Sinds 1994 is het gebruik van asbest in Nederland verboden. Asbest is vooral gevaarlijk als het beschadigd of verweerd is, of als het wordt bewerkt, bijvoorbeeld door zagen of schuren. Dan komen de asbestdeeltjes vrij in de lucht. De meeste woningen en schuurtjes waar asbest aan de buitenkant in is verwerkt zijn inmiddels ouder dan 30 jaar en beginnen door weersinvloeden te verweren. Daardoor kunnen gevaarlijke vezels vrijkomen die diep in de longen doordringen. Langdurige blootstelling kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals longkanker of asbestose.
Je kunt asbest vinden in huis, gevel of op je dak. Asbest in huis vind je bijvoorbeeld in vloerzeil, leidingisolatie of plafondplaten. Asbest in de gevel komt voor in de gevelbekleding en balkonschermen. Asbest op het dak komt voor in golfplaten of leien. Kleine hoeveelheden op een schuurtje kun je soms zelf verwijderen, maar voor grote oppervlakken moet je een gecertificeerd bedrijf inschakelen.
Ga je onderhoud plegen aan je woning of verbouwen? Dan kun je daarbij asbest tegenkomen. Daarom is bij renovatie, verbouwing of sloop van gebouwen van voor 1994 een asbestinventarisatie wettelijk verplicht. Lees meer over wanneer een asbestinventarisatie verplicht is.
Soorten asbest en herkenning
Asbest is er in verschillende kleuren en structuren. Asbest is niet met het blote oog te herkennen. Alleen een analyse met microscoop geeft zekerheid. Een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf kan veilig een monster nemen.
Asbest verwijderen: verplicht of niet?
Je bent als huiseigenaar zelf verantwoordelijk voor het verwijderen van asbest. Er is geen landelijke subsidie voor asbest verwijderen, maar via het leenfonds van SvN kun je mogelijk een goedkope lening afsluiten voor het verwijderen van asbestdaken. Dit fonds is beschikbaar via gemeenten en provincies, maar nog niet alle gemeenten en provincies doen mee. Met de asbesttool van Milieu Centraal zie je of je moet opletten voor asbest in je (toekomstige) woning.
Asbest is gevaarlijk voor de gezondheid. Mensen die met asbestvezels in aanraking komen kunnen ernstig ziek worden. Daarom stelt de overheid regels voor het gebruik van asbest.
Asbestdak en verwijdering
Asbestdak vervangen: Hoe ouder een asbestdak, hoe meer asbestvezels vrijkomen door natuurlijke beschadigingen. De dakeigenaar doet zelf een sloopmelding bij de gemeente. Mag een dakeigenaar zelf asbestmateriaal verwijderen? Dat mag als de dakeigenaar aan de voorwaarden voldoet voor het zelfstandig verwijderen van asbestmateriaal. Soms moet de dakeigenaar een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf het werk laten doen.
Maak een asbestbeheersplan als asbest kan blijven zitten. Blijkt uit het asbestinventarisatierapport dat asbest nog goed vastzit in een ander materiaal in een gebouw, en zijn er geen sloop- of renovatieplannen? Als het niet makkelijk beschadigt, is het meestal veilig genoeg. Wel is het verstandig als de gebouweigenaar mogelijke gevaren voor werknemers in kaart brengt, bijvoorbeeld in een asbestbeheersplan. Zo is het duidelijk hoe het gebouw veilig is te gebruiken.
Gemeente en handhaving
De gemeente of omgevingsdienst informeert en handhaaft. De gemeente of omgevingsdienst kan zelf extra regels vaststellen. Deze regels over asbest zijn op te vragen bij gemeenten of omgevingsdiensten. De gemeente of omgevingsdienst mag boetes geven of dwingen met een te betalen geldbedrag om een asbestdak te verwijderen. Eigenaren van onroerend goed dienen de gebruikers te informeren over de aanwezigheid van asbest in het onroerend goed. Het is wettelijk toegestaan opstallen/gebouwen te gebruiken waarin asbesthoudend materiaal is toegepast, mits de asbesttoepassingen geen risicovol asbestblootstellingsgevaar veroorzaken bij normaal gebruik. De aanwezigheid van asbest mag het normale gebruik van de opstallen/gebouwen niet belemmeren.
