lucht doorlaat, transparant is en stevig genoeg om niet te scheuren.

Op de verpakking moet duidelijk het woord 'Asbest' staan.

Controleer of uw gemeente geschikt verpakkingsmateriaal aanbiedt. U kunt dit materiaal ook online of bij een bouwmarkt kopen.

Onverpakt asbest wordt niet geaccepteerd bij een gemeentelijk inzamelpunt.

3. Gaat u asbesthoudend of asbestgelijkend materiaal inleveren? Informeer dan eerst bij uw gemeente wat de regels zijn rondom het aanbieden van asbesthoudend materiaal, het formulier (afschrift van de melding van asbestverwijdering) en/of de acceptatievoorwaarden van de milieustraat.

Vraagt uw gemeente om een bewijs van melding bij het Omgevingsloket?

Gemeentelijke milieustraten stellen vaak acceptatievoorwaarden voor het inleveren van asbesthoudend afval. Een veelvoorkomende voorwaarde is dat bij het aanbieden van het afval een bewijs van melding bij het Omgevingsloket moet worden overlegd.

In de praktijk houdt dit in dat particulieren vaak een sloopmelding moeten indienen via het Omgevingsloket.

Er zijn ook gemeenten die het afvoeren van asbesthoudend materiaal of asbestgelijkend materiaal zonder sloopmelding toestaan.

Bij de milieustraat kunt u ook (goed verpakte) losse voorwerpen inleveren, bijvoorbeeld asbesthoudende bloembakken.

Zit het asbesthoudend materiaal in een buis of leiding en vast aan het gebouw, zoals bij een schoorsteen of rioolpijp, dan is de kans op breuk bij het verwijderen groot en mag deze niet verwijderd worden door particulieren.

Materiaal dat op asbest lijkt (bijvoorbeeld asbestvrije golfplaten) behandelt een milieustraat als asbest. Ook voor dit materiaal geldt dus de eis dat u het goed verpakt aanlevert.

Het vrijkomende asbesthoudende materiaal moet gescheiden van ander afval worden ingeleverd bij de milieustraat.

Vraagt uw gemeente om een bewijs van melding bij het Omgevingsloket?

Stap 6. Heeft uw gemeente de regel dat er voor het slopen of inleveren van asbesthoudende (losse) materialen en asbestgelijkende materialen een melding gedaan moet worden?

Stap 7. Let op: de melding wordt vanuit het Omgevingsloket automatisch naar uw gemeente gestuurd.

Asbest is gevaarlijk voor de gezondheid. Mensen die met asbestvezels in aanraking komen kunnen ernstig ziek worden. Daarom stelt de overheid regels voor het gebruik van asbest.

Asbest zit in veel verschillende producten

Asbest kan in allerlei materialen of producten zitten die voor 1994 zijn gemaakt.

Asbest is een natuurlijk mineraal. Er zijn nog steeds landen waar ze asbest verwerken in producten.

In sommige producten kan asbest zitten. Ze kunnen door een gecertificeerd laboratorium een monster laten onderzoeken.

Asbestdak vervangen

Hoe ouder een asbestdak, hoe meer asbestvezels vrijkomen door (natuurlijke) beschadigingen.

De dakeigenaar doet zelf een sloopmelding bij de gemeente.

Mag een dakeigenaar zelf asbestmateriaal verwijderen?

Dat mag als de dakeigenaar aan de voorwaarden voldoet voor het zelfstandig verwijderen van asbestmateriaal.

Soms moet de dakeigenaar een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf het werk laten doen.

Maak een asbestbeheersplan als asbest kan blijven zitten

Blijkt uit het asbestinventarisatierapport dat asbest nog goed vastzit in een ander materiaal in een gebouw, zoals in niet verweerd cement?

En zijn er geen sloop- of renovatieplannen?

Als het niet makkelijk beschadigt, is het meestal veilig genoeg.

Wel is het verstandig als de gebouweigenaar mogelijke gevaren voor werknemers in kaart brengt.

De gemeente of omgevingsdienst informeert en handhaaft

De gemeente of omgevingsdienst kan zelf extra regels vaststellen. Deze regels over asbest zijn op te vragen bij gemeenten of omgevingsdiensten.

De gemeente of omgevingsdienst mag boetes geven. Of dwingen met een te betalen geldbedrag om een asbestdak te verwijderen.

Het verwijderen van asbest is aan strikte regelgeving. Deze is verankerd in verschillende wetten en besluiten.

Bij verwijdering van asbest uit gebouwen, uit objecten en vanaf het maaiveld moet eerst inventarisatie plaatsvinden van de aanwezigheid van het asbest.

Als blijkt dat er asbest aanwezig is, wordt per asbesthoudende toepassing vastgesteld in welke risicoklasse de verwijdering van het asbest valt.

Er zijn 3 risicoklassen. Bij verwijdering van asbest uit de bodem gelden aparte voorwaarden.

