Herbouw afgebrande O.L.V. Nadat de bouwplaats is ingericht zijn de gevelsteiger en torensteiger geplaatst. De gemetselde binnenspouwblad van de kerkzaal was een van de onderdelen die het meest aangetast was door de brand. Door thermische spanningen, was de muur in alle richtingen gescheurd, waardoor sterkte en stabiliteit niet gewaarborgd kon worden. De verloren onderdelen zoals de torenspits, kapspanten, decoratief gemetselde binnenspouwblad, gootconstructies, vensters, kozijnen, ramen en deuren werden gereconstrueerd en nagemaakt naar het oorspronkelijke model. Er is een uitslag gemaakt op ware grootte van de nieuwe dakspanten. Omdat er een flink oppervlakte nodig was, is er in onze werkplaats een speciale werkvloer gemaakt. Vanuit onze werkplaats zijn de muurstijlen en houten spanten op transport gegaan naar Hoogmade. Deze houten spanten, geven een fascinerend lijnenspel, zichtbaar aan de onderkant van het plafond in de kerkzaal en zullen rijkdom aan de ruimte geven!
Er is goed gekeken naar de scheurvorming in de toren en muren. Het herstel was niet bij alle scheuren even ingrijpend. Het metselwerk van de binnenmuren is blijven staan. Losse schilfers die zijn ontstaan door de brand zijn van de binnenzijde van de muur afgebikt. De topgevel van de kerk heeft een bijzonder stukje metselwerk, in driehoekige formatie gemetseld. Dit noemen we de muurkroon. Een bijzonder stukje ambachtelijk metselwerk dat niet veel voorkomt en waar met veel enthousiasme aan gewerkt is door onze metselaars!
Zaterdag 17 juni 2023 was de Dag van de Bouw, een mooi moment om onze bouwplaats open te stellen voor publiek! Er was vanalles te zien! In het schip van de kerk op de begane grond werd je geïnformeerd over de herbouw van de kerk. Er wordt enorm meegeleefd met de herbouw van de Onze Lieve Vrouw GeboorteKerk. Nieuwsgierigheid en vooral grote betrokkenheid trok bewoners uit Hoogmade, vakmensen en belangstellenden naar de bouwplaats. Een geslaagde dag waar we met veel plezier naar terugkijken!
Onder toeziend oog van veel dorpsbewoners, media en belangstellenden en met behulp van 2 enorme kranen kon de spits in één keer teruggeplaatst worden op de kerk. Hierna hebben de koperslagers de torenspits beslagen met koper en was de markante groene spits, waar vele mensen uit Hoogmade trots op zijn, weer in de wijde omtrek te zien! Bisschop Hans van den Hende heeft het kruis en de nieuwe klokken gezegend. Van het oude kruis was niet veel meer over. Zo’n honderd mensen verzamelden zich voor de liturgische plechtigheid. De grote klok komt uit een katholieke kerk uit Utrecht, en de 2 kleinere klokken komen uit protestantse kerken in Houten. De klokken hebben dezelfde toonhoogte als de oude klokken die door de brand verloren zijn gegaan. De eer om de gouden bol te plaatsen was aan onze projectleider Hennie Pruijssers en architect Paul Rietbroek. Vervolgens is het kruis bovenop de torenspits geplaatst en de klokken zijn in de toren gehangen. De oude klokken werden meegenomen en na de plechtigheid op de vrachtwagen geladen. Zij zijn tijdens de brand naar beneden gevallen en niet meer te repareren en worden daarom omgesmolten.
