Betonvloer vlinderen: werkwijze en tips voor een gladde, duurzame toplaag

Als je een betonvloer hebt gelegd, kun je de structuur van het beton verstevigen door de vloer te vlinderen. Zelf vlinderen is zeker mogelijk, maar wél een behoorlijk zware klus. Wil je er desondanks mee aan de slag? Lees dan in dit artikel hoe je het beste te werk kunt gaan.

Wat betekent het vlinderen van beton?

Na het storten van de betonvloer, is het vloeroppervlak erg ruw. Door het beton te vlinderen krijgt het beton een compacte structuur en typisch wolkachtige uitstraling. Het vlinderen doe je met een vlindermachine. Dit apparaat bestaat uit bladen die een ronddraaiende beweging over de vloer maken. Houd er rekening mee dat beton vlinderen een zware klus is. Een vlindermachine is zwaar en krachtig en het vergt dan ook aardig wat spierkracht om het apparaat onder controle te kunnen houden. Zorg ervoor dat je voor gebruik zorgvuldig de handleiding van de machine doorneemt.

Op welk moment vlinder je beton?

Je kunt beton vlinderen vanaf het moment dat je na het storten weer over de betonvloer kunt lopen. Op beton dat net gestort is, ontstaat een waterlaagje. Zodra de waterlaag verdwenen is, is de betonvloer voldoende uitgehard en kun je starten met vlinderen. Hoe lang dat precies duurt? Gemiddeld zo’n 24 uur. De precieze tijd hangt af van de samenstelling van het beton, de dikte van de vloer, de ondergrond, de temperatuur en de luchtvochtigheid. In dit geval geldt: vertrouw op je zicht, niet op de tijd.

Hoe ga je aan de slag met beton vlinderen?

De bladen van de vlindermachine hebben verschillende standen. Hoe schuiner je de bladen instelt, hoe meer weerstand het apparaat zal hebben op de vloer. Als je start met vlinderen, stel je de bladen vlak in. Op die manier kan het beton goed verdicht worden. Vervolgens stel je de bladen telkens schuiner in, waardoor de vloer een alsmaar egaler wordt.

Gaat het om een betonvloer in een andere binnenruimte? Dan kan het nodig zijn om de betonvloer ook te polijsten. Een betonvloer vlinderen - ook wel monoliet afwerken genoemd - is het machinaal verdichten en gladmaken van de toplaag van vers gestort beton. Dit gebeurt met een vlindermachine zodra het beton voldoende is opgesteven. Bij het vlinderen draait een vlindermachine met staal- of kunststofschoepen over de nog jonge betonvloer. Door deze bewerking wordt de cementpasta naar het oppervlak gebracht en wordt de toplaag verdicht. Deze afwerking wordt aangeduid als een supergladde, strak monoliet afgewerkte betonvloer. De exacte timing hangt af van factoren zoals betonsamenstelling, temperatuur en luchtvochtigheid. In de praktijk wordt binnen enkele uren na het storten gestart met vlinderen. Omdat de vloer vaak als zichtvloer in gebruik blijft, moet de toplaag monoliet superglad en strak zijn, ook langs randen, kanten en rondom kolommen.

Waarom een betonvloer vlinderen?

• Door monoliet afwerken ontstaat al een dichtere toplaag dan bij een ruwe afwerking. Deze eigenschappen zijn gemeten op monoliet afgewerkte betonmonsters die daarna zijn geïmpregneerd.
• Een gevlinderde betonvloer heeft door de dichtere en gladdere toplaag een hogere slijtvastheid dan een ruwe vloer.
• Onbehandelde monoliet afgewerkte betonvloeren zijn al relatief stofarm. Wanneer een dergelijke vloer wordt geïmpregneerd en verdicht, wordt het oppervlak volledig stofvrij; er komt dan geen los betonstof meer uit de toplaag.
• Een monoliet afgewerkte en chemisch verdichte betonvloer heeft een zeer dichte bovenlaag. Voor vloeistofdichte betonvloeren is volgens norm een maximale vloeistofindringing van 50 mm toegestaan. Tests op monoliet afgewerkte betonvloeren laten een gemiddelde indringingsdiepte zien van ~7 mm.

De gebruikelijke stappen bij vlinderen en nabehandeling zijn: de mortel verdichten, vlinderen, en vervolgens in vervolgrondes de schoepen vlakker zetten en de toplaag dichter en gladder maken. Bij vloeren die later geïmpregneerd worden, mag na het vlinderen geen curing compound of folie worden aangebracht, omdat dergelijke lagen de indringing van het verdichtingsmiddel zouden hinderen. Een betonvloer die als zichtvloer wordt gebruikt, wordt in de praktijk vaak niet alleen gevloerd, maar ook geïmpregneerd en chemisch verdicht. Bij een dergelijke nabehandeling wordt het verdichtingsmiddel kort na het vlinderen aangebracht (doorgaans binnen 24-48 uur, afhankelijk van de omstandigheden).

