Betonnen keukenblad met versterkte onderkasten: bouwsteentje voor stevigheid en stijl

Het was altijd een beetje mijn back-up plan: áls we echt geen budget meer zouden hebben voor een aanrechtblad, dan een betonnen aanrechtblad. Een hele goede en goedkope tweede optie. En het leek ons ook gewoon een leuk experiment. We hadden geen ervaring met beton storten en eigenlijk moest het in één keer goed gaan. Spoiler alert: het is ZO goed gegaan! Er gingen wel wat kleine dingetje mis, maar alles hebben we kunnen oplossen. Nu ik dit schrijf is het aanrechtblad bijna af en is het oprecht zoveel mooier dan ik had gehoopt.Dat is ook de reden dat ik deze post even heb uitgesteld -voordat ik deelde hóe we het hebben gedaan moest het aanrecht echt grotendeels af zijn. Ik laat het resultaat zien, geef alle details en de lessen die we hebben geleerd (lees: fouten).

De stijl van onze woonkamer/keuken (huis!) wordt een mix van modern, traditioneel (mid-century) en Californië. Of zoals jullie wel eens roepen: Amerikaans!Haha. Het is niet typisch Amerikaans, maar het is wel een stijl die veel voorkomt daar (zoals Scandinavisch hier veel voorkomt). Een betonnen aanrechtblad zou de keuken een stuk stoerder en industriëler maken en dat zou niet helemaal passen in de stijl die ik wilde. Daarom was mijn eis dat het werkblad zo wit en strak mogelijk werd.

Stap-voor-stap: hoe we het beton hebben gestort

Stap 1: Voorbereiding

De voorbereiding is het meest belangrijke werk van een betonnen aanrechtblad. We begonnen met het schroeven van (waterbestendige) OSB platen op onze (extra verstevigde) onderkastenjes, en lieten dit 3cm uitsteken aan de voorkant om later de mal aan te bevestigen. Het OSB blijft na het storten gewoon zitten. Zodra het OSB erop zat, maakten we er een mal aan vast van gelamineerd spaanplaat (hierdoor zijn de zijkanten van ‘t beton gelijk glad). Eerst een spaanplaat lat tegen de onderkant van het OSB, en dan een verticale lat daar bovenop. We maakten de mal met opzet op die manier zodat na het verwijderen van het spaanplaat verwijderd geen OSB meer zichtbaar is; het beton valt er als het ware overheen.

Ik wilde graag een onderbouw spoelbak waar het betonnen aanrecht overheen liep aan beide zijkanten. We maakten op die plek een opening zo groot als de binnnenmaat van de spoelbak. Achteraf hadden we de waterval aan het einde van de bar steviger moeten maken, niet van spaanplaat. Hoe hoger (dikker) het beton, hoe meer krachten er op komen en we hadden ons niet gerealiseerd dat de waterval dus feitelijk bijna een meter dik is! Bij het storten scheurde het spaanplaat helemaal open en hebben we het snel moeten repareren. De volgende keer zouden we hier stevig en dik betonplex (multiplex speciaal voor beton) voor gebruiken. En de laatste stap voor het storten was het plaatsen van het wapeningsijzer, het ijzeren raster hierboven op de foto. Dit deden we alleen op kwetsbare plaatsen zoals de bar en rondom de spoelbak. De wapening rust op kleine stukjes steen vastgezet met stalen spijkers.

