Dilatatie is de methode om het werken van de buitenmuur (buitenblad, buitenspouwblad, gevel) op te vangen door het aanbrengen van een aantal open voegen of met een indrukbaar materiaal gesloten voegen (zwelband of kit op een flexibele rugvulling).
Omdat spouwmuren gevoeliger zijn voor bijvoorbeeld uitzetten en krimpen dan de vroegere dikke massieve muren is het aanbrengen van een dilatatievoeg bijna altijd noodzakelijk, zeker voor grotere oppervlakken (bijvoorbeeld meer dan ca. 6 m breed).
Door aangrijpende belastingen op de gevel (wind) en vervorming door temperatuurverschillen kunnen scheuren ontstaan.
Dilatatievoegen voorkomen deze scheuren.
Zowel verticaal als horizontaal kan de gevel vervormen.
Vooral temperatuurverschillen tussen buiten- en binnenblad van een spouwmuur spelen een rol.
Ook temperatuurverschillen bij gebruik van verschillende materialen in de gevel kunnen, door verschillende uitzettingscoëfficiënten, vervormingen veroorzaken.
Met aangrijpende belastingen wordt in dit verband bijvoorbeeld bedoeld de kruip van vloeren e.d. die in verbinding staan met de spouwmuur en steunpuntverzakkingen (zakkingen) waardoor het dragende binnenblad meer vervormt.
De verbindingen van het buitenblad met het binnenblad en andere constructieonderdelen moeten daarom i.v.m. aangrijpende belastingen (bouwtechnische dilatatie) en temperatuurverschillen (bouwfysische dilatatie) zo gering mogelijk zijn.
Verbindingen die meestal niet vermeden kunnen worden zijn o.m.: - de gevel moet zijn eigen gewicht aan de fundering kunnen doorgeven (pas glijdfolie toe tussen fundering en metselwerk) - het buitenblad moet met spouwankers worden verankerd aan het binnenblad (bijvoorbeeld om de windbelasting naar de draagconstructie af te voeren) - het buitenblad wordt vaak strak tegen de kozijnen gemetseld, waardoor een extra verbinding met het binnenblad ontstaat omdat het kozijn aan het binnenblad is verankerd (tussen buitenblad en kozijn moet eigenlijk 5 mm vrijgehouden worden met een elastische vulling zoals rotbestendige compressieband).
Bij een dilatatie moet aan de luchtdichtheid van de gebouwschil aandacht besteed worden (o.m. via een goed samendrukbare schuimband in de dilatatievoeg, bijvoorbeeld de TP600 illmod 600).
Horizontale dilatatie (gesloten voeg van ca. Algemeen Scheurvorming in wanden (muren) is dus te voorkomen door het toepassen van dilatatievoegen in lange wanden of wanden die verzwakt worden door kozijnopeningen, door niet-gefundeerde wanden flexibel aan te sluiten op gefundeerde wanden e.d.
Ook wanden waarin grote belastingverschillen aanwezig zijn, bijvoorbeeld bij een uitbouw op de begane grond bij woningen van meer verdiepingen, is het raadzaam om ter plaatse van de overgang een dilatatie toe te passen.
Het aantal dilatatievoegen en de afstand tussen die voegen is afhankelijk van de situatie, o.m.:- de plaats ten opzichte van de zon (noordzijde of een andere zijde) - het materiaal of de materialen van de buitengevel (baksteen, beton, natuursteen) - de bekende krachten die op de gevel werken (lateien, balkons, overstekken) - steensmuur of halfsteensmuur (halfsteensmuur heeft meer dilataties nodig) - cement-mortel of hydraulische kalkmortel (cementmortel heeft meer dilataties nodig) - gewapend of niet-gewapend metselwerk (niet-gewapend metselwerk heeft meer dilataties nodig).
De keuze van het dilatatieprofiel is ook afhankelijk van de situatie, de breedte van de gewenste dilatatievoegen e.d.
Dilatatievoegprofielen met gladde inlage zijn o.m. geschikt voor gebruik in ziekenhuizen.
