Deze uitgebreide gids combineert praktijkervaring, technische details en stap-voor-stap aanwijzingen voor het plaatsen van basalttegels als gegoten stenen buitenvloer in cementmortel. We behandelen de situatie waarin een bestaande zandlaag en mortellaag onder de huidige tegels aanwezig zijn, het verschil in dikte met nieuwe tegels, en mogelijke manieren om tot een stevige, stabiele bestrating te komen zonder verhoging bij de dorpel van de voordeur.
Analyse van de huidige situatie en keuze van basalttegels
Bij het uitbreken van de vloer kwam ik onder de huidige tegels een laag mortel van 2-3 cm tegen met daaronder iets van zand (stabilisé?). De vloer kan ik niet verhogen wegens de dorpel van de voordeur. Een chape is eveneens geen optie want die moet minimaal 5 cm zijn. Gegoten basalt tegels zijn over het algemeen relatief massief en vereisen een goede ondergrond en passende mortelbed. Gegoten basalt is dus eigenlijk afval, kleine basaltsteentjes die gemalen worden en dan in een betonmal gegoten. O oke, niet mijn keus, ik zou dan gaan voor nen echte natuursteen, zandsteen, basalt, graniet, blauwsteen, blauwe hardsteen, dolomietsteen of Eender wat. Je krijgt dan een natuurlijke schakering in de steen en met termijn een patinage van de tegels.
Essentiële voorbereidingen: ondergrond en zandbed
Gaat u met een voeg leggen hanteer dan een minimale voegafstand van 5 mm. Natuursteen tegels moeten netjes met een rubber hamer op de juiste hoogte worden geklopt om een vlak oppervlak te krijgen. Natuursteen tegels moeten in een zandbed van minimaal 20 cm dikte geplaatst worden op schoon ophoogzand / straatzand zonder organische stof. Voor klei- en veengronden geldt dat het zandbed en puinfundering minstens dubbel zo dik moet zijn.
Als het zandbed wordt verstevigd met cement, dan mengt u droog cement met zand volgens een 1:6 verhouding (cement: zand) en voegt vervolgens water toe. Een deel van stabilisatie kan bestaan uit het droog mengen van een klein gedeelte cement in het bovenste zandbed (bijv. 1 zak portlandcement op 3 m2 zandoppervlak). Dit helpt vochtopname en verzakking te beperken, maar dient met zorg toegepast te worden afhankelijk van de grondsoort.
Mortelsoorten en verhoudingen voor gegoten basalt tegels
Er bestaan verschillende benaderingen voor het leggen van basalttegels in een mortelbed. Enkele gangbare methoden zijn:
- Standaard zand-cement mortel: 1 deel cement op 3 delen zand, met voldoende water om een smeuïge mortel te krijgen. Kleefcement (compaktuna) kan toegevoegd worden volgens de behoefte van de tegel en de situatie.
- Gebruik van zavel (los zand) gemengd met cement, eventueel aangevuld met een kleefmiddel zoals kleefcement voor de hechting op de ondergrond.
- Bij gegoten basalt kunnen kleine sponzen en dotten mortel worden toegepast om de tegels beter te registreren in het mortelbed, waarna voorzichtig wordt aangetrild en aangeklopt met een rubberen hamer.
Belangrijke observaties uit praktijkvoorbeelden:
- Gegoten basalt is niet voor elke situatie geschikt; een echt natuursteen alternatief biedt vaak een betere duurzaamheid en esthetiek (bv. basalt, graniet, Blauwe hardsteen, dolomietsteen).
- Als de zandlaag nog goed is, hoeft deze niet volledig verwijderd te worden; cement kan worden geïntegreerd in de bestaande zandlaag en vervolgens verder gemelk worden (melken: cement op water toedienen en mengen).
- Bij het lassen van tegels in een mortelbed kan men de mortel in dotten plaatsen of in kransen leggen en vervolgens met een kam of tokens verdelen, tot een vlak oppervlak is bereikt.