Stap 2: Mixen en gieten van beton

Wij hebben de betonmix helemaal from scratch gemaakt. Maar je kunt het ook kant-en-klaar kopen waarbij de beschrijving gewoon op de zak staat. Maar we konden geen witte betonmix vinden, dus we mixten het zelf. Dit hebben wij gedaan: in oude plastic ijsbakjes maakten we proefstaaltjes beton. Ik wilde het beton zo wit en stevig mogelijk hebben, dus we hebben verschillende samenstellingen geprobeerd. Uiteindelijk was de linker de winnaar. Ik schrijf de hele tijd ‘we’, maar eigenlijk bedoel ik ‘zij’. Dit project hebben vooral mijn broer Gerhard en Hans gedaan. Ik heb in het begin een beetje meegeholpen, maar daarna vooral aan hen overgelaten (want: zwanger en verstandige moeder zijn en bla bla). Ze werkten elke keer in batches. In het begin mixten ze het samen, maar na paar keer hadden ze het door en werkte de één aan het gladstrijken van het beton, terwijl de ander een nieuwe mix maakte. We hadden de week daarvoor een cementmixer gekocht, maar achteraf gezien hadden we gewoon een betonmolen moeten huren. Ondanks dat ze het heel erg afwisselde, was het echt heel zwaar werk en was er altijd één iemand met mixen bezig. Ze mixten eerst alle droge ingrediënten door elkaar en mixten apart de vloeibare (water+plastificeerder). Het is echt net als een cake bakken! Iedere batch mixten ze ongeveer 10 min. goed door. Voeg nooit meer water toe, dit verzwakt het beton enorm. Als het te droog blijft, kun je meer plastifieerder toevoegen maar nooit meer dan 150ml. Het moet echt een relatief droge mix blijven. Een te natte mix zorgt voor ontmenging, zand zakt dan naar de bodem. Hiervan wordt je aanrecht minder sterk, krijg je meer scheurtjes in de toplaag, en worden de randen van je beton donkerder dan de rest (omdat daar meer zand zit). Daarna schepte ze het beton met een schep of een spaan in de mal. Het beton moest echt in alle hoekjes en gaatjes. Dit leek (door de droge, stugge mix) heel lastig. Maar beton wordt hartstikke vloeibaar als je het trilt dus door bovenop de mortel te ‘slaan’ met een spaan zoals ik hierboven doe vloeide het beton netjes uit. Met een rijlat hebben we het beton recht “gerijed”. Gebruik géén hout zoals wij deden. Ondanks dat het goed werkte, bleken er achteraf splintertjes in het beton te zijn gekomen - alleen maar extra gedoe. Uiteindelijk is dat wel goed gekomen, maar we zouden de volgende keer een aluminium rijlat gebruiken die hiervoor bedoeld is. Tijdens het afrijen werd het beton steeds getrild. Dit hielp het beton in alle hoekjes krijgen, maar nog belangrijker: je trilt hiermee de luchtbelletjes uit het beton. We deden dit door een boorhamer in de bestelstand te zetten, en tegen de mal te houden (ze gebruikten er dan wel een blok hout tussen zodat de mal niet stuk werd gebeiteld!). Als je een kleiner werkblad hebt zou het ook met een rubberen hamer moeten werken. Toen we klaar waren kwam er een laag water op het beton te staan. Ik schrok heel erg, maar dit bleek normaal te zijn. Het beton zuigt al dat water weer op. Daarna hebben ze het beton glad gestreken met een magnesium spaan. Daarna wéér wachten! Na de lunch was de bovenkant van ‘t beton redelijk stug, en gingen ze er met een gewone spaan overheen om het strak te krijgen.

Stap 3: De mal verwijderen

De stap hiervoor was op zondagavond klaar, ze hadden er één volle dag hard aan gewerkt. We hebben het een dag laten uitharden en daarna hebben we maandagavond de mal eraf gehaald. Alleen de bar en de waterval lieten we nog zitten, dat durfden we nog niet. Just to be sure. Dinsdag haalden we alles er af. Het loshalen van de mal is het leukste en engste om te doen! Vooral het gedeelte bij de bar waar het stuk beton echt op zichzelf rust. Direct vanuit de mal waren we al heel erg tevreden. (En opgelucht ;-) ). Er waren wel nog luchtbelletjes zichtbaar (vooral onder het aanrechtblad en bij de waterval), maar die hebben we later nog opgevuld tijdens het sealen. Ook zie je goed dat de waterval twee naden had (de mal bestond niet uit één stuk) en dat hebben we moeten wegpolijsten. Toen het beton 2 dagen oud was, was het uitgehard, maar nog niet zo hard dat je er niets meer af kan schuren. Op dat moment hebben we alle hoeken rond geschuurd met normaal schuurpapier.

