Beatfilter afvoer repareren of vervangen: handleiding, voor- en nadelen van beadfilters in koi- en zwemvijvers

Beadfilters zijn vrij nieuwe filtersystemen. Toch kan je spreken dat deze filtersystemen al enkele jaar mee draaien in de koi wereld. Ze nemen weinig plaats in en toch hebben zij een groot werkend oppervlak waar nitrificerende bacteriën zich op kunnen zetten. Dit komt door de vele beads, wat in het Engelse korrels betekent. Ook worden de Beadfilters de vervanger van het zandfilter genoemd. Zoals u wellicht weet hebben zandfilters een negatieve kant en dat is het benodigde intensieve onderhoud. Dit heeft een Beadfilter niet en nog een voordeel van de Beadfilter is dat deze een biofilter is door de korrels die een grote nuttig oppervlakte hebben. Daarnaast is het Beadfilter zeer éénvoudig te reinigen.

Beadfilters zijn gesloten (druk)vaten gevuld met miljoenen plastic korreltjes (beads). De Beadfilters moeten altijd een degelijk voorfilter hebben, in de vorm van een zeef of een vortex. Mechanische filtratie: de korrels drijven in een gesloten vat zitten daardoor heel erg dicht op elkaar. Het water wordt er door de druk van de pomp doorheen geleid waardoor de vuildeeltjes in deze korrels blijven hangen. Biologische filtratie: de plastic korrels hebben een aanhechtingsoppervlakte van zo'n 1600 m² per m³ (6 x zo veel als bijvoorbeeld een blauwe Japanse mat).

Het water komt onder druk van de pomp naar binnen (A). Dit water begint door het unieke ontwerp van de inlaat rond te draaien waardoor de zwaardere vaste bestanddeeltjes worden afgescheiden en naar het midden van het filter worden gedwongen zoals in een vortex. De vaste bestanddeeltjes verzamelen zich in het midden van het filter en wachten tot ze worden afgevoerd onder druk van de pomp. De grote winst van dit systeem zit hem in het filtermedium: de beads. Deze kleine kraaltjes met een diameter van een paar millimeter staan garant voor een gigantisch hoog aanhechtingsoppervlak van zo'n 1600 m² per m³!

Deze kraaltjes drijven bovenin het filter en worden door een speciale buis met sleufjes (C) tegengehouden zodat ze niet uit het filter kunnen. Het vijverwater komt onder binnen en moet dus langs de kraaltjes omhoog om weer uit het filter te kunnen. Op deze manier wordt het grote aanhechtingsoppervlak volledig benut door de nitrificerende bacteriën die zich op de kraaltjes nestelen en wordt het water optimaal gereinigd. De kleine zwevende vuildeeltjes worden op deze manier ook opgevangen door de zevende werking van de beads.

Beadfilters zijn voorzien van een unieke toepassing: De blower (D). Deze blower blaast een gigantische hoeveelheid lucht in het filter en omdat lucht opstijgt in water worden de beads flink gespoeld. Hierbij wordt het vuil van de beads verwijderd en afgevoerd. De biofilmlaag voor de nitrificerende bacteriën blijft echter wel behouden. Na het spoelen met lucht gaan we het losgemaakte vuil afvoeren met water via de BACKWASH functie. Het water komt dan boven binnen (C) en verlaat het filter via de eigenlijke inlaat (A) naar de afvoer. Na de backwash procedure wordt er nog een keer gespoeld in de "RINSE" stand met water van A naar C. WASTE: het water gaat niet door het filter maar direct naar de afvoer. RINSE: spoelen van het filter. Hierbij wordt er de eerste keer bij het spoelen gebruik gemaakt van de UltraTrust Blower om de beads te spoelen.

