Een kabbelende waterval, tjilpende vogels, een kwakende kikker en zwemmende goudvissen, een vijver is dé plek om te ontspannen na een drukke dag.
Daarnaast brengt het meer sfeer en diepgang in de tuin én extra biodiversiteit door alle natuur die het aantrekt.
Maar wat zijn de do's en don'ts bij het aanleggen van een vijver? In dit stappenplan nemen we je mee in welke vijver bij je past, welke materialen je nodig hebt en wat de kosten zijn.
Liever laten aanleggen? Van grondwerk en bestrating tot beplanting: onze hoveniers leggen het in één keer goed aan.
Een vijver aanleggen is meestal een flinke klus.
Je zult niet alleen de vijver zelf moeten graven en inrichten.
Vaak moet je in je tuin ook nog andere aanpassingen doen.
Denk bijvoorbeeld aan het aanpassen van bestrating of het verwijderen van bomen en struiken.
Het is in elk geval belangrijk, om voor het werk een duidelijke planning te maken.
De basis voor een vijver aanleggen is altijd een goed uitgewerkt en uitgetekend vijverontwerp.
Op deze pagina bekijken we, aan de hand van een stap-voor-stap-handleiding, hoe een vijver aanleggen in zijn werk gaat.
Het aanleggen van een vijver begint altijd met een goed ontwerp.
Zo’n vijverontwerp bestaat uit een plattegrond van de tuin, met daarin de nieuwe vijver getekend, een dwarsprofiel van de nieuwe vijver en een beplantingsplan.
De beste tijd voor het aanleggen van een vijver is het voorjaar (maart of april).
Na aanleg heeft de vijver dan namelijk de kans om tijdens het groeiseizoen een biologisch evenwicht op te bouwen.
Eveneens een geschikte tijd voor vijveraanleg is het najaar (september of oktober).
Het aanplanten van de vijver voer je dan echter pas in het volgend voorjaar uit.
Hieronder staat stap voor stap uitgelegd, welke voorbereidingen je moet treffen bij het aanleggen van je vijver.
Hierbij is uitgegaan van een folievijver, maar we bespreken ook kort de aanleg van een voorgevormde vijver.
Ga na welke werkzaamheden er allemaal moeten gebeuren, voordat je kunt beginnen met het aanleggen van je vijver.
Moet je bijvoorbeeld eerst nog bomen rooien, of tuinplanten verzetten?
Moet je de bestrating in je tuin aanpassen?
Elektriciteitskabels of andere leidingen verleggen?
Probeer de werkzaamheden rondom de vijveraanleg in een zo logisch mogelijke volgorde te plannen en uit te voeren.
Een vijver aanleggen brengt natuurlijk veel graafwerk met zich mee.
Soms kan de uitgegraven grond in de tuin zelf verwerkt worden, maar meestal zal dit niet mogelijk zijn.
De grond moet je dan afvoeren.
Hiervoor kun je bijvoorbeeld een container huren.
Houd er rekening mee, dat uitgegraven zand meer volume heeft dan zand in de grond.
Hierdoor graaf je meer uit dan het volume van de vijver.
Voor een vijver met vijf kubieke meter inhoud moet je bijvoorbeeld ongeveer zeven kubieke meter grond afvoeren.
Huur de container ruim op tijd.
Plaats deze zo dicht mogelijk bij de vijver, zodat je niet te ver met de kruiwagen hoeft te lopen.
De bodem van de uitgegraven vijver vul je straks met wit zand (laag van circa 5-10 centimeter).
Als je voor het verleggen van bestrating ook wit zand nodig hebt, kan je dit in één keer bestellen.
Begin pas met het graven van de vijverkuil na een goede voorbereiding.
Om de vijver goed te kunnen uitgraven, mag er geen grondwater in de kuil lopen.
Meet daarom voor je gaat graven wat de grondwaterstand is.
Je kunt de grondwaterstand snel meten door met een grondboor een gat te graven en te kijken hoe snel je hierbij het grondwater bereikt.