Werkplan werkvoorbereiding asbestverwijdering

Het is verplicht om werkzaamheden met asbest minimaal 2 dagen voor aanvang te melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Verbouwen of onderhoud? Ga naar checklistasbest.nl

Gaat u een bestaand gebouw verbouwen of slopen? Controleer altijd of u met asbest in aanraking kunt komen.

Bedrijven die werkzaamheden in gebouwen gaan uitvoeren en die niet gecertificeerd zijn om asbest te verwijderen kunnen een check doen op checklistasbest.nl.

Risicoklasse 1

Als de verwijdering van het asbesthoudende materiaal is ingedeeld in risicoklasse 1, dan wordt de blootstellingsnorm (grenswaarde) niet overschreden.

Dat is bijvoorbeeld het geval bij een losliggende asbesthoudende cementplaat of een asbesthoudend koord in een kachel die in zijn geheel wordt verwijderd.

Het risico hierbij is beperkt. Daarom hoeft het asbest niet te worden verwijderd door een gecertificeerd bedrijf. Ook niet-gecertificeerde bedrijven mogen dat doen.

Risicoklasse 2/2a

Als uit de asbestinventarisatie blijkt dat verwijdering van asbesthoudende materialen alleen veilig mogelijk is in risicoklasse 2 of 2a, dan betekent dit dat de grenswaarde wordt overschreden.

Dat is bijvoorbeeld het geval bij een dak met golfplaten, leidingisolatie of een ingemetselde schoorsteenbuis.

Er is dan sprake van een onacceptabel risico. De gezondheid van de werknemers kan ernstige schade oplopen. Daarom mogen de werkzaamheden in risicoklasse 2 of 2a alleen door een gecertificeerd bedrijf worden uitgevoerd.

Informatie over bodemsanering en overige regels

Voor het saneren van asbesthoudende grond gelden aparte regels. Hiervoor is een apart meldformulier beschikbaar.

Bekijk meer informatie op Informatiepunt Leefomgeving - Bodemsanering asbest.

Verreiker

Maakt u gebruik van een personenwerkbak die gekoppeld is aan een verreiker? Of verhuurt u deze aan anderen?

Als u het asbest niet zelf wil of mag verwijderen, dan moet u hiervoor een erkend asbestverwijderingsbedrijf inschakelen.

Als u werkzaamheden doet aan een pand dat voor 1 januari 1994 is gebouwd, moet u hiervoor eerst een asbestinventarisatieonderzoek laten uitvoeren.

Als uit het asbestinventarisatierapport blijkt dat er asbest aanwezig is, moet dit door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf worden verwijderd.

Hiervoor moet u een sloopmelding doen bij uw gemeente. Overleg met het asbestverwijderingsbedrijf of u zelf de sloopmelding doet, of dat u dit door hen laat doen.

De sloopmelding doet u via het Omgevingsloket. In deze sloopmelding noemt u uw adresgegevens en de datum van de sloop. Voeg daarnaast ook een tekening en het asbestinventarisatierapport toe. Het rapport moet geschikt zijn voor de werkzaamheden die u laat uitvoeren.

Als er bij uw werkzaamheden meer dan 10 m3 bouw- en sloopafval vrijkomt, dan moet u in de sloopmelding ook het vak “Slopen” aanvinken.

Een sloopmelding doen is gratis, tenzij het om speciale gevallen gaat. Dat is bijvoorbeeld een monument of beschermd stadsgezicht. In die gevallen heeft u ook een Omgevingsvergunning nodig.

U mag pas asbest verwijderen en/of slopen als u deze Omgevingsvergunning heeft gekregen.

De meeste gemeenten beoordelen het sloopgedeelte van de sloopmelding. De Omgevingsdienst verwerkt deze beoordeling in de eindbrief.

Het asbestgedeelte van de sloopmelding wordt door de Omgevingsdienst beoordeeld.

Binnen 28 dagen nadat u de sloopmelding heeft ingediend, krijgt u (of het bedrijf dat u heeft ingeschakeld) een brief. Hierin staat of de sloopmelding goedgekeurd is.

De Omgevingsdienst controleert of de verwijdering van het asbest op de juiste manier wordt gedaan.

Op dit moment is er geen subsidieregeling voor het verwijderen van asbest. De verwijdering van een asbestdak kan een mooie kans voor u zijn om energiebesparende maatregelen te treffen. U kunt bijvoorbeeld zonnepanelen op uw dak installeren.

Verschillende gemeenten in de regio hebben een fonds waar u subsidie of een lening kunt aanvragen als u duurzame maatregelen wilt nemen.

Wilt u weten of uw een gemeente een duurzaamheidsfonds heeft?

Sinds 1994 is het verhandelen en het toepassen van asbest verboden. Ook het bewerken van al aanwezige asbestmaterialen is (bijna altijd) verboden.

Maar er is nog veel asbest aanwezig in gebouwen, installaties en schepen.

