Asbest is meestal de oorzaak van mesothelioom. Daarom heet mesothelioom ook wel asbestkanker. Mesothelioom kan ontstaan als er asbestvezels in het lichaam komen. Mesothelioom ontstaat vaak pas 20 tot 60 jaar nadat je in aanraking kwam met asbest. Al is asbest meestal de oorzaak van mesothelioom, niet iedereen die met asbest heeft gewerkt krijgt mesothelioom. Het is niet te voorspellen wie de ziekte krijgt. Asbest bestaat uit kleine vezels die je niet met het blote oog kunt zien. Als je asbestvezels inademt, komen ze in je longen. Vanuit je longen belanden de vezels in het longvlies. De vezels kunnen ook in je buik en op het buikvlies terechtkomen. Er zijn verschillende soorten asbest. Alle soorten asbest kunnen mesothelioom veroorzaken. Blauwe en bruine asbest zijn het meest schadelijk. Mesothelioom is vooral een beroepsziekte. Veel mannen met mesothelioom kregen asbest binnen via hun werk. In de bouw, zware industrie of op een scheepswerf. Ook de huisgenoten van deze mannen lopen meer risico op mesothelioom. De asbestvezels kunnen namelijk via de kleding mee naar huis worden genomen. Omdat asbest bijna altijd de oorzaak is van mesothelioom, heeft in Nederland iedereen met mesothelioom recht op een financiële vergoeding. Er bestaan twee financiële regelingen. Heel soms speelt erfelijkheid een rol bij mesothelioom. Een erfelijke aanleg betekent dat je een groter risico hebt om mesothelioom te krijgen. Als je arts vermoedt dat erfelijke aanleg misschien een rol kan spelen, kan hij of zij je doorsturen naar een erfelijkheidsdeskundige zoals een klinisch geneticus.
Bestrijding en behandeling
Behandelingen die gericht zijn op het bestrijden van kanker in het algemeen zijn behandelingen als chemotherapie, radiotherapie, immuuntherapie en chirurgie. In het geval van asbestkanker wordt er zelden gekozen voor chirurgie. Het is namelijk onmogelijk om de gehele tumor te verwijderen vanwege de nare positie onder de borstkas. Tot een aantal jaar geleden leken ook chemotherapie en radiotherapie geen effect te hebben op kanker ten gevolge van asbest. Dankzij nieuwe ontwikkelingen komt daar langzaam verandering in. Toch kan er nog geen positief vooruitzicht worden geboden aan patiënten met mesothelioom. Van chemotherapie is inmiddels aangetoond dat het de levensverwachting met gemiddeld een aantal maanden kan verlengen. Dit kan echter een zware behandeling zijn en is daarmee niet voor iedereen geschikt. Ook met immuuntherapie kunnen gunstige resultaten worden behaald.
Verlichting van de klachten: Een belangrijk onderdeel in de behandeling van asbestkanker of iedere andere kanker is de verlichting van de klachten en de pijn. De pijn ontstaat vaak door ingroei van de tumor in de ribbenkast. De pijn kan gevoeld worden op de plaats van de tumor, maar kan ook uitgestraald zijn over de borstkas. Soms is het al voldoende om pijnstillers in te nemen, maar soms werken andere medicijnen beter of moet er gekozen worden voor een andere toedieningsvorm. Omdat de optimale behandeling voor iedereen anders is, is het belangrijk altijd goed te overleggen met de arts. De tweede klacht die vaak voorkomt is kortademigheid. Dit wordt veroorzaakt door de aantasting van het borstvlies. Het borstvlies, dat om de hele long heen ligt, wordt dikker en belemmert daarmee de ademhaling. Diep inademen is dan minder goed mogelijk. Naarmate de ziekte voortzet, zullen sommigen ook meer last krijgen bij hun ademhaling. Bij de behandeling van kortademigheid is het belangrijk om eerst eventuele andere oorzaken van kortademigheid, zoals vocht achter de longen of een longontsteking, te verhelpen. Wanneer de tumor zelf de oorzaak is van de kortademigheid kan het toedienen van zuurstof verlichting geven.
Asbestose: Patiënten met asbestose kunnen last krijgen van acute infecties of ontstekingen in de longen. Deze infecties of ontstekingen kunnen bestreden worden met antibiotica en corticosteroïden. Corticosteroïden zijn nagemaakte hormonen die de lichamelijke reacties bij infecties en ontstekingen onderdrukken. Een andere klacht die veel voorkomt is kortademigheid. Bij een ernstig zuurstoftekort kan extra zuurstof worden toegediend. Deze richtlijn richt zich op wat volgens de huidige maatstaven de beste zorg is voor patiënten met een mesothelioom.