In deze stand laat men de pomp lopen totdat het water in het zichtglas helder wordt (normaal gesproken 1 tot 2 minuten). Het is onmogelijk om elk klein vuildeeltje uit een filter te krijgen en op deze manier worden deze kleine vuildeeltjes afgevoerd i.p.v. weer terug te keren naar de vijver. CLOSE: Indien u een bypass heeft gemonteerd kan de zeswegklep worden omzeild door deze dicht te zetten. Het water vindt zich dan een weg door de bypass. Zet de 6-wegklep op RINSE (spoelen). Druk de hendel van de 6-weg klep krachtig naar beneden en draai hem in de betreffende richting. Laat de hendel los en controleer of deze in de juiste positie staat.

Zet de blower ongeveer 1 tot 2 minuten aan. Tijdens het gebruik van de blower worden alle beads flink door elkaar gespoeld waardoor de opgevangen vuildeeltjes en de overtollige biofilmlaag worden los gespoeld voor het naspoelen (backwash). Zet de 6-wegklep op BACKWASH (naspoelen) en zet de pomp aan. Het water wordt nu in omgekeerde richting door het filter gestuurd en voert het los gespoelde vuil af via de 6-wegklep naar het riool. Door een kijkglas te monteren aan de WASTE kant kunt u het spoelproces gemakkelijk volgen. Stop de pomp, zet de 6-wegklep op RINSE en start de pomp. Nu wordt het laatste vuil dat achtergebleven is in het filter via de normale weg afgevoerd naar het riool. Stop de pomp, zet de 6-wegklep op FILTER (FILTRATION) en zet de pomp weer aan.

De afvoerkraan in de voet van het filter kunt u 1 of 2 keer per maand een paar seconden openzetten om het vuil van de bodem weg te spoelen. Ben dit weekend opgestart met een Ultrabead 60 op mijn nieuwe koivijver van 45 m3. Heb voor deze keuze meer dan een jaar informatie en ervaringen opgezocht in Belgie en Nederland. Indien je een degelijke voorfilter (bij mij Ultrasieve) en eveneens in combinatie een plantenfilter van 10% van het vijvervolume installeert dan heb je volgens mij een perfecte installatie.

Beadfilters versus zandfilters en trommelfilters

Beadfilters zijn enorm populair doordat ze gezien worden als een van de meest onderhoudsvriendelijke vijverfilters. Dit type filter is voorzien van plastic korrels, de beads, die zorgen voor zowel de mechanische als biologische filtratie. De beads vormen een zeef waaraan vuildeeltjes vasthechten. Gelijktijdig hechten hieraan grote hoeveelheden bacteriën die een biofilmlaag veroorzaken, wat zal zorgen voor de afbraak van ammoniak en nitriet. Dit zorgt voor een gezond leefklimaat voor koi en andere vijvervissen. Dit type filter is eenvoudig te onderhouden door middel van een 6-wegklep en bijbehorende blower.

Beadfilters zijn gesloten vaten gevuld met beads die zorgen voor waterzuivering. Doordat de filters gemaakt zijn van polypropyleen hebben ze een zeer sterke constructie en gaan ze lang mee. Aan de bovenzijde is een deksel aanwezig waarmee het filter geopend kan worden. Aan de onderzijde is een aftrapkraan om bezinksel onderin het filter af te kunnen tappen.

Het grote voordeel van beads is het extreem hoge aanhechtingsoppervlak: circa 1600 m² per m³ beads. Dit maakt de biologische filtratie zeer krachtig, zeker bij gematigde temperaturen en passende doorstroomsnelheden. De mechanische filtratie gebeurt doordat vuil achterblijft tussen de beads en niet tussen de beads door kan gaan. Een belangrijk aandachtspunt is de opstartperiode van de biofilmlaag; in praktijk valt deze meestal mee, maar in de praktijk kun je aan het begin enkele weken rustig moeten opstarten.

Een voorfilter blijft een must: zonder voorfilter raken de beads verstopt en moet je vaker spoelen. Een sieve of trommelfilter kan als voorfilter dienen voordat de beadsfilter in werking gaat. De beads drijven naar boven en worden door de inlaat rondom geleid; water stroomt langs de beads omhoog en verlaat het filter via de bovenkant. De beads blijven in het filter en leveren continu biologie aan de nitrificatie. In vergelijking met de Japanse matten heeft beads een veel hoger aanhechtingsoppervlak en een betere filtratieprestatie bij hetzelfde volume.