Waterdichte dilatatieprofielen worden bijvoorbeeld toegepast bij parkeergarages, industriegebouwen of voetgangersbruggen.
Dilatatievoegen komen ook voor bij parketvloeren om het parket uit te kunnen laten zetten of te laten krimpen bij temperatuurveranderingen.
Verticale dilatatie en verschillende voegtypes
Verticale dilatatie (koude voeg, open voeg en gesloten voeg)
Bij verticale dilataties wordt onderscheid gemaakt tussen een koude voeg van ca. 1 mm, een "open" dilatatievoeg van 5 mm en een gevulde dilatatievoeg van 10 mm:
- Koude voegen worden toegepast in situaties waarbij alleen de geringe krimpspanning van bijvoorbeeld kalkzandsteen opgevangen moet worden; in de regel zijn dat dragende wanden of niet-dragende wanden op een gefundeerde ondergrond, maar geen buitenmuren. Koude voegen zijn alleen toepasbaar in metselwerk van bouwblokken en bouwstenen van beton. Hierbij worden de blokken en stenen ter plaatse van de dilatatievoegen koud tegen elkaar geplaatst en dus niet verder afgewerkt met specie of band. Let op, een knipvoeg is geen dilatatievoeg.
- "Open" dilatatievoegen zijn voegen die ontstaan met behulp van 5 mm dikke aluminium of kunststof strips die aan het metselprofiel zijn bevestigd (zie middelste deel van de eerste afbeelding). Speciebaarden mogen hier niet voorkomen. Het woord open staat tussen aanhalingstekens omdat hier toch gebruik gemaakt kan van rotbestendige comprimeerbare schuimband. Toepasbaar bij metselwerk in baksteen, cellenbeton en kalkzandsteen. De voegbreedte bij toepassing van baksteen bedraagt 5 mm.
- Gesloten dilatatievoegen zijn gevulde bewegingsvoegen van 10 mm die in twee richtingen vervormingen toelaten. Ze zijn noodzakelijk om de vervormingen van de omliggende constructie op te kunnen vangen. Deze voegen moeten bij metselwerk van baksteen worden voorzien van een terugliggende kit op foamkoord ("rugvulling"), een weerbestendige schuimband of een kunststof afdichtingsprofiel. Let op m.b.t. de rugvulling: (a) doel rugvulling is de kit in de juiste dikte (diepte) in de voeg aan te brengen, dient uitsluitend als steuntje voor de kit die de voeg afdicht en wordt dus niet zonder kit toegepast in een dilatatievoeg (b) de rugvulling moet, om goed af te dichten en oneffenheden te overbruggen, in diameter ca. 50% groter zijn dan de breedte van de dilatatievoeg.
Horizontale dilatatie (gesloten voeg van 10 mm) Een dilatatievoeg kan ook horizontaal zijn aangebracht, bijvoorbeeld bij een betonnen galerij.
- Gesloten voeg met een terugliggende kit op foamkoord. Het buitenblad dient bij horizontale dilatatie ondersteund te worden door geveldragers.
Voegbanden e.d. Vaak wordt een vorm van voegbanden gebruikt. De Soba voegenband van Arcas bestaat uit een zeer elastische kern met aan weerszijden een hechtstrook. Zij zijn in verschillende breedtematen leverbaar voor voegen met een beweging van ca. 20 tot zelfs ca. 240 mm. Verlijming gebeurt door een epoxyhars.
Instortvoegenband wordt toegepast voor waterdichtheid ter plaatse van stortnaden en dilatatievoegen in betonconstructies. Ook diltatieankers (beide delen zitten vast in de muur) worden toegepast of glijankers waarbij één deel vastzit en het andere deel kan heen en weer bewegen.