Praktische stappen voor het aangelegde systeem zonder vloer verhoging
- Verwijder de losse zandlaag en controleer de ondergrond: zand, stabilisé, en bakstenen gewelven onder de huidige bekleding. Verwijder waar nodig de zavel en creeër een stabiel basis.
- Maak een mortelbed van 3 cm die op de bakstenen gewelven kan rusten, rekening houdend met de nieuwe tegelmaat en dikte (20x20x3 cm tegels zijn aanzienlijk dikker dan veel keramische tegels).
- Voeg kleef- of hechtingsmiddelen toe zoals Compaktuna of een gelijkwaardig product indien nodig; giet het in de mortel of meng het met cement en zand volgens de instructies van de fabrikant.
- Plaats gegoten basalt tegels op het mortelbed in dotten of in een egale laag afhankelijk van de gekozen techniek; gebruik een rubberen hamer om de tegels op de gewenste hoogte en vlakheid te krijgen. Let op 15 mm lijmkam voor een dikkere tegel en een voeg van 3-10 mm indien u kiest voor voegwerk.
- Vul de voegen met een geschikt voegmiddel (voegmortel, of een elastisch voegmiddel voor buiten) en zorg voor een goede waterafvoer met eventueel een lichte afschot van 1% richting afwatering.
- Controleer het oppervlak na installatie en laat het geheel goed uitharden voordat er zwaar op gelopen wordt.
Beoogde watertoets en afwatering
Bij buitenbestrating is waterafvoer essentieel. Zorg voor afschot zodat water van de woning afstroomt en voeg drainageplannen toe indien nodig. Een drainagemortel of zandcement-mortel kan worden gebruikt als dekvloer onder de tegels voor waterafvoer en stabiliteit. Voor een waterdoorlatende ondergrond is het mogelijk om drainagemortel te gebruiken in combinatie met zandcement dekvloer, wat de levensduur van het terras significant kan verlengen.
Materialen en hulpmiddelen: wat wel en niet te gebruiken
Tips uit de praktijk en een kort overzicht van materialen:
- Gegrond gebruik van zavel of rijnzand: zavel wordt door sommigen verkozen vanwege minder scherpe korrels, wat de verwerking gemakkelijker maakt; rijnzand kan ook gebruikt worden afhankelijk van beschikbaarheid en gewenste consistentie.
- Kleefmiddelen: Compaktuna in combinatie met zandcement, of een keramische- of natuursteenkleefmiddel volgens de tegelfabrikant.
- Het gebruik van een trilplaat voor aandammen is veelal niet noodzakelijk; handmatig aandammen met een balk en kloppen kan volstaan afhankelijk van de situatie.
- Onderlagen: stabiele zandlaag van schoon ophoogzand / straatzand (minimaal 20 cm) is aanbevolen bij natuursteen; bij beton-achtig substraat kan dekvloer met drainagemortel of zandcement gebruikt worden.
Verwerkingstips en valkuilen
Vermijd stofvorming bij het zand afhankelijk van de gekozen methode; het zand moet blijven liggen en niet opwaaien. Het correct doseren en mengen van cement en zand is cruciaal voor een stevige hechting en stabiliteit. Het gebruik van een juiste voegdruk, het zorgen voor een vlak en egaal oppervlak en het tijdig laten uitharden zijn essentieel om verzakkingen of scheurvorming te voorkomen.
Extra overwegingen bij keuze voor gegoten basalt tegels
Gegoten basalt is niet voor iedereen; sommige vakmensen geven de voorkeur aan natuurlijk gevormde basalt- of andere stenen vanwege patina en kleurschakering over tijd. Bij verzamelingen en zorgvuldige selectie van tegels ontstaat een mooie variatie in tinten en texturen die het oppervlak natuurlijker maken. Een kant-en-klare mortel zoals Egalcol kan gebruikt worden in combinatie met zand en cement; voeg water voorzichtig toe en houd de consistentie smeuïg maar niet te droog. Voor het mengen kan Compaktuna of kleefcement toegevoegd worden afhankelijk van de instructies van de fabrikant.
