Een fundering draagt het gewicht van een constructie en verdeelt dit over de ondergrond. Een goede bekisting houdt het verse beton op zijn plek en voorkomt lekkende naden en scheefgestorte randen. Dit artikel beschrijft stap voor stap hoe je zelf een stevige funderingsbekisting maakt, welke materialen en gereedschappen je nodig hebt, en welke aandachtspunten cruciaal zijn voor een duurzaam resultaat.
Voorbereiding en uitzetten van de fundering
Baken de omtrek van de fundering af door middel van het plaatsen van piketpalen in de gewenste vierkant of rechthoek. Span vervolgens het metseldraad tussen de piketpalen en controleer rechte hoeken, diagonalen en hoogteverschillen. Bepaal eerst waar de fundering moet komen en zet de hoeken uit vanuit het geplaatste bouwraam. Plaats op deze hoeken piketpaaltjes om deze te kenmerken.
Graaf het uitgezette gebied uit tot de gewenste diepte. De bodem moet vlak en stabiel zijn; de diepte dient minimaal 600 mm onder maaiveld te liggen zodat de fundering in de winter niet op vries. Verwijder losse grond en breng een stabiele onderlaag aan, bijvoorbeeld een goed verdichte zandlaag. Een zandbed moet goed verdicht worden, bijvoorbeeld met een trilplaat.
Maken en plaatsen van de bekisting
Maak de bekisting met plaatmateriaal (bij voorkeur betonplex) dat vlak en stevig is. Zaag de planken op maat en bevestig ze aan elkaar met schroeven zodat er geen kieren ontstaan. Plaats de bekisting op zijn plaats en stel deze vlak met een waterpas. Plaats de paaltjes aan de buitenzijde en schroef het hout hieraan vast om opdrijven te voorkomen. Plaats de bekisting op stokken of schoren voor extra stevigheid.
Leg onderin de bekisting een laag bouwfolie zodat aarde zich niet vermengt met het beton en zodat vocht niet aan het beton onttrokken wordt. Leg vervolgens isolatiemateriaal (bij binnenvloeren) op de folie en dek af met een tweede laag bouwfolie. Beton moet behouden blijven met voldoende vocht zodat verharden kan plaatsvinden.
Voor grotere of dragende constructies wordt aanbevolen om een wapeningsnet of -matten in de bekisting te plaatsen. Houd circa 5 cm vrije ruimte aan de zijkant van de wapening voor voldoende betondekking en overlappend plaatsen circa 300 mm.
Wapening en afstandhouders
Laat door een constructeur berekenen welke dikte van bouwstaal nodig is. Bij bouwstaalmat is de maaswijdte meestal 150 mm. Plaats de wapening op afstandhouders zodat deze circa 5 cm van de onderkant in het beton komt. Gebruik breektabletten of stukken betontegels als afstandhouders om de juiste hoogte te behouden.
Storten van beton
Bij het storten kun je kiezen voor een betonpomp of handmatig met kruiwagen en mengsel. Wanneer je een betonpomp gebruikt, kan lucht uit het beton komen; trilnaald helpt om luchtbellen te verwijderen. Een trilnaald mag niet te lang in het beton blijven; enkele seconden is vaak genoeg. Als je zelf mixt, gebruik je een verhouding van ongeveer 1 deel cement, 2 delen zand en 3 delen grind, met voldoende water; meng in een betonmolen en voer het mengsel met een mixer aan in de bekisting.
Stort het beton gelijkmatig en verdeel het goed. Gebruik een trilnaald of stok om het te verdichten en ontluchten. Sla met een hamer voorzichtig op de bekistingplaten om eventuele lucht tussen beton en bekisting te verdrijven. Leg betonoppervlak vlak en breng het op één lijn met metselwerk of vloeren die erop volgen.
Bedek de fundering met een plastic folie om verdamping van vocht te voorkomen en laat het minimaal een week afdekken. Beton bereikt maximale sterkte na ongeveer 28 dagen; tot die tijd belast de constructie niet te zwaar. Voor een binnenvloer kun je overwegen isolatiemateriaal onder de vloer toe te passen en dit af te dekken met folie of extra bouwfolie.
Nabehandeling en controles
Tijdens het droogproces moet beton nat blijven bij warm en droog weer. Gebruik natte doeken, kranten of bouwfolie om vocht vast te houden. Na 8 uur kan de eerste hechting beginnen, maar de sterkte is pas volledig na circa 28 dagen. Controleer continu op eventuele scheurtjes en onderhoud de bescherming tegen vorst en regen.
Nuttige materialen en gereedschappen
- Piket: markeren van punten en vastzetten bekisting
- Bekisting: betonplex, steigerplanken of ander stevig plaatmateriaal
- Isolatiemateriaal en bouwfolie
- Wapeningsnetten / betongaas
- Ontkistingsolie
- Schroeven, schroefmachine, spade, waterpas, rolmaat
- Trilnaald of porstok voor ontluchting
- Bevestigingsmateriaal en afstandhouders (breektabletten, betontegels)
- Betonmortel of betonmix
Een fundering kan uit verschillende types bestaan zoals strokenfundering, plaatfundering of poerenfundering. Voor een eenvoudige aanbouw is vaak strokenfundering of plaatfundering gebruikelijk, terwijl voor een tuinhuis een betonplaat of tegelfundering kan volstaan. Overweeg bij twijfel professioneel advies en afstemming op de ondergrond en belasting.
Hoe bereid je je voor op de basisopleiding?
Tips en waarschuwingen
- Werk nauwkeurig met uitzetten en meetpunten; kleine fouten kunnen later ernstige gevolgen hebben.
- Wapening is sterk aan te raden voor funderingen en constructieve vloeren om scheurvorming te beperken.
- Gebruik altijd voldoende overlap bij wapening 300 mm en plaats wapening circa 5 cm van onderkant.
- Let op vochtwering, waterafvoer en drainage rondom de fundering.
- Voor grotere projecten of bij aansluiting op bestaande bouw is professioneel advies verstandig.
Materialen en gereedschappen (samenvatting)
| Benodigdheden | Toepassing |
|---|---|
| Piketpalen | Markeren en verankeren bekisting |
| Bekisting (betonplex, steigerplanken) | Vormgegeven bekisting voor storten |
| Bouwfolie | Voorkomt vochtonttrekking en menging met aarde |
| Isolatiemateriaal | Bij binnenvloeren of extra vochtwering |
| Wapeningsnet / wapeningsstaal | Voorkomt scheurvorming en vangt trekkrachten op |
| Afstandhouders (breektabletten, tegels) | Hoogte en wapening positioneren |
| Trilnaald / porstok | Ontluchten en verdichten |
| Betonmortel / Betonmix | Storten en afwerken |