De cannabiswetgeving roept veel vragen op. Hoeveel wiet mag je bij je hebben? Mag je thuis blowen? Eigenlijk mag er niets van dit alles. In België is cannabis wel degelijk een illegale drug. Cannabisbezit en -gebruik zijn strafbaar, zowel voor minderjarigen als voor meerderjarigen.
Over minderjarigen (-18 jaar) is de wet heel duidelijk: de invoer, de productie, het bezit, het gebruik en de verkoop van zowel cannabis als van andere illegale drugs zijn in alle omstandigheden verboden. Wanneer een minderjarige betrapt wordt, maakt de politie een proces-verbaal op en bezorgt dit aan het parket. Als minderjarige krijg je automatisch en gratis een advocaat toegewezen. In afwachting dat je voor de rechter verschijnt, doen de politie en de sociale dienst van de jeugdrechtbank een onderzoek. Wanneer de maatregel is afgelopen of niet nageleefd wordt, beslist het parket om de zaak te seponeren (en dus te klasseren) of je voor de jeugdrechter te brengen die een definitieve sanctie kan opleggen.
Historische en hedendaagse context
Nederland en België waren ooit één land totdat de Belgen er genoeg van hadden en zich in 1830 afscheidden van ‘de Hollanders’. Maar op het gebied van cannabis (en andere drugs) lijkt er tegenwoordig wel weer een soort verbroedering te bestaan. Voor alle duidelijkheid: zowel in België als in Nederland mag er officieel NIETS qua cannabis. Geen wietbezit, geen planten. We citeren Goossens Advocaten even hierover: ‘Hoe zit het dan met die Ministeriële Richtlijn van 1 februari 2005, zullen sommigen zich afvragen. Deze richtlijn bepaalt immers dat aan bezit of teelt van cannabis voor persoonlijk gebruik “de laagste vervolgingsprioriteit” wordt gegeven. Deze richtlijn is echter “maar” een richtlijn en géén wet. Wel is in beide landen het bezit van respectievelijk 3 en 5 gram wiet gedecriminaliseerd c.q. gedoogd. Maar als de fliken willen dat je het afstaat heb je geen poot om op te staan.
Het verschil tussen de aanpak van wietteelt is dan weer dat je in Nederland er veelal met werkstraf vanaf komt en justitie je vooral in de portemonnee wil pakken. Goed, dat gezegd hebbende: ook in België treft de politie tegenwoordig wietplantages aan die je gerust grootschalig kunt noemen. ‘Grote cannabisplantage ontmandeld in Sint-Genesius-Rode‘, schreef de Politiezone Rode onlangs over een bust in Sint-Genesius-Rode, een gemeente met 18.000 inwoners in de provincie Vlaams-Brabant. Zo ook hier, want na een ‘eerdere tip over verdachte handelingen’ vielen agenten op 12 september in de voormiddag binnen in een villa. Tijdens de doorzoeking konden meerdere kamers aangetroffen worden die professioneel omgebouwd waren tot drugsplantages voor het telen van wietplanten. Vijfentwintigduizend wietplanten… dat is beslist geen kattenpis. Of anders gezegd; 2500 dames levert je in België gegarandeerd een jarenlange celstraf op.
Wat precies is toegestaan in België?
Als advocaat merken we het gebrek aan duidelijke terreinregels: de Belgische strafwet is helder: cannabis is een verboden product en elk bezit, teelt, enz. is strafbaar. De Ministeriële Richtlijn van 1 februari 2005 bepaalt dat aan bezit of teelt van cannabis voor persoonlijk gebruik “de laagste vervolgingsprioriteit” wordt gegeven, maar deze richtlijn is geen wet en geldt uitsluitend voor parketten en politiediensten. De praktijk laat echter grote verschillen zien tussen regio’s en parketten, waardoor er veel onduidelijkheid blijft bestaan.
De belangrijkste conclusie blijft: wettelijk gezien is elk bezit en elke teelt van cannabis in België op dit ogenblik strikt verboden. Toch wordt er gesproken over mogelijke nieuwe opties zoals Cannabis Social Clubs of decriminalisatie van alle drugbezit, wat in literatuur en beleidsdebatten naar voren komt. De huidige realiteit laat zien dat de regelgeving voortdurend aan verandering onderhevig is, met discussies over toekomstige benaderingen en mogelijke liberalisering in bepaalde hoeken van het beleid.