Dilatatieplan en documentatie
Dilatatieplan (KNB Bouwkeramiek) "Een dilatatieplan is een overzicht waarin wordt aangegeven waar en hoe de verschillende dilataties worden aangebracht. Dit plan moet tijdig vóór de uitvoering van het metselwerk op de bouwplaats zijn. Een dilatatieplan behelst onder meer:- tekeningen van gevelaanzichten, situering, plattegronden, doorsneden en kenmerkende geveldetails- aandachtspunten bouwtechnische dilataties zijn o.m. de aanwezige dilataties in de draagconstructie, aanwezige metselwerkondersteuningen op de verschillende niveaus, plaatsing van metselwerk op doorbuigende ondergrond, aanwezige doorstekende constructieonderdelen- bepaal de plaats van de bouwfysische dilatatie aandachtspunten zijn: thermische dilataties, zowel horizontaal als verticaal, de soort dilatatie (open, gesloten) en de breedte en de afstand tussen de dilataties, ophangen van de buitengevel bij horizontale dilataties, koppelingen tussen buiten- en binnenblad zijn vooral spouwankers, geveldragers, balkon- en galerijplaten (het gewicht van de buitengevels wordt via de binnenconstructie aan de fundering afgedragen)."
Een dilatatievoeg wordt ook wel een uitzetvoeg genoemd. Documentatie - Dilataties in gevelmetselwerk, algemeen advies (van Terca Wienerberger) - Ontwerpen met dilataties (van Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek KNB) - Ontwerprichtlijnen baksteen in buitengevels (met vuistregels toepassingen van verticale dilataties; van KNB) - Afwerking van dilatatievoegen in de burgerlijke en utiliteitsbouw (van Arcas) - Maximale gevelhoogte in baksteenmetselwerk (zonder horizontale dilatatie; van KNB) - Voegafmetingen, voegconstructies en toepassing van rugvulling (van Zwaluw Den Braven).
Eng. dilatatie is dilatation, dilation, expansion; dilatatievoeg is expansion joint, movement joint, settlement joint; rugvulling (rondschuim) is backer rod.
Beton beweegt. Dat klinkt misschien contra-intuïtief, maar elke betonnen constructie ondergaat dagelijks kleine verschuivingen: door temperatuurwisselingen die het materiaal laten uitzetten en inkrimpen, door krimp na het storten, door kruip onder langdurige belasting, en door ongelijke zettingen in de ondergrond. Al die bewegingen moeten ergens naartoe. Als een constructie geen ruimte krijgt om te bewegen, bouwt er spanning op. Spanning die vroeg of laat leidt tot scheuren. De dilatatievoeg is de technische oplossing voor dit probleem.
Het is de plek in de constructie waar beweging gecontroleerd wordt opgevangen, zonder dat omliggende onderdelen belast worden. Een dilatatievoeg heeft meerdere functies tegelijk. De primaire functie is het voorkomen van doorgaande scheuren door ruimte te bieden voor uitzetting en krimp. Maar de voeg heeft ook een kerende functie: hij houdt grond, vuil en water buiten de constructie. Dat maakt de keuze voor de juiste voegvulling bepalend. De vulling moet meebewegen zonder zijn vorm te verliezen, weerstand bieden aan druk en vocht, en dat alles over een levensduur die vergelijkbaar is met de rest van het kunstwerk.
ISMT levert SIREX® PE Dilatatieschuim C33 als voegvulling voor dilatatievoegen in de grond-, weg- en waterbouw. Het materiaal is een chemisch vertakt, geslotencellig polyethyleen schuim met een zeer fijne en gelijkmatige celstructuur. Volkomen geslotencellig, met minimale wateropname en zeer geringe waterdampdoorlaatbaarheid. Blijvend elastisch en veerkrachtig, ook na langdurige drukbelasting. Uitstekend thermisch isolerend en stabiel bij temperatuurwisselingen. Goed bestand tegen de meeste chemicaliën. Het materiaal wordt geleverd in plaatvorm, standaard in diktes van 20, 30 en 40 mm. Voor dikkere toepassingen kan het basisblok van 100 mm via lijm of thermisch lamineren worden opgebouwd.