Mesothelioom is een vorm van kanker die meestal ontstaat in het borstvlies. Dat is een dun vlies dat de longen en de binnenkant van de borstkas bekleedt. Bij 5 tot 10% van alle patiënten met mesothelioom ontstaat de ziekte in het buikvlies: het vlies dat de bekleding van de buikholte en spijsverteringsorganen vormt. De ziekte wordt in Nederland jaarlijks bij ongeveer 500 mensen vastgesteld en is dus zeldzaam. Bij 85% van de patiënten met mesothelioom is er in het verleden asbestcontact geweest; vandaar dat mesothelioom ook wel eens ‘asbestkanker’ wordt genoemd. Asbest is een materiaal dat vroeger veel werd gebruikt op onder andere scheepswerven en bouwplaatsen. De ziekte komt daarom veel vaker bij mannen voor dan bij vrouwen. Bij een klein deel van de patiënten met mesothelioom (5 tot 10%) bestaat er een erfelijke aanleg voor het ontwikkelen van deze ziekte. Mesothelioom leidt meestal tot een verdikking van het borst- of buikvlies, of tot ophoping van vocht in de borst- of buikholte. Hierdoor kunnen er klachten ontstaan van kortademigheid, pijn en/of verstopping van de darmen. Ook gewichtsverlies en vermoeidheid kunnen optreden. Mesothelioom is helaas niet te genezen. Wel kan geprobeerd worden de ziekte te remmen met medicijnen. In deze richtlijn staat beschreven welke onderzoeken nodig zijn om de diagnose mesothelioom te stellen, welke behandelingen het meest effectief zijn en op welk moment deze het beste gestart kunnen worden. Ook staat vermeld hoe de zorg voor patiënten met mesothelioom het beste georganiseerd kan worden en welke informatie gegeven moet worden aan patiënten met deze ziekte. Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT). De richtlijn is opgesteld door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de longartsen, heelkunde, radiologen, radiotherapeuten, thoraxchirurgen, pathologen en klinisch geneticici.
Wanneer er kanker ontstaat in het borstvlies (ofwel pleura), is er meestal sprake van mesothelioom. Deze vorm van kanker staat ook wel bekend als asbestkanker. Het kan ook voorkomen dat mesothelioom op een andere plek ontstaat dan in het borstvlies. In 5 tot 10 procent van de gevallen ontstaat mesothelioom in het buikvlies. In minder dan 1 procent ontwikkelt de tumor zich in het hartzakje of in het vlies rondom de teelballen. Al deze vliezen zijn sereuze vliezen. Deze vliezen zitten tussen de binnenkant van de lichaamsholte en de buitenkant van de organen in die lichaamsholte. Jaarlijks krijgen 500 tot 600 Nederlanders de diagnose mesothelioom. Het merendeel van de patiënten is man, vrouwen maken minder dan 20 procent van de patiënten uit. De grootste groep patiënten is ouder dan 65. De belangrijkste factor voor het ontstaan van mesothelioom is een langdurige blootstelling aan asbest. Asbest is een in de natuur voorkomend element, dat vroeger veel in de bouw werd gebruikt vanwege de isolerende en vlamvertragende werking. De stof bestaat uit kleine vezels die niet zichtbaar zijn met het blote oog. De meeste tumoren ontwikkelen zich pas 20 tot 60 jaar na blootstelling aan de stof. Door asbeststof in te ademen komen deeltjes van de stof in de longen terecht, en uiteindelijk ook in het borstvlies. De meeste mensen die asbestkanker krijgen, zijn op hun werk blootgesteld aan de stof. Patiënten werkten bijvoorbeeld in de bouw, industrie of op een scheepswerf. Daarom zijn de meeste patiënten ook mannen. Maar ook de huisgenoten van deze mannen zijn blootgesteld aan de stof. De asbestvezels kunnen namelijk via de kleding in het huis terecht komen. Mocht de patiënt symptomen van mesothelioom hebben, dan zal de huisarts eerst een lichamelijk onderzoek verrichten. Ook zal hij vragen naar de voorgeschiedenis en het werkverleden van de patiënt. Hij zal waarschijnlijk ook een longfoto laten maken. De longarts zal het lichamelijk onderzoek herhalen en mogelijk een longfoto, thoracoscopie, pleurapunctie, pleurabiopsie, een