Belangrijke wetten en besluiten
- Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat regels voor het inventariseren van asbest en het verwijderen van asbest in een bouwwerk en behandelt emissie van asbestvezels.
- Het Besluit asbestwegen milieubeheer behandelt het verbod op asbest in wegen, paden of erven boven een concentratie van 100 mg/kg.
- Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat regels in het belang van veiligheid, gezondheid en welzijn bij arbeid met asbest en vereist doorgaans een asbestinventarisatierapport door een gecertificeerd bureau.
- Het Productenbesluit Asbest bevat regels betreffende productie, markt, invoer en toepassing van asbesthoudende producten (met uitzonderingen voor verwijdering door verbranden of storten).
Verplichtingen bij verbouwing en sanering
Als u gaat verbouwen of slopen aan een gebouw dat vóór 1994 is gebouwd, bent u verplicht om eerst een asbestinventarisatie te laten uitvoeren door een gecertificeerd en onafhankelijk bureau. Tijdens deze inspectie wordt onderzocht of er asbest aanwezig is, waar het materiaal zich bevindt en in welke staat het verkeert. Op basis van dit inventarisatierapport wordt bepaald of asbest moet worden verwijderd voordat werkzaamheden mogen starten. Een inspectie duurt gemiddeld ongeveer 1 tot 3 uur en het inventarisatierapport ontvangt u meestal binnen enkele werkdagen tot twee weken.
De oorspronkelijke ambitie van de overheid was om asbestdaken per 2028 volledig te verbieden, maar dit voorstel werd in 2019 door de Eerste Kamer verworpen. Sindsdien ligt de verantwoordelijkheid grotendeels bij de eigenaar van het gebouw. Toch stimuleren veel gemeenten en provincies het verwijderen via subsidies of regelingen en stellen verzekeraars strengere eisen.
Er zijn situaties waarin verwijdering van asbest verplicht is, zoals bij verbouwing of sloop aan gebouwen gebouwd voor 1994, of wanneer asbest een risico vormt voor veiligheid of gezondheid. De huidige regelgeving schrijft vóór veel werkzaamheden een asbestinventarisatie voor en bepaalt dat verwijdering door gecertificeerde bedrijven moet plaatsvinden als risicoklasse 2 of 2A van toepassing is.
Stap-voor-stap: wat u als particulier of ondernemer moet doen
- Inventariseren: laat altijd een asbestinventarisatie uitvoeren door een gecertificeerd bureau bij verbouwing of sloop van gebouwen gebouwd vóór 1994.
- Melden: meld de verwijdering bij het bevoegd gezag ten minste vier weken voor aanvang van de werkzaamheden (mogelijk verkort tot 5 werkdagen in sommige gevallen).
- Verwijderen: laat verwijdering doen door een gecertificeerde asbestverwijderaar als risicoklasse 2 of 2A van toepassing is; bij risicoklasse 1 mag ook een niet-gecertificeerd bedrijf verwijdering uitvoeren, maar dit blijft onder strikte voorwaarden.
- Beoordelen: na afronding van verwijdering wordt een eindbeoordeling uitgevoerd om vrijgave te bepalen voor gebruik.
- Veiligheidsplan en communicatie: informeer gebruikers en onderhoudspersoneel over de aanwezigheid van asbest en implementeer zo nodig een asbestbeheersplan.
- Inleveren materialen: asbesthoudend materiaal dat is verwijderd, levert u in bij de milieustraat volgens de gemeentelijke regels; verpak materialen stevig en duidelijk geëtiketteerd met “Asbest”.
- Controleer lokale regels: vraag bij uw gemeente naar specifieke acceptatievoorwaarden en of een sloopmelding bij het Omgevingsloket vereist is (vaak wel).
Hoe herken je asbest?
Wat betekent dit voor de toekomst?
Er lijkt een hoop verwarring te bestaan rondom deadlines en toekomstige verplichtingen. Momenteel geldt er geen landelijke verplichting om alle asbestdaken of asbesthoudende materialen vóór een specifieke datum te verwijderen. Wel blijft de boodschap: laat asbest verwijderen altijd doen door professionals wanneer mogelijk, zeker bij schade of sloop/renovatie, en houd rekening met lokale regelgeving en subsidiemogelijkheden.