De primaire toepassing is als voegvulling in dilatatievoegen van betonnen kunstwerken in de wegenbouw en waterbouw. Daarnaast is SIREX® PE Dilatatieschuim C33 toepasbaar als expansiekussen bij leidingwerk, voor het opvangen van bewegingen bij L-, Z- en U-bochten, T-stukken, reduceer- en eindmoffen en bij afsluiters. Een veelzijdig inzetbaar materiaal, dus, maar altijd met hetzelfde uitgangspunt: gecontroleerde beweging binnen een constructie die voor de rest onbeweeglijk moet blijven.
In tunnels en andere omsloten infra-objecten gelden vaak aanvullende brandveiligheidseisen. Voor die situaties levert ISMT SIREX® PE Dilatatieschuim C33FR: de vlamvertragende variant van hetzelfde materiaal, met dezelfde mechanische eigenschappen maar met een extra brandklassering. De technische specificaties van beide varianten zijn beschikbaar als datasheet via de productpagina.
Een goed voegdetail op papier is de helft van het werk. ISMT ondersteunt ontwerpers en uitvoerende partijen bij het maken van die keuze. Of het nu gaat om nieuw kunstwerk, renovatie of een specifieke constructieve uitdaging: we denken mee aan het detail, niet alleen aan de levering.
Dilatatievoegen zijn een populaire manier om metselwerk, vloeren, beton en andere constructies te beschermen tegen het uitzetten en krimpen van materialen. Het krimpen en uitzetten wordt vaak veroorzaakt door temperatuurswisselingen of vocht. Het tegengaan van de werking gebeurt meestal door een voeg aan te brengen, zoals een kitvoeg of brugvoeg. Hierdoor kan een constructie bewegingen opvangen.
Problemen bij dilatatie
Wanneer er geen dilatatievoegen zijn aangebracht in een betonconstructie, kunnen er diverse problemen optreden. Denk hierbij aan: Verminderde constructieve eigenschappen door verticale of horizontale scheuren in het beton; Verminderde waterdichtheid van vloeren of wanden, of risico op vochtschade door scheurvorming; Verschillende onderdelen van een constructie die niet goed op elkaar aansluiten.
Door gebruik te maken van goede dilatatievoegen kunnen bovenstaande problemen grotendeels voorkomen worden.
Dilatatievoegen aanleggen
Tegenwoordig worden bij veel nieuwe constructies standaard goede dilatatievoegen gebruikt wanneer dit nodig is. Deze voegen kunnen op diverse manieren worden aangebracht met behulp van verschillende materialen en grondstoffen. Enkele mogelijkheden zijn: Een dilatatievoeg van elastisch materiaal. Een voorbeeld hiervan is een kitvoeg. Deze voeg wordt vaak gebruikt wanneer de voeg zelf weinig belast wordt. De kit is elastisch en is uitstekend bestand tegen weersinvloeden, trekkrachten en drukkrachten;
Een waterdichte dilatatievoeg. Met name bij balkons, kelders en vloeren wordt deze voeg toegepast. Een voorbeeld hiervan is een brugvoeg;
Dilatatievoegen die worden aangelegd voor de renovatie van bestaande kitvoegen, dilatatievoegen en andere soorten voegen. Ook hiervoor is een brugvoeg zeer geschikt.
Onze vakspecialisten analyseren uw situatie en wensen nauwkeurig en zullen op basis daarvan u helpen bij het kiezen voor de juiste oplossing. Bel ons voor herstel, aanleg en behandeling van dilatatievoegen Of het nu gaat om kitvoegen, brugvoegen of andere dilatatievoegen: Best Betonrenovatie BV staat graag voor u klaar. Wilt u gebruik maken van één van onze diensten? Neem dan snel vrijblijvend contact met ons op.
Een dilatatievoeg wordt ook wel een uitzetvoeg genoemd. Documentatie - Dilataties in gevelmetselwerk, algemeen advies (van Terca Wienerberger) - Ontwerpen met dilataties (van Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek KNB) - Ontwerprichtlijnen baksteen in buitengevels (met vuistregels toepassingen van verticale dilataties; van KNB) - Afwerking van dilatatievoegen in de burgerlijke en utiliteitsbouw (van Arcas) - Maximale gevelhoogte in baksteenmetselwerk (zonder horizontale dilatatie; van KNB) - Voegafmetingen, voegconstructies en toepassing van rugvulling (van Zwaluw Den Braven).