Hierdoor weet je, of er wel of geen grondwater in de vijverkuil zal lopen.
Als de grondwaterstand te hoog is, kan je met een vuilwaterpomp of bronbemaling de kuil droog houden.
Deze pompsystemen zijn te huur (Bo-rent).
In het najaar is de grondwatersstand overigens meestal lager dan in het voorjaar.
In natte gebieden kan dit daarom een reden zijn, om de vijver in het najaar aan te leggen.
Aan de hand van de tekening uit je vijverontwerp geef je de omtrek van de vijver met houten paaltjes aan.
Doe dit heel nauwkeurig en meet een paar keer goed na, zodat je zeker weet dat de uitgezette vorm van je vijver overeenkomt met je tekening.
Controleer voor je gaat graven de weersverwachting.
Een beetje regen tijden het graven is niet erg, maar stortbuien kunnen de vijverkuil vol water zetten.
De in de vijverkuil aangebrachte plateaus kunnen hierdoor beschadigen.
Graven van de vijverkuil.
Dan is het moment aangebroken dat de schep de grond in kan.
Graaf de vijver plateau na plateau uit, ook weer aan de hand van een tekening (namelijk het dwarsprofiel uit je ontwerp).
De vijver krijgt drie verschillende diepten: een ondiepe zone van 20 cm, een gemiddeld diepe zone van 50 cm en een diep stuk van 80 cm.
Omdat je straks overal 10 cm wit zand op de bodem legt, moet je uitgraven tot een diepte van respectievelijk 30, 60 en 90 cm.
Begin met het uitgraven van de hele vijveroppervlakte tot een diepte van 30 cm (gele deel op de tekening).
Als dat klaar is, graaf je het blauwe deel uit (tot een diepte van 60 cm).
Tot slot graaf je het restant uit tot 90 cm diepte (rode deel).
Graaf de vijver plateau voor plateau uit.
Let tijdens het graven goed op wortels en andere scherpe uitsteeksels.
Haal deze allemaal weg, zeker in de zijkanten van de vijver.
Hier komt immers geen wit zand als bescherming.
Laat de vijverkuil na het graven niet te lang open en bloot liggen.
De rechte randen in de vijver kunnen namelijk makkelijk afbrokkelen, zeker als het gaat regenen.
Dit kun je nadien bijna niet meer herstellen.
Na de vijverkuil gegraven is, kun je de bodembescherming gaan aanbrengen.
Op alle horizontale vlakken komt eerst een laagje van 5-10 cm wit zand.
Dit vormt niet alleen een zacht en veilig bed voor de folie, maar is ook nuttig bij het optreden van hoge grondwaterstanden.
Als de vijverfolie rechtstreeks op kleigrond gelegd wordt, kan opkomend grondwater de folie namelijk omhoog drukken.
Het zandbed van grof wit zand verspreidt deze druk en leidt het grondwater op deze wijze naar de zijkanten weg.
Druk het witte zand goed aan en leg hier tenslotte een speciale rotvrije beschermingsdeken op.
Deze kun je kopen bij bedrijven waar ook vijverfolie wordt verkocht.
Gebruik geen oude kranten of een deken van organisch materiaal.
Deze bieden nauwelijks bescherming, omdat ze binnen een paar weken wegrotten.
De vijverfolie is in de vijverkuil aangebracht.
De folierand knip je pas later, bij de randafwerking van de vijver.
Als je een voorgevormde vijver gaat ingraven, ga je iets anders te werk.
Probeer eerst de vorm van de vijver zo nauwkeurig mogelijk uit te graven.
Probeer steeds of de vijverbak goed in de kuil past.
Controleer ook of de bovenrand van de vijver precies recht ligt, met een lat en een waterpas.
Je kunt nu de ruimte tussen de vijver en de wanden van de kuil gaan opvullen met wit zand.
Meng hiervoor wit zand met water tot een vloeibare massa en vul hiermee de kieren op.
Met een gieter of zacht lopende waterstraal kan je het zand goed tot helemaal onderin de kuil brengen.