De kerk heeft een liturgische ruimte gekregen met ongeveer 150 zitplaatsen die afgescheiden wordt van de andere ruimte. Tijdens grote vieringen kan de ruimte worden uitgebreid naar 300 zitplaatsen door een scheidingswand te openen naar het atrium. Het bisdom eiste dat die schuifwand ondoorzichtig moest zijn, maar een kantoorschuifwand past natuurlijk niet in zo’n gebouw. Er is gekozen voor een paneelwand van glas, dat met zand is bewerkt en een dubbele deur in het midden heeft van zo’n 3 meter hoog. Het glas is ondoorzichtig, maar het licht komt er wel doorheen. Wat vooral in het oog springt is dat boven de paneelwand van glas, de 3 stuks gebrandschilderde glas-in-lood medaillons hangen: Morgenster, Maria in gebed & Mystieke roos en Koningin van de Vrede. De herbouwde kerk is ingewijd en weer in gebruik genomen. Het was lang bouwproces, maar een eer om als aannemer deze kerk te mogen herbouwen en in oude glorie te herstellen. De krachten vanuit de kleine dorpsgemeenschap, om dit gezamenlijk tot stand te brengen, waren hartverwarmend!
Elke kerk is uniek voor zijn gebruikers. Enerzijds biedt een kerk een veilige haven voor zijn gemeenteleden en anderzijds is het een uitnodigende, toegankelijke plek voor bezoekers waar iedereen zich welkom mag voelen. Een kerk wordt niet alleen gebruikt voor diensten, maar ook voor allerlei andere activiteiten die door de gemeente binnen het gebouw georganiseerd worden. Door multifunctioneel gebruik van kerkgebouwen spreken gemeenten steeds vaker van een kerkelijk centrum. Daarnaast is binnen een gemeente de betrokkenheid van gemeenteleden erg groot. Als architectenbureau arrangeren en combineren wij deze aspecten aan de hand van uw voorwaarden voor het (ver)bouwen van de kerk. We hechten veel waarde aan de grote betrokkenheid van de gemeenteleden bij het (ver)bouwen van kerken. Dit komt bijvoorbeeld tot uiting in eventuele zelfwerkzaamheid tijdens de bouw. Bij bouw- of verbouwtrajecten van een kerk starten we met een oriëntatie op de bestaande situatie en reeds uitgevoerde onderzoeken. Wij vinden het prettig om hierbij één of meerdere diensten te bezoeken. Veelal starten we een advies op met enkele schetsen. Afhankelijk van de wensen, kunnen wij het project als architect van begin tot eind begeleiden. Wij zien deze begeleiding als een belangrijk aspect van ons werk. Juist bij kerken is het namelijk belangrijk dat alles zorgvuldig op elkaar afgestemd wordt. Het gebouw aan de buitenkant, het interieur aan de binnenkant en de inrichting zijn als één geheel ontworpen. Het wordt pas één geheel als alles op elkaar afgestemd wordt. Ons bureau stelt zijn creativiteit, kennis en ervaring al sinds 1983 ten dienste van kerken. Samen met u als gemeente maken wij zowel nieuwbouw, uitbreiding, restauratie als renovatie mogelijk.
Historische context en kerkinrichting
De ontwikkeling der bouwkunst - deel 2 (door prof. K.O. De bouwrichting van de kerken gebaseerd op bijbels-symbolische gronden is, zoals toen gebruikelijk, van het westen naar het oosten. (Dit is de zogenaamde Heilige Linie. Jezus hangend aan het kruis, zou in westelijke richting hebben gekeken. Hoewel het Romaanse plattegrond in het algemeen een axiale vorm vertoont waren er ook uitzonderingen, zoals b.v. Het uit het Grieks afgeleide woord "crypte" betekent "verborgen". Een crypt werd dus net als een kelder afhankelijk van de aanwezige ondergrond boven het gemiddelde grondwaterpeil geplaatst. Zie als voorbeeld de daglichtopeningen van de Pieterskerk crypte. en de Lebuïnuskerk in Deventer.
De Romeinen hebben hun gewelven gestort van beton, verdeeld met bogen van gebakken steen en tijdens het storten ondersteund met doorgaande houten bekistingen. Een pijler is een kolom of steunpilaar met traditioneel een vierkante of rechthoekige doorsnede, die een constructieve, dragende functie heeft. Een zuil heeft een ronde doorsnede. De bouwkunst evolueerde door de tijd heen en kerken tonen hoe interieur inter cultureel en theologisch is vormgegeven, met aandacht voor licht, geluid en meubilair.