CT-scan of een longfunctieonderzoek laten uitvoeren. Een thoracoscopie is hierin de geadviseerde methode voor het stellen van een diagnose. Bij een thoracoscopie maakt de chirurg een kleine snee in de borstkas en brengt een buisje in waarmee hij de borstkasholte kan onderzoeken. Deze procedure vindt plaats onder verdoving of narcose en hiervoor zal de patiënt een aantal dagen in het ziekenhuis moeten blijven. Tijdens de ingreep kan hij ook een stukje weefsel wegnemen voor onderzoek. Bij een pleurapunctie wordt het vocht in het borstvlies onderzocht. Mocht de arts vermoeden dat de tumor is uitgezaaid, dan kan de patiënt nog een CT-scan krijgen van de hersenen. Een tumor van het borstvlies zaait in eerste instantie met name uit in de buurt waar de tumor is ontstaan. Wanneer alle onderzoeken zijn afgerond en diagnose asbestkanker is gesteld, stelt een team van specialisten een behandelplan op. In het geval van kanker in het borstvlies is geen genezing of langdurige overleving mogelijk. De behandeling is daarom palliatief: niet gericht op genezing maar op het verminderen van de klachten. Patiënten kunnen in dat kader chemo- of radiotherapie ondergaan. Een operatie is bij veel kankersoorten een mogelijke behandeling, maar wordt bij patiënten met mesothelioom nauwelijks uitgevoerd.
Waarom ontstaat mesothelioom?
Het lichaam is opgebouwd uit kleine deeltjes, de cellen. Cellen worden ouder en kunnen beschadigen. Het lichaam maakt continu nieuwe cellen om de oude cellen te vervangen. Dat is normaal. Nieuwe cellen ontstaan doordat cellen delen. Het kan gebeuren dat cellen delen zonder dat dit nodig is voor het lichaam. Deze delende cellen kunnen goedaardig of kwaadaardig zijn. Bij een kwaadaardige tumor heeft het lichaam het delen van de cellen niet meer onder controle. Hierdoor blijft de tumor groeien. De tumor groeit steeds verder in het gezonde weefsel er omheen. Ook kunnen er cellen los komen van een tumor. Deze gaan naar andere plekken in het lichaam. Een mesothelioom is kwaadaardige kanker van de vliezen. Mesothelioom groeit meestal in het longvlies en het borstvlies. Bij 10% van de mensen groeit het in het buikvlies. De oorzaak van mesothelioom is bijna altijd contact met asbest. Bij 85 van de 100 mensen met een mesothelioom komt het door asbest. Een mesothelioom komt niet door roken. Roken maakt de kans op andere typen longkanker wel veel groter. Asbest-vezels zijn lang en dun. Na inademing komen deze vezels diep in de long. Daar prikkelen deze vezels de bekledende cellen van de vliezen. Deze cellen heten de mesotheel-cellen. Door de prikkeling ontstaan er veranderingen in de genen en gaan de cellen meer delen. Normaal herstelt het lichaam dit. Maar door de genetische verandering kunnen deze cellen overleven en veranderen in kwaadaardige cellen.
Mesothelioma - causes, symptoms, diagnosis, treatment, pathology
De meeste mensen met een mesothelioom waren veel met asbest in contact. Er zit een lange tijd tussen het contact met asbest en de ontwikkeling van een mesothelioom. Dit kan verschillen tussen tien jaar en meer dan vijftig jaar. Veel mensen kregen een mesothelioom doordat zij tijdens het werk in contact kwamen met asbest. Zij werkten bijvoorbeeld op een scheepswerf, in de bouw, of als elektro-monteur, verwarmings-monteur of auto-monteur. Daarom noemen we een mesothelioom een beroeps-ziekte. De borstkas gezien vanaf de voorkant en bovenkant. Laatst bijgewerkt op 23 juni 2025. U wordt niet meer beter van asbestkanker. Asbestkanker komt meestal door werk met asbest. Asbestkanker kan in het longvlies of buikvlies ontstaan. Het longvlies is een dun vlies tussen de ribben en de longen. Deze ziekte komt maar weinig voor. Van asbestkanker kunt u niet meer beter worden. Asbestkanker ontstaat meestal door werken met asbest. Heel soms komt de ziekte door een aangeboren verandering in het DNA. Zo’n verandering erft u meestal van 1 van uw ouders.