Dilatatievoeg: wat is dit precies? [Voorkom scheuren in de muur]
Beton beweegt. Dat klinkt misschien contra-intuïtief, maar elke betonnen constructie ondergaat dagelijks kleine verschuivingen: door temperatuurwisselingen die het materiaal laten uitzetten en inkrimpen, door krimp na het storten, door kruip onder langdurige belasting, en door ongelijke zettingen in de ondergrond. Al die bewegingen moeten ergens naartoe. Als een constructie geen ruimte krijgt om te bewegen, bouwt er spanning op. Spanning die vroeg of laat leidt tot scheuren. De dilatatievoeg is de technische oplossing voor dit probleem.
Het is de plek in deconstructie waar beweging gecontroleerd wordt opgevangen, zonder dat omliggende onderdelen belast worden. Een dilatatievoeg heeft meerdere functies tegelijk. De primaire functie is het voorkomen van doorgaande scheuren door ruimte te bieden voor uitzetting en krimp. Maar de voeg heeft ook een kerende functie: hij houdt grond, vuil en water buiten de constructie. Dat maakt de keuze voor de juiste voegvulling bepalend. De vulling moet meebewegen zonder zijn vorm te verliezen, weerstand bieden aan druk en vocht, en dat alles over een levensduur die vergelijkbaar is met de rest van het kunstwerk.
ISMT levert SIREX® PE Dilatatieschuim C33 als voegvulling voor dilatatievoegen in de grond-, weg- en waterbouw. Het materiaal is een chemisch vertakt, geslotencellig polyethyleen schuim met een zeer fijne en gelijkmatige celstructuur. Volkomen geslotencellig, met minimale wateropname en zeer geringe waterdampdoorlaatbaarheid. Blijvend elastisch en veerkrachtig, ook na langdurige drukbelasting. Uitstekend thermisch isolerend en stabiel bij temperatuurwisselingen. Goed bestand tegen de meeste chemicaliën. Het materiaal wordt geleverd in plaatvorm, standaard in diktes van 20, 30 en 40 mm. Voor dikkere toepassingen kan het basisblok van 100 mm via lijm of thermisch lamineren worden opgebouwd.
De primaire toepassing is als voegvulling in dilatatievoegen van betonnen kunstwerken in de wegenbouw en waterbouw. Daarnaast is SIREX® PE Dilatatieschuim C33 toepasbaar als expansiekussen bij leidingwerk, voor het opvangen van bewegingen bij L-, Z- en U-bochten, T-stukken, reduceer- en eindmoffen en bij afsluiters. Een veelzijdig inzetbaar materiaal, dus, maar altijd met hetzelfde uitgangspunt: gecontroleerde beweging binnen een constructie die voor de rest onbeweeglijk moet blijven.
In tunnels en andere omsloten infra-objecten gelden vaak aanvullende brandveiligheidseisen. Voor die situaties levert ISMT SIREX® PE Dilatatieschuim C33FR: de vlamvertragende variant van hetzelfde materiaal, met dezelfde mechanische eigenschappen maar met een extra brandklassering. De technische specificaties van beide varianten zijn beschikbaar als datasheet via de productpagina.
ISMT ondersteunt ontwerpers en uitvoerende partijen bij het maken van die keuze. Of het nu gaat om nieuw kunstwerk, renovatie of een specifieke constructieve uitdaging: we denken mee aan het detail, niet alleen aan de levering.
Temperatuurschommelingen: beton zet uit bij warmte en krimpt bij kou. De plaatsing en afstand van dilatatievoegen hangt af van verschillende factoren, waaronder de afmetingen van de vloer, het type beton en de verwachte thermische belasting. Over het algemeen worden voegen ongeveer om de 20 tot 30 meter aangebracht. Markeren: markeer de plaatsen waar de voegen zullen worden aangebracht. Snijden: maak een schone, rechte snede in het beton.
tags: #betonnen #lekdorpel #dillatatie