Kerktorens zijn hoogopgaande bouwwerken bij kerken. De plattegrond is meestal vierkant of rechthoekig, vaak met een toren. De toren wordt bekroond met een spits of helm, en bevat vaak een klok en luidklokken. In Nederland kende men verschillende bewaakte ontwerpen, van romaanse tot neogotische torens. In Breda werd de Grote Kerk na de beeldenstorm ingericht met aandacht voor verlichting en properheid; dit toont hoe interieursessies door de eeuwen heen veranderen met de religieuze praktijk.
Inrichting en comfort in hedendaagse kerkinrichting
Casala Lynx II en Casala Lynx I stoelen worden gebruikt om comfort en veiligheid te waarborgen in hedendaagse kerken. Veiligheid en inrichten van kerken staan centraal: stoelen moeten voldoen aan de geldende normen zoals NEN-EN14703. Voor een kerk in Noardburgum zijn 600 Casala Lynx III stoelen geleverd en in Woudenberg 600 Casala Lynx I stoelen met opdekstoffering. Het kiezen van de juiste stoelen is cruciaal voor een gastvrije en comfortabele omgeving die past bij de esthetiek van het gebouw.
De inrichting van de ontmoetingsruimte met twee zijden koffiemeubels, wieltjes voor verplaatsing en uitgewerkt uitgifteblad van eiken zittingen van banken uit de Domkerk, illustreert hoe multifunctionaliteit de gemeenschap dient. De rook- en brandveiligheid, akoestiek en toegankelijkheid worden geïntegreerd in het ontwerp. Akoestische panelen worden toegepast op grote muurvlakken tegenover het liturgisch centrum, gevuld met isolatiemateriaal en bespannen met lichte gordijnstof. Een glaswand van ongeveer 3 meter hoog scheidt de ontmoetingsruimte af terwijl er toch daglicht doorheen komt.
De renovatie bevat ook functionele verbeteringen zoals een droog vloerverwarmingssysteem op houten ondervloer met voorgevormde platen en brandvrije afdekking; hierdoor wordt de vloer later afgewerkt met vloerbedekking en laminaat in de ontmoetingsruimte. De afwerking van lambriseringen en kerkbanken in originele kleur geeft de ruimte een warme uitstraling. Een proefuitzending met beam- en streamteam bevestigt de beeld- en geluidsverbindingen alvorens volledige ingebruikname. De vloerbedekking wordt gelegd en de gordijnen hangen voor de glas-in-loodramen; de ruimte ademt warmte en samenhorigheid uit.
Ook is aandacht voor de energietransitie: zonnepanelen op het zuidelijke kerkendak onder voorwaarden van de Monumentencommissie en een warmtepomp in de CV-ruimte. Het dak werd oorspronkelijk bedekt met blauwe dakpannen; duivenwerden voorkomen met gaas en lekdorpels met puntvormige strippen. Een nieuwe toiletruimte nabij de hoofdingang sluit nu direct aan op de riolering van de Emmastraat. De slangen van de vloerverwarming dragen bij aan comfort en efficiëntie van de verwarmingsinstallatie in de kerkzaal.
Gemeentelijk en religieus erfgoed
De verhouding tussen kerk en toren verschilt; in Domkerk is de toren eigendom van de gemeente Westland, terwijl in de Vredekerk de toren eigendom is van de PKN-gemeente. De geschiedenis van de kerk, het onderhoud van de toren en de kruisen en klokken illustreren de combinatie van erfgoed en functionele herontwikkeling. De kerkinrichting blijft door de eeuwen heen een weerspiegeling van theologische ideeën en maatschappelijke omstandigheden; vorm volgt functie, en licht en geluid blijven als kernpijlers van eredienst en gemeenschapsactiviteiten.
- Herbouw en reconstructie van ontbrekende elementen aan binnenmuren en torenspits
- Herplaatsing van koperspanten en installatie van glas-in-loodmedaillons
- Langdurige openstelling en betrokken gemeenschap tijdens Dag van de Bouw
- Inrichting van ontmoetingsruimte met multifunctioneel gebruik
- Modernisering met zonnepanelen en warmtepomp onder monumentenvoorwaarden
tags: #binnenkant #dak #kerktoren