Bijenkasten op het dak voor beginners: een uitgebreide handleiding

Steun de biodiversiteit en red de bijen met ons adoptie en plaatsingsprogramma. Wil je je organisatie een duurzame en verantwoorde toekomst geven? Overweeg dan om bijen op het dak of terrein van je organisatie te houden! Bijen zijn niet alleen nuttige bestuivers, ze helpen ook bij het verbeteren van de luchtkwaliteit en het vergroten van de biodiversiteit. Bovendien is het houden van bijen een leuke manier om betrokken te raken bij de lokale gemeenschap en om een positief statement te maken voor je organisatie.

Waarom bijen op het dak?

Het is ook mogelijk een bijenkast te adopteren en deze in onze eigen bijenstal te laten plaatsten met dezelfde voordelen. Eén duurzame bijenkast bij je bedrijf, op een bedrijfsdak of op een bedrijfsterrein, draagt al significant bij aan een gezondere bijenpopulatie. En aan een gezondere directe omgeving van het bedrijf, en dus Nederland. Voor 2026 gelden de volgende prijzen per kast/per jaar bij je bedrijf. v.a. v.a. v.a.

Infographic: Voordelen van dakbijen en biodiversiteit

Praktische opzet: waar en hoe?

Eén van onze imkers komt langs en bepaalt samen met jou de beste plek voor de bijenvolken. De rest regelen wij. Als de bijen eenmaal op het dak of in de tuin staan, moet er regelmatig een ervaren imker langs komen om te kijken of alles nog goed gaat. Het vloeibare goud! Heerlijk om te eten, in een potje, of voor relaties. Maar vooral het bewijs dat er bij jullie bedrijf een gezond, duurzaam gehouden bijenvolk staat.

Wij helpen graag met advies over aanplanten van insecten-vriendelijke tuinen of groene daktuinen. We nodigen iedereen uit om de bijen wat beter te leren kennen. We kunnen voor jullie een aantal bezoeken aan de bijen of zelfs een workshop organiseren over de bijen en het werk van de imker. Je hebt vast wel eens over ‘het bijenprobleem’ gehoord. En je collega’s misschien ook wel. Maar wat houdt het precies in? Wij kunnen jullie in een leuke lezing volledig BIJ praten en uitleggen hoe het nu zit. Natuurlijk krijgen jullie een Certificaat!

Diagram: best practice plan voor adoptie van bijenkasten

Bijen, voeding en leefgebied

Bijen doen het goed als de biodiversiteit er goed bij staat. Daarom gaat een deel van alle opbrengsten naar het planten van nieuwe bomen. Ook kunnen bedrijven bomen sponsoren en kunnen we helpen het bedrijfsterrein nog aantrekkelijker te maken voor insecten en andere dieren. Hoe meer bijen in de omgeving, hoe beter. Daarom is het ook mogelijk om om een bijenvolk (met het gehele pakket) te schenken aan bijvoorbeeld een school in de buurt.

Door verschillende oorzaken gaat het heel slecht met de bij. Pesticiden, landbouw monocultuur, verminderde biodiversiteit, ziektes en parasieten zorgen voor grootschalige bijensterfte. Veel voedselgewassen en planten kunnen zich na bestuiving pas voortplanten of vruchten krijgen. Bestuiving is nodig voor meer dan 70% van de voedselgewassen, vooral groenten en fruit. In de natuur heeft meer dan 80% van de wilde planten bestuiving nodig. Insecten zijn daarom van belangrijk voor de land- en tuinbouw.

Locatiekeuze en veiligheid

Bijen vliegen buiten hun kast om gericht voedsel te zoeken en blijven niet rond de kast hangen; ze vliegen in een straal van circa 3 km uit. Alleen tijdens inspecties kan wat drukte rondom de kast ontstaan. Een bijenkast kan op bijna elk dak of elke tuin geplaatst worden, mits er rekening wordt gehouden met draagkracht en veiligheid. Deze plek moet minimaal 150 kg kunnen dragen, ongeveer 1,5 tot 2 vierkante meter vrije ruimte hebben. We boren of schroeven niet in daken. De bijenkasten worden beveiligd met spanbanden en bevestigd aan een dragende constructie. Voor de veiligheid werken we altijd in overleg met de verantwoordelijke en zijn we altijd bereikbaar bij problemen.

Tipkaart: veilige locatiecriteria voor bijenkasten op daken

Kasten en materialen: wat heb je nodig?

Bij de start met bijen houden is een goede voorbereiding op het gebied van materialen en kastkeuze onmisbaar. Beschermende kleding is essentieel: imkerpak, jas, handschoenen en sluier. Daarnaast zijn gereedschappen zoals kastbeitel, rooker, veger en raatjes nodig. Nieuwe kasten en materialen zijn aan te raden; tweedehands gereedschap kan ziekteverwekkers bevatten. Imkerverenigingen bieden vaak groepsaankopen en begeleiding bij de opbouw van de eerste kast.