Controleer hierbij voortdurend of de vijver nog waterpas (en stevig) ligt.
Nu kun je de randafwerking van de vijver gaan aanbrengen.
Op de pagina ontwerp lees je meer over verschillende soorten mogelijke randafwerking.
Let er in elk geval op, dat de rand van de vijver precies waterpas ligt.
Controleer dit voortdurend met een lange lat en een waterpas.
Zeker in een formele vijver is dit erg belangrijk.
Een scheve rand is erg lelijk.
Het water in de vijver staat strak uiteraard wel precies recht.
Hierdoor valt een scheve vijverrand extra op.
Bij een natuurlijke vijver speelt dit minder.
Kleine afwijkingen kun je achteraf makkelijker camoufleren met moerasplanten.
Zorg dat de vijverrand altijd wat hoger ligt dan de rest van de tuin.
Zodat er geen vuil water uit de tuin in de vijver stromen.
Nadat je de randafwerking hebt aangebracht, kan je de vijver vullen met leidingwater.
Meet tijdens het vullen met de watermeter hoeveel water er in de vijver gaat, zodat je later precies de inhoud van de vijver kent.
Dit is handig als je bijvoorbeeld de dosering van onderhoudsproducten moet uitrekenen.
Leidingwater moet je na het vullen van de vijver meteen behandelen met GH-Extra.
Dit product maakt van leidingwater geschikt vijverwater.
Het meeste leidingwater in België is onbehandeld namelijk niet geschikt voor de groei van waterplanten.
Na de aanleg: opstartfase.
Je vijver is nu volledig aangelegd.
Je kunt nu de waterplanten gaan plaatsen.
Het echte werk komt echter nog: het helder houden van de vijver.
Nu het aanleggen is afgerond, verschuift de aandacht naar het opbouwen van een biologisch evenwicht in de vijver.
Zoals julli zien zwemmen de eerste vissen er al een tijdje in en ben ik bezig met de afwerking van de vijver.
De zijkant ga ik afwerken met hardhouten planken en bovenop de ringbalk heb ik watervast verlijmd betonplex gelijmd en geschroefd zodat ik daar bovenop de stenen rand heb gekit.
Vijver 24m³, 30m³ Do-It Combitrommel (Trommel met BWB, Mutag als filtermedia) FlowFriend pomp.
Klinkt interessant. Ik heb even op internet gezocht, maar kon zo snel geen prijzen vinden.
Wat kost dat ongeveer en waar heb je het gekocht?
Aluminium honingraat plaat.Superlicht en beresterk.
Ik heb even op internet gezocht, maar kon zo snel geen prijzen vinden.
Do-It Combitrommel (Trommel met BWB, Mutag als filtermedia) FlowFriend pomp(max. Zelf een vijver ontwerpen en aanleggen is een leuke klus.
Wanneer je alle materialen op het verlanglijstje in huis hebt, ben je in zes stappen waarschijnlijk al in een dagje klaar.
Zorg er wel voor dat de afmetingen van de folie kloppen.
Die bereken je als volgt: tel bij de grootste lengte en de grootste breedte van het vijverontwerp tweemaal de grootste diepte plus tweemaal 50 cm voor randafwerking op.
Zet met piketpaaltjes de buitenrand van de vijver uit.
Controleer met een waterpas en een lange lat of alle paaltjes even diep staan en breng een dunne hardhouten rand of touw aan.
Graaf nu de afgebakende gebieden van de vijver op de vereiste dieptes uit.
Controleer met de waterpas of de verschillende gebieden vlak zijn.
Leg de folie over het gat en verzwaar de randen met stenen.
Breng op de bodem een twee centimeter dikke laag bodemsubstraat aan en start de vijver op met Bacterial.
Laat langzaam water op de folie lopen.
Verplaats de stenen naarmate de folie de juiste bodemvorm aanneemt.
Houd het water kristalhelder, breng een vijverpomp en filter aan.
Voorkom algen met een UV-C filter, zo blijft uw vijver in evenwicht en schept u het ideale leefklimaat voor al uw vissen en waterplanten.