Een groeiende cannabisindustrie en de realiteit voor vergunningen
Het gaat goed met de cannabisindustrie. Op veel plaatsen ontstaan er talloze nieuwe cannabisbedrijven en verkooppunten. Het lijkt wellicht een toegankelijke sector, maar de werkelijkheid ligt anders. Om een vergunning te krijgen voor verkoop of teelt vergt het een hoop voorbereiding en hoge kosten. De legaliteit is de eerste zaak die men moet bestuderen; of je nu een vergunning wilt voor commerciële teelt of voor een shop.
Omdat de cannabisindustrie nog zo jong is, liggen de toelatingseisen hoog en zijn de kosten aanzienlijk. Lokale wet- en regelgeving vereisen vaak achtergrondonderzoek voor eigenaar en medewerkers. In sommige regio’s zoals Canada is voor commerciële teelt van medicinale cannabis een betrouwbaarheidverklaring nodig van alle betrokkenen. Met een crimineel verleden kunnen ambities snel wankelen.
Internationale vergelijkingen en EU-context
In de Verenigde Staten varieert de regelgeving per staat, en de kosten voor vergunningen lopen sterk uiteen. Canada heeft in 2018 Bill C-45 doorgevoerd, waardoor recreatieve cannabis op federaal niveau legaal is, maar regels blijven provinciaal jurisdicteren. In de EU blijven lidstaten de omgang met cannabis streng; geen enkele overheid geeft volledige toelating voor recreatieve cannabis, coffeeshops in Nederland mogen alleen onder strikte voorwaarden opereren.
In België is teelt van cannabis expliciet verboden (met uitzondering van hennep tot 0,3% THC). Hennep kan onder strikte voorwaarden geteeld worden, maar medicinale cannabis is niet toegestaan. De administratieve last voor teelt van hennep is aanzienlijk en per regio kunnen de regels verschillen. Het FAGG kan geen vergunning geven voor cannabis, maar hennepteelt onder bepaalde condities is mogelijk via de regionale overheden.
Hennepteelt en registratie vanaf 2026
Vanaf 2026 gebeurt de teeltregistratie van hennep via de verzamelaanvraag. De teelt moet in volle grond plaatsvinden en geregistreerd worden bij het Agentschap Landbouw en Zeevisserij. De teelt van medicinale cannabis blijft verboden. De regels vereisen uitgebreide documentatie, certificaten en rapportage, met strikte deadlines voor detail en perceel, en inspecties gericht op THC-niveaus. Ook zijn er controles op certificeringen en zaadmateriaal.
Impliceerde risico’s voor telers en boer-ondernemers
- Elk bezit of teelt van cannabis is strafbaar; aanwijzingen voor personal gebruik geven geen vrijbrief.
- Huurders die cannabis telen riskeren ontbinding van huurcontract en weigering van verzekering bij schade door lampen of elektriciteit.
- Bij grote commerciële teelten zijn vergunningen, veiligheidseisen en financiële inspanningen immens.
- Hennep moet geregistreerd worden en aan strikte voorwaarden voldoen; medicinale teelt is niet toegestaan.
Praktische aanbevelingen voor geïnteresseerde boeren
Als u overweegt teelten of een onderneming op te zetten in de bio- of cannabissector, is een gedegen ondernemingsplan essentieel. Raadpleeg lokale wetten en regelgeving, bereid u voor op hoge vergunning- en beveiligingsvereisten, en houd rekening met mogelijke wetswijzigingen. Volg recente beleidsontwikkelingen en wees voorbereid op regionale verschillen in handhaving en beleid.
Hoe werkt cannabis?
Houd er rekening mee dat de informatie continu wordt bijgewerkt. Voor actuele aanpassingen en specifieke vergunningen verwijzen we naar de officiële kanalen van de Vlaamse, Waalse en Brusselse regio en naar FAGG en Agentschap Landbouw en Zeevisserij.