Typen bijenkasten: Simplex, Spaarkast, Dadant, Warré, Top Bar; hout of polystyreen; isolatie en prijs variëren. Voor beginners zijn Simplex en Spaarkast aan te raden. Polystyreen kasten isoleren goed, wat in koude winters voordelig is. Een groen dak of een kruidendak heeft verschillende substraat- en gewichtsklassen, van 5-8 cm tot 10-15 cm substraat, met respectievelijk lagere tot hogere massa. Een groen dak kan ook met zonnepanelen. Het intensieve groen dak kan 300-500 kg/m2 wegen en biedt de hoogste biodiversiteit.

Comparatieve tabel kasten en materialen

Stap-voor-stap: van begin tot bijenvolk

  1. Stap 1: Voorbereiding en Kennis Opdoen - basiskennis, motivatie, theoretische en praktische training, netwerken met lokale imkerverenigingen.
  2. Stap 2: Benodigdheden en Bijenkast Kiezen - kleding, gereedschap, soorten kasten, aanschaf en kostenplaatje.
  3. Stap 3: Aan een Bijenvolk Komen - bronnen voor volk, rassen als Carnica en Buckfast, aanschafmoment en gezondheidscontrole.
  4. Stap 4: De Beste Locatie en Omgeving - rust, voedsel, veiligheid, afstand tot woningen, schaduw en isolatie, vervoer en transport van volkeren.

Educatie, gemeenschap en certificering

We organiseren lezingen en workshops over de bijen en het werk van de imker. Een online basiscursus bijenhouden biedt praktische kennis en direct toepasbare tips. Met het adoptiemodel leren mensen en organisaties hoe zij kunnen bijdragen aan de biodiversiteit en ondersteuning van lokale populaties. Een certificaat bevestigt duurzame inspanningen en betrokkenheid bij de natuur.

Hoe komen honingbijen aan hun werk? | National Geographic

Voedsel, honing en producten

De honing die bijen produceren kan worden gebruikt als geschenk voor klanten en medewerkers, in potjes met jullie eigen etiket. Honing is rijk aan antioxidanten en heeft toepassingen in voeding en gezondheidspraktijk. In het verhaal van Fulco, een stadsimker, blijkt dat honing ook bijdraagt aan lokale betrokkenheid en educatie. Vorig jaar leverden zijn volkeren ongeveer 70 kilo honing op, waarmee doelen voor goede doelen worden ondersteund.

Veelgestelde vragen en praktische tips

  • Zijn nabijgelegen buurten een probleem? Pas de plaatsing aan en kies een afgeschermd hoekje met een haag voor afscheiding.
  • Hoeveel tijd kost het onderhoud? Een gemiddeld bijenseizoen vraagt 1-2 uur per week voor de verzorging en inspecties.
  • Welke regelgeving geldt er? Registratieplicht en regels rondom dierenwelzijn en burenrecht verschillen per gemeente; informeer je lokale overheid voor APV- en UBN-registratie.

Registratie en regelgeving

De registratie van bijenvolken via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) vereist een UBN-nummer voor vaste standplaatsen op 1 februari. De registratie is bedoeld om bij uitbraken van ziekten gericht te kunnen handelen. De NVWA kan proactief communiceren over ziekteuitbraken en de cijfers van standplaatsen bijhouden. De regels voor hobby- en professionele imkers worden in het ImkerOverleg besproken met LVVN en RVO. Een duidelijke verklaring over de regels en mogelijke kosten wordt via officiële kanalen gepubliceerd.

Tijdens het leertraject en houdt rekening met natuurlijke processen

Bijen kunnen in een dakomgeving beter tegen hitte, hangen vaak in stilte en hebben een natuurlijke manier van temperatuurbeheersing. Bij zwermdrift is het belangrijk om koningin naar een lege kast te brengen zodat het volk zich kan blijven ontwikkelen. De imker leert vooral te vertrouwen op zintuigen: geur van de imme, beweging van het volk en de algemene rust of onrust in de kast.

Illustratie van zwermen en koningin

Samenvattend: voor wie en waarom?

Een bijenkast op het dak is geschikt voor vrijwel elk dak en kan aanzienlijke voordelen bieden voor biodiversiteit, luchtkwaliteit en gemeenschap. Het adopteren van een bijenkast levert niet alleen honing op, maar een verhaal van duurzaamheid en educatie. Het initiatief kan ook bijdragen aan maatschappelijke bewustwording over het belang van bestuivers en het belang van een gezonde leefomgeving.

tags: #bijen #houden #op #het #dak