Heb je net een woning gekocht met een zogenaamd onderhoudsvrije zwemvijver die toch verrassend veel werk blijkt te zijn?
Of ontdek je na jaren dat die algen niet vanzelf verdwijnen zonder regelmatig onderhoud?
Misschien ben je intussen ook de dure toestellen en mysterieuze poedertjes beu, vaak gevolgd door twijfelachtig advies over pH-waarden in een lokale tuinwinkel.
Geen zorgen.
Samen nemen we een volledige onderhoudsbeurt door in 7 overzichtelijke stappen.
Dat hangt er allemaal van af wat je wil en wat je eraan wil spenderen.
Je kan best zelf starten met een eenvoudiger project en van daar af ontdekken als het jouw ding wel is.
Niemand ziet graag een vuile vijver, onderhoud is dan ook de boodschap!
Maar dat hoeft zeker niet altijd complex te zijn of zwaar labeur!
Een vijver onderhouden hoeft niet ingewikkeld te zijn, als je maar weet waar je moet beginnen.
Met dit praktisch vijveronderhoud stappenplan deel ik het volledige proces op in drie logische blokken: voorbereiding en probleem analyse, grove werken en afwerking.
We behandelen elk onderdeel in detail aan de hand van zeven duidelijke stappen.
Waterlelies zorgen altijd voor een spektakel wanneer ze bloeien!
Bovendien zijn deze waterplanten makkelijk te integreren in elke vijver, zelfs in vijvers met koikarpers.
Het is echt geen ramp als je wat slib, bladeren of een algenwolkje laat liggen.
Die kleine ‘beetjes wilde natuur’ zijn evengoed als een nuttig ecologisch reservoir te beschouwen.
Wil je gegarandeerd een vlot vijveronderhoud? Begin dan niet zomaar impulsief aan het zware werk.
Een goede voorbereiding doe je op een aparte dag, los van het echte onderhoud.
De antwoorden op deze vragen leggen de basis voor een onderhoud zonder tijdverlies.
De ‘grove werken’ klinken misschien intimiderend, maar in de praktijk zijn het eenvoudige, doeltreffende ingrepen die iedereen kan uitvoeren.
Mits een goede voorbereiding hoef je echt geen expert te zijn.
In de stappen 4 en 5 gaan we hier dieper op in.
Je vult het water aan, zorgt voor gezonde vissen, en bekijkt welke waterplanten teruggeplaatst of bijgeplant moeten worden.
Een goed begin is het halve werk.
Zelf je vijver schoonmaken wordt pas écht eenvoudig wanneer je vooraf nadenkt over wat je wil bereiken en hoe je dat aanpakt.
Stap 1. Wat heb je nodig? Wat heb je al liggen? Wat heb je beter niet nodig? Wat ontbreekt nog?
💡 TIP - Leen, huur, koop (in die volgorde)Kan je een toestel of accessoire lenen van een vriend of buurman?
Mooie meegenomen.
Heb je iets slechts één keer per jaar nodig, dan is huren een slimme optie.
En als je beslist om iets aan te kopen, ga dan voor kwaliteit.
Stap 2. Weet je wat er mis is met je vijver?
Vaak is het complexer dan het lijkt.
Slib op de bodem of bezonken algenwolken?
Groen water, vieze geur of melkachtig schuim?
Algenbloei?
Zakkende waterspiegel?
Regelmatig slib op dezelfde plek?
🛠️ Oplossing op korte termijn: Verwijder bladval met een net en pak slib aan met een vijverstofzuiger.
Op langere termijn werk je aan structurele verbeteringen zoals aangepaste beplanting, goede biomineralisatie en minder organische belasting.
📌 Let op: Professioneel vijveronderhoud draait niet om ‘1 keer per jaar alles doen’, maar net om het regelmatig uitvoeren van kleine ingrepen.
TIP: Is inspoelen onvermijdelijk of werd er in de border of tuin gewerkt waardoor slib en aarde in je zwemvijver terechtkwam?