Installatie en onderhoud

Een belangrijke tip is altijd het gebruik van een degelijke voorfilter om verstopping te voorkomen. De 6-wegklep biedt functies: FILTER, RINSE, BACKWASH, WASTE, RECIRCULATE en COMP. Tijdens onderhoud zet men de klep op RINSE, laat de blower een minuut werken en schakelt vervolgens naar BACKWASH om vuil af te voeren. Daarna volgt nog een RINSE en FILTER-stap. Een bypass kan helpen om weerstand te verlagen en de pomp efficiënter te laten draaien.

Bij opstarten kan de blower langere tijd op rust moeten staan; te kranig spoelen in de opstartfase kan de biofilm te sterk wegspoelen. Het is handig om de beads in de koepel niet te laten bewegen in de eerste fase; ze blijven meestal stabiel terwijl water wordt ingebracht. Bij oudere of tweedehands systemen kan de beadkwaliteit variëren; soms is vervanging van zwarte beads vereist om retourleidingen vrij te houden en storingen te voorkomen.

Vragen uit de praktijk

• Kan zand vervangen worden door beads? Ja, maar vereist aanpassing van leidingwerk en mogelijk een extra blower met terugslagklep.
• Is een bypass altijd nodig? Niet altijd, maar verlaagt weerstand en kan energiekosten drukken.
• Moet ik zowel beadfilters als plantenfilters gebruiken? Het combineren van filtersystemen kan voordelen bieden, afhankelijk van de vijvergrootte en visbezetting.
• Hoeveel beads heb ik nodig bij vervanging? Vervang volledig bij ernstige slijtage van beads; vaak is het beter om met verse beads de bezettingsgraad te herstellen.
• Welke rol speelt UV bij beadfilters? UV kan helpen zweefalgen onder controle te houden, zeker bij hogere visbelasting en voeding.

Overwegingen per vijvertype

Voor kleine vijvers tot circa 20 kubieke meter met lage visbezetting kan een beadfilter volstaan als enkel filter. Voor grotere koi-vijvers of hoge visdichtheid lukt een beadfilter vaak niet alleen; overwegingen naar trommelfilter of bewegend bed (MBBR) en gecombineerde systemen zijn dan zinvol. In veel gevallen wordt een combinatie van trommelfilter en biologisch filter (beadfilter of MBBR) aanbevolen voor grotere installaties, waardoor de biologische filtermedia langer meegaan en minder onderhoud vereist is.

Samenvatting van belangrijke kenmerken

• Beadfilters bieden zowel mechanische als biologische filtratie op een compact formaat.
• Het enorme oppervlak van beads maakt een sterke nitrificatie mogelijk.
• Een blower en 6-wegklep maken het onderhoud eenvoudig en efficiënt.
• Een voorfilter is essentieel om verstopping te voorkomen.
• Bij vervanging of upgrade is rekening houden met bypass en pompvermogen belangrijk om energiekosten en doorstroming te optimaliseren.
• Regelmatige controle van waterwaardes (ammoniak, nitriet, nitraat, pH, KH, O2) blijft cruciaal bij elk filtratiesysteem.

Bij het kiezen tussen beadfilter of trommelfilter hangt het af van vijvergrootte, visbezetting en onderhoudsbereidheid. Beadfilters bieden compacte, onderhoudsarme filtratie met uitstekende biofiltratie, terwijl trommelfilters zich beter schalen voor grote vijvers en hoge doorstromen, maar met meer onderdelen en onderhoud.

Zoals altijd is het verstandig om praktijkervaringen en aanbevelingen van ervaren hobbyisten te vergelijken met de specifieke kenmerken van jouw vijver. Een goed ontwerp combineert mechanische voorfilter, biologische filter (beads of alternatief), en eventueel plantenfilter of UV, afgestemd op de waterkwaliteit en visstock.

tags: #beatfilter #afvoer #kapot