Voor nieuwe monoliet afgewerkte betonvloeren van circa 1.000 m² liggen de kosten voor het behandelen met een verdichtingsmiddel zoals Ashford Formula rond nog geen € 4,- per m², exclusief btw. Polijsten is meestal uitgevoerd op uitgehard beton, vaak na impregnatie, met diamantgereedschap. Een behandelde en vervolgens gepolijste betonvloer kan een verhoogde slijtvastheid tot circa 250% ten opzichte van onbehandelde betonvloeren bereiken. In Nederland zijn sinds de introductie al circa 2.500.000 m² betonvloeren op deze manier veredeld.

Stappenplan: beton vlinderen stap voor stap

1. Wacht tot het bloedwater is verdampt en de plaat je gewicht draagt met slechts een ondiepe voetafdruk, en laat dan een vlinderpan of platte messen over het hele oppervlak lopen in overlappende banen om het vlak te maken en te sluiten.
2. Naarmate de plaat opstijft, maak herhaalde banen met de messen steeds steiler gekanteld, waarbij je randen en hoeken met de hand bewerkt, tot het beton een dichte, gladde, slijtvaste afwerking krijgt.
3. Grote open platen vereisen vaak een zitvlindermachine voor efficiëntie; gebruik eventueel een loopvlindermachine voor randen en kleinere vlaktes.
4. Gelijkmatig overlappen van banen is cruciaal; maak kruisende banen en werk haaks op elkaar waar mogelijk.
5. Laat de plaat tussen banen opstijven; te vroeg bewerken doet de vorige baan ongedaan.
6. Wanneer het oppervlak verdicht is en de huid voelt weerstand, schakel over op afwerkmessen en verhoog geleidelijk de bladhoek per baan.
7. Werk de randen en hoeken met de hand af zodat het hele oppervlak een uniforme ontwatering en dichtheid heeft.
8. Maak het oppervlak schoon en stop met polijsten zodra het vlak en gesloten is; overbewerking kan leiden tot verkleuring of scheuren.

Techniek die het verschil maakt: werk met overlappende banen, zodat geen stroken onbehandeld blijven, en varieer de richting van opeenvolgende banen; randen en hoeken blijven handmatig afgestemd. Laat de plaat het tempo bepalen; meerdere lichte banen geven doorgaans een beter resultaat dan één zware poging.

Bediening en type vlindermachine

Loop- of zitvlindermachine - de keuze hangt af van het gebied. Een loopvlindermachine is geschikt voor kleinere vloeren, vakken en gebieden met obstakels. Een zitvlindermachine bestrijkt grotere open platen efficiënter en levert een consistente afwerking over een lange strook. Meestal worden beide typen gecombineerd: een zitvlindermachine voor het open gebied en handgereedschap voor randen.

Ook het aandrijftype telt. De meeste vlindermachines draaien op een benzinemotor, maar voor besloten ruimtes, tunnels en gebieden met enig explosie- of brandgevaar is een vonkvrij alternatief nodig. De Lievers LAP-45 is een pneumatische vlindermachine die wordt aangedreven door een luchtmotor, waardoor uitlaatgassen en vonken vermeden worden. De traploze snelheidsregeling laat de bediener de schijfsnelheid afstemmen op de toestand van het beton terwijl de plaat opstijft.

Over de auteur

Lievers Holland ontwerpt en bouwt sinds 1954 machines voor het verdichten en afwerken van beton in Mijdrecht. Onze gidsen worden geschreven door hetzelfde engineeringteam dat de machines bouwt.

Een poging tot kosten en planning

Voor nieuwe monoliet afgewerkte betonvloeren van circa 1.000 m² liggen de kosten voor het behandelen met een verdichtingsmiddel zoals Ashford Formula rond nog geen € 4,- per m², exclusief btw. De prijs van polijsten ligt doorgaans tussen de € 25 en € 35 per m², inclusief btw en afwerking, afhankelijk van oppervlakte en afwerking.

Polijsten na vlinderen

Polijsten wordt uitgevoerd op uitgehard beton, vaak na impregnatie, met diamantgereedschap. Een gemakkelijke vergelijking is dat vlinderen de toplaag verdicht en egaliseert, terwijl polijsten voor een hoogglanzende, bijna marmeren look zorgt. Het polijsten kan samen met een eventuele nanotechnische impregnering zorgen voor extra duurzaamheid en onderhoudsgemak.

Tips voor onderhoud en reiniging

• Reinig de betonvloer met een neutraal of hoog pH schoonmaakmiddel; zure middelen worden afgeraden.
• Na impregneren vraagt de vloer onderhoud; onderhoudslagen beschermen tegen vlekken en verlengen de levensduur.

Vergelijking: vlinderen vs. polijsten

Vlinderen (polieren) gebeurt direct na het storten om de toplaag te verdichten en egaliseren. Polijsten gebeurt na vlinderen als de vloer verder uithardt en zorgt voor een hoogwaardige glans en minder porositeit. Hieronder een korte vergelijking:

tags: #betonvloer #afwerken #vlinderen