Verwijder dit zo snel mogelijk met je vijverstofzuiger.
Stap 3. Sommige elementen maken een eenvoudig vijveronderhoud nodeloos lastig.
Plan voldoende tijd in voor deze klus.
Natte wortelkluiten of slijk zijn zwaar en glibberig.
Overschat jezelf niet.
💡 Veiligheidstip: Slijk is zwaar en glad.
Draag daarom stevige, waterbestendige schoenen en gebruik veilige verlengkabels of stekkerdozen bij elektrisch werk rond de vijver.
In het vorige deel heb je de checklist overlopen, je materiaal verzameld of geleend, en de grootste obstakels verwijderd.
Vlot vijveronderhoud draait om eenvoudige oplossingen, zowel voor routinetaken als voor onverwachte problemen.
Daarom starten we hier met de basis: bladval verwijderen.
Stap 4. Bladval verwijderen is een van de eenvoudigste én meest doeltreffende maatregelen tegen algenbloei en troebel water.
Dat doe je met een degelijk schepnet.
Belangrijk daarbij is een stevige steel, correcte maaswijdte (fijn voor slib, grof voor blad) en een degelijk bevestigde netrand.
Geen gaten in je net, uiteraard.
Beweeg je net traag tot net voor en onder het blad, en schep in één vloeiende diagonale beweging omhoog.
Merk je dat het blad telkens ontsnapt? Gebruik hiervoor een fijnmazig net met zachte onderrand en schuif het net onder het bladerdek.
TIP: Slib moet afgevoerd worden en niet gerecycleerd worden doorheen de plantenfilter.
Stap 5. We komen bij één van de meest cruciale onderdelen van een professioneel vijveronderhoud: slib verwijderen.
In elke vijver stapelen organisch afval en sediment zich langzaam op.
Gevolg? De befaamde lente-algenbloei.
Slib is té fijn voor een net, dus dat verwijder je met een goede vijverstofzuiger.
Vuilwaterpompen zijn hiervoor meestal ongeschikt.
Twijfel je welk toestel jij nodig hebt? Lees dan ons artikel “Hoe kies ik een vijverstofzuiger?
Voor een vlot onderhoud werk je best doordacht.
Wordt je toestel overbelast? Laat het slib bezinken en werk in lagen.
Zuig eerst de bovenste laag weg, en ga dan pas dieper.
Leg de afvoerslang in een lichte helling of gebruik actieve pompondersteuning.
Passieve afvoer werkt zelden vlot, zeker bij dik slib.
En vergeet niet: na gebruik alles goed spoelen!
GOUDEN TIP! Wil je algengroei en kalkaanslag op de vijverwand voorkomen? Dan is de hierboven vermelde stap cruciaal.
Tot slot nog enkele praktische tips die het verschil kunnen maken.
Werk altijd vanaf de oever als dat kan.
Draag geschikt schoeisel.
Gebruik een waadpak met verstand.
Ga nooit dieper dan 1 meter als je de bodem niet ziet.
Werk nooit alleen in de winter of het vroege voorjaar.
Onderkoeling is echt gevaarlijk.
We zijn aangekomen bij het leukste deel van je vijveronderhoud.
In deze fase mag het iets relaxter: je vult het water aan, plant wat nieuws aan, en ziet je vijver meteen opfleuren.
Nieuwe planten kiezen of je vijver wat herinrichten is niet alleen nuttig, het brengt ook voldoening en visueel resultaat.
Stap 6. Na het verwijderen van slib en bladval ben je altijd een zekere hoeveelheid water kwijt.
Voor de aanvulling gebruik je bij voorkeur leidingwater.
Regenwater of grondwater lijken ecologisch verantwoord, maar zijn vaak minder geschikt.
Ze kunnen variëren in zuurtegraad, geleidbaarheid of verontreinigd zijn door landbouw of dakoppervlakken.
In het vroege voorjaar (<10-12°C) is het biologische leven in je vijver nog traag.
Je mag dan gerust tot 50% van het water verversen, zelfs bij aanwezigheid van vissen.