Diagnose en vervolg
Om te weten of u asbestkanker heeft, kunt u deze onderzoeken krijgen: vocht uit uw borst of buik halen (punctie). De arts prikt met een dunne naald in uw rug of buik. Zo haalt de arts wat vocht weg. Een stukje longvlies of buikvlies wegnemen (biopsie). Eerst zoekt de arts de juiste plek voor het weghalen van een stukje longvlies of buikvlies. Dat wordt gedaan met een echo of een CT-scan. Dan krijgt u een verdoving op die plek. Daarna haalt de arts met een dikke naald een stukje longvlies of buikvlies weg. Kijkoperatie: De arts kan ook met een kijkoperatie een stukje longvlies of buikvlies weghalen. U wordt dan met medicijnen in slaap gebracht (narcose). U voelt daardoor geen pijn. Daarna maakt de arts 2 tot 3 kleine sneetjes in uw borst of buik. Door de sneetjes passen buisjes. 1 buisje is voor een camera. Zo kan de arts in uw borst of buik kijken. Door een ander buisje kan die een stukje longvlies of buikvlies weghalen voor onderzoek. Onderzoek van het vocht, stukje longvlies of buikvlies. Een arts onderzoekt het vocht, stukje longvlies of buikvlies. En kijkt of er kankercellen in zitten. Dit onderzoek duurt een paar dagen.
Heeft u lang en vaak gewerkt met asbest, en geen klachten? Dan is het niet nodig dat u onderzoeken krijgt. De röntgenstraling van de onderzoeken is namelijk niet goed voor uw gezondheid als u ze vaak krijgt. Meer onderzoeken: Als u asbestkanker heeft, krijgt u meer onderzoeken om te zien hoe ver de kanker is gegroeid. En of de kanker ook op andere plaatsen in uw lichaam zit (uitzaaiingen). Dat is nodig om een behandeling te kiezen die bij u past. CT-scan: Een CT-scan is een soort 3D-foto van de binnenkant van uw borst of buik. Zo’n CT-scan gebeurt met röntgenstralen. Zo is te zien waar de kanker zit en hoe ver deze is gegroeid. PET-CT-scan: Heel soms is een PET-CT-scan nodig om goed te zien waar de kankercellen zitten. Kankercellen verbruiken meer suiker dan normale cellen. Daarom krijgt u een prik met een beetje radioactieve suiker. Dit is niet gevaarlijk. Daarna maakt de arts een scan van uw lichaam. De plaatsen waar kankercellen zitten, zijn precies te zien op de PET-CT-scan. Onderzoek naar erfelijkheid: Heel soms is deze kanker erfelijk. Denkt uw arts dat het bij u zo is? Dan stuurt deze u door voor verder onderzoek.
Hoe lang leef ik nog? Gemiddeld leven mensen met asbestkanker in het longvlies nog iets langer dan 1 jaar na het vinden van de ziekte. Mensen met asbestkanker in het buikvlies leven gemiddeld nog 4 tot 12 maanden. Het is een grote schok als u hoort dat u asbestkanker heeft. U heeft waarschijnlijk veel vragen en zorgen. Bespreek die met uw longarts of uw huisarts. U kunt praten over behandelingen, over hoe u zich voelt, en wat u belangrijk vindt. Kan ik vragen wat een andere arts van mijn situatie vindt? Misschien wilt u ook van een andere arts horen hoe deze over uw situatie denkt. Dit heet een second opinion. U vindt hier een aantal mogelijke behandelingen voor deze aandoening. Na de diagnose kiest uw arts, samen met u en de andere artsen van het team, de beste oplossing voor u.
Röntgenstralen of RX-stralen worden door bepaalde weefsels in het lichaam tegengehouden. Beeldvormingsonderzoek waarbij met behulp van röntgenstralen gedetailleerde dwarsdoorsneden van een lichaamsdeel worden gemaakt. De computer zet die beelden om in nauwkeurige beelden van botten, organen en weefsels. In het magneetveld van een MRI spraken radiogolven op in het lichaam. Reeks van testen om de functionele beperkingen van uw longen in kaart te brengen, zoals spirometrie, diffusie, arteriële punctie, 6 minuten wandeltest ... Fietstest om uw conditie en inspansmogelijkheid te meten. U zal dus een maximale inspanning moeten leveren. Filmpje van het hart, meet en registreert de elektrische activiteit van het hart. Veilig en pijnloos onderzoek om structurele afwijkingen van het hart op te sporen. Door met een stift over de borstkas te bewegen wordt het hart door middel van ultrasone (geluids)golven in beeld gebracht. Bij longvlieskanker is er sprake van een specifieke longtumor, veroorzaakt door de inademing van asbest.
tags: #borstvlies #ontsteking #asbest