Om werknemers te beschermen tegen de risico’s van asbest is er strenge regelgeving. Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat een apart hoofdstuk over asbest.

Grenswaarde en risicoklassen

Er geldt een strenge grenswaarde. In de lucht die de werknemer tijdens het werk inademt, mogen zich maximaal 2.000 asbestvezels per kubieke meter lucht (2.000 v/m3) bevinden.

Is het gehalte aan asbestvezels in de lucht lager dan deze grenswaarde, dan valt het werk in risicoklasse 1. Is het gehalte hoger, dan valt het werk in risicoklasse 2 of 2A.

Inventariseren, melden, verwijderen en vrijgeven

Bij werkzaamheden met kans op blootstelling aan asbestvezels, bijvoorbeeld onderhoud, reparatie of sloop van een gebouw of installatie, is de werkgever verplicht een aantal zaken te regelen voor de werknemers.

Vóór aanvang van het werk moet het asbest verwijderd zijn, tenzij de werksituatie daarmee onveiliger wordt. Hiertoe moet er een asbestinventarisatie plaatsvinden.

Bij schepen is het ook verplicht als ze ná 1994 gebouwd zijn. Alleen een gecertificeerd asbestinventarisatiebureau mag deze inventarisatie uitvoeren.

Als uit de inventarisatie blijkt dat het verwijderen van het asbest in risicoklasse 2 of 2A valt, dan mag dit alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerde asbestverwijderaar.

Als blijkt dat het verwijderen in risicoklasse 1 valt, dan mogen ook niet-gecertificeerde bedrijven dit uitvoeren.

Het verwijderen van asbest moet minimaal 2 dagen van tevoren worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie en bij risicoklasse 2 of 2A ook in het Landelijk Asbestvolgsysteem.

Na afronding van de asbestverwijdering moet een eindbeoordeling worden uitgevoerd om de locatie weer te kunnen vrijgeven voor de gebruiker.

De eindcontrole is belangrijk. Zonder eindcontrole is de sanering nog niet afgerond. Ook dient de saneerder op de eerste werkdag na de beëindiging van de werkzaamheden de gemeente hiervan in kennis te stellen.

Vervolgens moet het eindinspectielaboratorium de resultaten van de eindmeting melden.

Bedrijven die inventariseren, mogen geen asbest verwijderen en bedrijven die asbest verwijderen mogen zelf niet inventariseren. Zo wordt een zekere onpartijdigheid gewaarborgd.

Tip: Het loont om van tevoren onderzoek te doen naar de bedrijven die u het best passen. Er zijn ook bedrijven die u het hele proces uit handen nemen. Ook in dat geval blijft gelden dat er verschillende bedrijven ingehuurd worden om de afzonderlijke stappen van het verwijderingsproces uit te voeren.

Vaak regelt een verwijderingsbedrijf ook het bedrijf wat de inventarisatie doet en het laboratorium.

Sinds 1994 is het gebruik van asbest in Nederland verboden. Asbest is vooral gevaarlijk als het beschadigd of verweerd is, of als het wordt bewerkt, bijvoorbeeld door zagen of schuren.

Dan komen de asbestdeeltjes vrij in de lucht. Langdurige blootstelling kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals longkanker of asbestose.

Je kunt asbest vinden in huis, gevel of op je dak. Asbest in huis vind je bijvoorbeeld in vloerzeil, leidingisolatie of plafondplaten. Asbest in de gevel komt voor in de gevelbekleding en balkonschermen. Asbest op het dak komt voor in golfplaten of leien.

Kleine hoeveelheden op een schuurtje kun je soms zelf verwijderen, maar voor grote oppervlakken moet je een gecertificeerd bedrijf inschakelen.

Ga je onderhoud plegen aan je woning of verbouwen? Dan kun je daarbij asbest tegenkomen. Daarom is bij renovatie, verbouwing of sloop van gebouwen van voor 1994 een asbestinventarisatie wettelijk verplicht.

Lees meer over wanneer een asbestinventarisatie verplicht is

Soorten asbest

Asbest is er in verschillende kleuren en structuren. Asbest is niet met het blote oog te herkennen. Alleen een analyse met microscoop geeft zekerheid. Een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf kan veilig een monster nemen.

Asbest verwijderen: verplicht of niet?

Je bent als huiseigenaar zelf verantwoordelijk voor het verwijderen van asbest. Er is geen landelijke subsidie voor asbest verwijderen, maar via het leenfonds van SvN kun je mogelijk een goedkope lening afsluiten voor het verwijderen van asbestdaken. Dit fonds is beschikbaar via gemeenten en provincies, maar nog niet alle gemeenten en provincies doen mee.

Met de asbesttool van Milieu Centraal zie je of je moet opletten voor asbest in je (toekomstige) woning.

Infographic: Overzicht van stappen bij asbestverwijdering door professionals

Hoe verspreiden bacteriën zich in het verpleeghuis?

tags: #asbest #verwijderen #rdw