Een van de mooiste beloningen bij zelf je vijver onderhouden is het zien rondzwemmen van gezonde vissen in helder water.
Tel dus niet alleen het aantal vissen, maar ook hun lengte.
Bijvoorbeeld: 3 vissen van 10 cm, 4 van 25 cm, en 1 van 60 cm?
Vergeet ook je waterwaarden niet te meten, zowel voor als na de bijvulling.
Parameters zoals pH, KH (carbonaathardheid) en GH (totale hardheid) zijn cruciaal voor een stabiele balans.
Indien nodig, stuur je bij met een goed biomineralisatieproduct.
Stap 7. Vooraleer je de vijver volledig aanvult, is het handig om eerst de manden of tobbes met waterplanten terug te plaatsen.
Onze ervaring leert dat doorlaatbare manden zelden ideaal zijn.
Ze geven voortdurend nutriënten af via de wanden, waardoor je een verhoogd risico loopt op algenbloei of zweefalgen.
Wat het aantal planten betreft? Hier geldt meestal: hoe meer, hoe beter.
Zeker in een natuurlijke zwemvijver.
Let wel op bij een koikarpervijver.
Koi trekken planten los of vreten ze op.
Voorzie hier dus een afgeschermde zone of een aparte plantenfilter.
Dat laatste is sowieso een aanrader bij vijvers met grote vissen.
Met een rijk plantenbestand trek je bovendien ander leven aan.
Denk aan libellen, salamanders, padden, kevers, bijen en vlinders.
Wil je hier meer over weten? Een hele boterham, dat klopt.
Maar als je het stap voor stap aanpakt, wordt zelf je vijver onderhouden helemaal niet zo moeilijk.
Heb je na het lezen nog vragen? Twijfel je over de juiste vijverstofzuiger, je waterwaarden of het aanpakken van een complex probleem?
We publiceren regelmatig artikels over het waterleven.
Elke maand krijg je een ‘wat te doen’ lijstje over wat er aan onderhoud kan gedaan worden in zwemvijver, vijver of zwembad.
Bent u van plan om zelf vijverfolie aan te leggen, maar weet u niet precies hoe?
Dan bent u hier op de juiste plek.
Een correcte installatie van vijverfolie is belangrijk om lekkages, scheuren en verzakkingen te voorkomen.
Inspecteer het gegraven gat en verwijder scherpe objecten, zoals stenen en wortels.
Plaats vervolgens het beschermvlies zo strak mogelijk in de vijver.
Heeft u een bekisting? Dan kunt u het vlies vastzetten met lijmspray.
Voor grotere vijvers is het aan te raden om met meerdere personen te werken.
Rol de folie voorzichtig uit en vouw deze open.
Zorg ervoor dat de folie niet te strak ligt om rek en scheuren te voorkomen.
Plooien kunt u dichtlijmen met Oase Spraybond om vuilophoping te vermijden.
Wilt u helemaal geen plooien? Substraat kan bijdragen aan een biologisch evenwicht in de vijver en zorgt voor een natuurlijke uitstraling.
Gebruik bij voorkeur kraanwater.
Noteer de watermeterstand voordat u begint met vullen, zodat u precies weet hoeveel liter water in de vijver zit.
Laat de vijverfolie zich zetten onder de waterdruk voordat u de randen afwerkt.
U kunt de vijverrand afwerken met planten, stenen, hout of natuursteen.
Vissen kunnen direct in de vijver, maar het filter en de biologische balans ontwikkelen zich pas zodra er visafval in het water komt.
Dit proces kan worden versneld met Toxivec dat schadelijke stoffen bindt en omzet naar minder schadelijk nitraat.
Bij Vijverspeciaalzaak Wesdijk vindt u hoogwaardige vijverfolie in zowel EPDM als PVC.
Wij bieden diverse afmetingen, standaard tot 12 meter lengte, maar langere maten zijn op aanvraag beschikbaar.
Heeft u advies nodig over welke folie het beste bij uw vijver past?
