Hoe beton ornamenten maken: handleiding en praktische tips

Dat kan op verschillende manieren. Daar ga ik verderop in dit verhaal wat over vertellen, zodat je er ook thuis mee aan de gang kunt gaan. Zowel de Romeinen als de Grieken waren bekend met het gebruik van beton. Dit is onder andere te zien aan de overblijfselen van bouwwerken zoals verscheidene aquaducten en zelfs het Colosseum. Het was echter pas in de 19de en 20ste eeuw dat beton een grote ontwikkeling doormaakte en dat het materiaal werd verbeterd tot het product dat vandaag de dag wordt gebruikt. Zowel de Fransman Vicat als de Engelsman Smeaton speelden bij deze ontwikkeling een grote rol. Beton is een bouwmateriaal dat is samengesteld uit cement, water en zand, grind en/of steenslag. Deze laatste drie worden toeslagmaterialen genoemd. De korrelgrootte en de hoeveelheid van het zand en grind is van invloed op de duurzaamheid van het gesteente. Water is nodig om het cement te laten verharden. Als het beton eenmaal is uitgehard, lost het niet meer op in water.

Bij betonkunst kun je bijvoorbeeld denken aan Voorbeelden zoals de 5 olifanten langs de snelweg bij Almere van Tom Claassen of de abstracte compositie van Alexander Lichtveld. Naast deze unieke beelden van kunstenaars zijn er natuurlijk ook de x maal gegoten tuinbeelden die in diverse tuincentra te koop staan. Allemaal gegoten in mallen. Dat kun je zelf natuurlijk ook. Ik bedoel niet zo’n Griekse God of een paard maar een afgietsel van een mooi groot rabarberblad bijvoorbeeld.

Crejat geeft workshops BEELDEN VAN BETON. Maar omdat het zulke “vreemde tijden” zijn (april 2020), geef ik je hieronder de werkwijze en het recept. Normaal gesproken wordt beton gemaakt met het mengsel 1 deel cement / 3 delen zand en water totdat het stevige blubber is. Je maakt een mengsel dat niet snel uithardt en giet dat bijvoorbeeld in een emmer. Dit hardt 1 nachtje uit en daarna is het nog zo zacht (maar wel stevig) zodat je er in kunt snijden. Als het beeld af is, na een paar uur, laat je het verder uitharden. Het moet dus wel af binnen 1 dag anders wordt het te hard en kun je er niet veel meer mee. Cement/zand en het water maken namelijk een chemische reactie die zorgen voor het hard worden. Het stopt dus niet en je kunt dit ook niet echt vertragen, behalve door er meer zand in te doen. Dat heeft een nadeel. Hoe meer zand hoe poreuzer en breekbaarder het wordt.

Maak het mengsel aan het eind van de middag of in de avond. Mengen doe je in een grotere bak, MET JE HANDEN. Je hebt geen machine nodig. WEL STEVIGE PLASTIC HANDSCHOENEN. Cement bevat salpeterzuur en dat tast je huid aan. Dus bij het mengen handschoenen aan. Benodigheden: Cement - zand - water - een meng bak - een gietbak (bijv.). Je hebt gewoon CEMENT nodig, dus geen kant en-klaar, snel-cement, snel-beton of Beamix of wat voor mengsel dan ook. Mengen doe je zelf en in speciale verhoudingen die niet te koop zijn. - De eenvoudigste soort is “Portland cement” en bij elke bouwmarkt te koop ca € 6,- per zak van 25 kg. Naar mijn weten is het er niet in kleiner verpakkingen. De kleur is grijs.

Er is ook wit cement. Kleuren van cement - Je kunt je cementen beeld natuurlijk achteraf schilderen met muurverf, maar wil je een andere tint dan grijs, dan is de beste oplossing om kleurstof toe te voegen aan je mengsel. Door het simpelweg mengen van kleurstof met het cement (4% tot 8%) krijg je een andere tint dan het grijs. Verder heb je ZAND nodig. Het beste is Rivierzand of Metselzand - te koop in elke bouwmarkt - niet duur. Het heeft een wat grove korrel en dat zul je terug zien in het uiterlijk van je beeld. Wil je een fijner oppervlak van je beeld, dan heb je ander zand nodig. En WATER. Recept: 1 deel cement / 4 delen zand / water. Dit net zo vaak toevoegen als je nodig denkt te hebben om een emmer te vullen. Meng de droge delen door elkaar en voeg dan langzaam - beetje voor beetje - water toe. Er kan ineens te veel water zijn en dan is het mengsel te dun. Je kunt dan weer zand en cement in de juiste verhouding toevoegen, maar het blijft een beetje tricky.

Dek de emmer af met een plastic zak en laat een nachtje staan. De volgende dag giet je het water af dat er eventueel op drijft en kieper je de emmer om op een plank. Als het goed is komt het betonblok er netjes uit. Soms moet je even een gaatje in de emmer boren om lucht toe te laten zodat het blok eruit komt. Wat kan er mis gaan? Zakt het uit, dan was de tijd om aan te harden te kort. Het kan ook dat je in het begin te veel water hebt toegevoegd. Dit zijn een paar koppen zoals ze bij Crejat gemaakt zijn. Je kunt natuurlijk elke andere vorm maken, afhankelijk van de vorm waarin je het mengsel giet. Heb je vragen? Stel ze gerust hier onderaan het bericht in de reacties.

Praktische tips en veiligheidswaarschuwingen

Werk altijd met stevige handschoenen en voorkom direct contact van cement met de huid. Cement bevat bestanddelen die de huid kunnen irriteren. Meng in een ruime bak en gebruik puur cement en zand in de juiste verhouding, niet kant-en-klare mengsels. Kies voor grover zand voor een robuuster uiterlijk, of fijn zand voor een zachter oppervlak.

1. Bereid een stevige werkplek en zorg voor voldoende ventilatie.
2. Meet zorgvuldig de verhoudingen cement, zand en water af.
3. Giet het mengsel in diverse mallen of vormen en laat het uitharden volgens de aangegeven richtlijnen.
4. Verwijder het gevormde beeld voorzichtig uit de mal en laat verder uitharden op een plank.

Je kunt diverse vormen maken, van eenvoudige blokken tot ingewikkelde afgietsels zoals een groot rabarberblad of andere decoratieve objecten. De keuze van vorm bepaalt de textuur en het uiterlijk van het uiteindelijke beeld.

Mogelijke toevoegingen en variaties

Als je wilt experimenteren met kleur, voeg dan kleurstof toe aan het cementmengsel. Voor kunstzinnige projecten kun je de voeg- en textuurdetails benadrukken door verschillende korrelgroottes van zand te gebruiken en meerdere lagen te gieten.

Zoals in het voorbeeld met Crejat wordt beschreven, kan de werkwijze aangepast worden aan het gewenste resultaat. Experimenteer met vormen, korrelgroottes en kleurstoffen om unieke betonbeelden te creëren die zowel decoratief als functioneel kunnen zijn in tuin of interieur.

tags: #betonnen #ornamenten #zelf #maken