Kosten en resultaat

• 3 platen OSB: 75
• 1 plaat spaanplaat: 30
• 2x1m wapeningsijzer: 9
• 9 zakken cement: 65
• 18 zakken zand: 31
• 5kg kleurstof: 65
• 3 zakjes vezels: 13
• 1 fles plastificeerder: 16
• cementmixer: 40
• magnesium spaan: 32
• plakspaan: 12

Totaal: 379,-

De kosten voor ons betonnen aanrechtblad (exclusief de sealer): 379,-. Het beton is hard, dik en koel. Net steen! Het ziet er natuurlijk uit en geeft extra karakter aan de keuken. Plus, het was een leuk experiment. De laatste stap is nu het sealen. We hebben getest met wijn, ketchup, chloor en alles bleef erop liggen en liet niets achter. We delen snel de details van het sealen.

Onderhoud en varianten

Er is veel mogelijk met beton. Misschien denk je aan grijs, hard en koud. Maar wat dacht je van hagelwit, gitzwart of olijfgroen? Beton kan in verschillende kleuren en diktes worden toegepast. Een varianten op beton is terrazzo: een mix van marmer- en granulaat-korrels in diverse kleuren en maten, gemengd met cement en water. Terrazzo kan net als beton ter plaatse in een mal gestort worden, en wordt na uitharding geslepen en afgedicht.

Beton is duurzaam en bestand tegen hitte, maar altijd wat onderhoud nodig. Gebruik onderzetters, voorkom vlekken door snel schoon te maken en gebruik bij voorkeur natuurlijke producten zoals Groene Zeep. Gebruik geen agressieve reinigers, en pas op met zuren en alkaline stoffen die verkleuring kunnen veroorzaken. Een betonnen blad kan krassen krijgen en verkleuring vertonen door dagelijkse gebruikssporen, wat juist bij de ruwe uitstraling hoort.

Technische overwegingen en materialen

Het draagvermogen van onderkasten en poten is cruciaal. Een standaard onderkast kan diverse belastingen dragen; bij betonbladen is het gewicht aanzienlijk. Voor een blad van 5 cm dikte kunnen vier bladen samen hoogstwaarschijnlijk een aanzienlijke gewichtstoename veroorzaken. Houd rekening met de staalkoord of wapening en de bevestiging van de mal aan de onderkanten.

Beton blijft een open-structuur materiaal: tussen de korrels zit ruimte; hierdoor nemen vet en olie makkelijker vocht op. Een snijplank is aan te raden om krassen te voorkomen. Beton is niet volledig ondoordringbaar voor vloeistoffen; een beschermende coating of olie helpt bij water- en vlekbestendigheid. Een polyurethaan lak biedt extra vochtbescherming, maar onderhoud is nodig.

Ter conclusies: een betonnen keukenblad biedt een stoere, industriële uitstraling en is volledig op maat te maken. Met juiste mal, wapening, mixing en sealen kun je een duurzaam blad creëren dat lang meegaat en karakter geeft aan de keuken. Een goed doordachte aanpak bij de onderkasten is essentieel voor stabiliteit en lang leven van het werkblad.

Praktische tip voor koppelen aan onderkasten

1. Maak een waterdichte mal van wit gemelamineerde spaanplaat ter grootte en ter hoogte van je gewenste aanrechtblad.
2. Plaats PE-folie aan de achterkant van de mal zodat het blad tegen de muur kan staan.
3. Bepaal of er uitsparingen nodig zijn voor kraan, afvoer, kookplaat of andere voorzieningen.
4. Schuif het spaanplaat bovenkant af met tape en modelleer de randen zodat bij verwijdering niets zichtbaar blijft.
5. Bevestig de wapening en giet het beton in etappes, trilmend om luchtbellen te verwijderen.
6. Laat uitharden en verwijder de bekisting wanneer het blad voldoende droog is.

tags: #betonnen #keukenblad #extra #verstevigde #kastjes