Het verplichte waterzijdig inregelen en het verplicht stellen van naregeling per verblijfsgebied, leidt tot vragen bij installateurs. Dat bleek gisteren bij het webinar De juiste match tussen warmtepomp en vloerverwarming, waar dieper werd ingegaan op de regeltechniek bij nieuwbouwwoningen. Het Bouwbesluit heeft sinds vorig jaar een aantal aanvullende teksten gekregen. Zo is het waterzijdig inregelen een verplichte maatregel geworden, en staat vastgesteld dat de installateur voor elke verblijfsruimte maatregelen moet nemen om de balans te bewaken. Concreet betekent dit dat verwarmingssystemen in elke verblijfsgebied naregelbaar moeten zijn.
Master-master en master-slave: wat verandert in de praktijk
Master-masterDat leidt tot veel vragen, bevestigt hoofd engineering Arthur Toonen van vloerverwarmingsspecialist Albrand tijdens het webinar. De klassieke naregeling, ook wel master/slave-regeling genoemd, wordt dan ook vaker toegepast als master-master-regeling, bijvoorbeeld door een woning te zoneren. Het idee is dat een gezoneerde woning minder energie verbruikt, en tot meer comfort leidt bij gebruikers. Maar dit betekent bijvoorbeeld dat een verwarmingsinstallaties anders moet worden ontworpen. In het webinar veel aandacht voor het juist ontwerpen van het afgiftesysteem van een warmtepompinstallatie, inclusief het waterzijdig inregelen op de verdeler.
Regeling per verblijfsruimte: wat wel en wat niet
ThermostaatHet naregelen per verblijfsruimte betekent niet dat elke kamer in een woning een naregeling behoeft. Zo worden slaapvertrekken als één verblijfsruimte gezien. De regelvoorziening hoeft ook niet per se een thermostaat te zijn. Zo wordt een kraan of voetventiel ook al als een naregeling gezien.
Wat zijn de opties en hoe kies je?
Wat zijn de regelopties voor woningen met vloerverwarming/koeling, die op een warmtepomp zijn aangesloten? Check hier hier het webinar voor aandachtspunten, tips, praktijkervaringen én handige handouts. Gratis terug te kijken na registratie. Warmtepompen zijn hot! Als vakprofessional wil je niets missen van de razendsnelle ontwikkelingen rondom warmtepompen. Met onze extra themanieuwsbrief blijf je altijd op de hoogte van trends, innovaties en praktische inzichten, naast onze vertrouwde edities.
Sinds 2021 zijn er in het bouwbesluit wettelijke eisen opgenomen betreffende de temperatuurregeling van een gebouw. Dit betreft de EPBD III eisen. Deze eisen schrijven voor dat men in iedere verblijfsruimte de temperatuur moet kunnen regelen. Voorheen werd bijvoorbeeld een cv-ketel aangestuurd door een (klok) thermostaat in de woonkamer. Wanneer de thermostaat in de woonkamer niet vragend stond, maar men wel warmte in een slaapkamer wilde hebben, moest men eerst de thermostaat in de woonkamer hoger zetten om in een andere ruimte warmte te kunnen krijgen. De EPBD III eisen gelden voor nieuwbouw, maar ook bestaande bouw. Wanneer men de opwekker vervangt of een derde van het afgiftesysteem vervangt, dient men ook de temperatuur regeling aan de eisen aan te passen.
Bij radiatoren of convectoren kun je eenvoudig thermostaatventielen plaatsen op elk verwarmingselement. Bij vloerverwarming is het iets complexer: elke ruimte moet dan worden voorzien van een eigen kamerthermostaat die de vloerverwarmingsgroepen in die ruimte aanstuurt. Nee, een weersafhankelijke regeling die alleen de warmtepomp en het afgiftesysteem regelt zonder dat je ruimtes afzonderlijk kunt bedienen, is niet langer toegestaan.
EPBD III en BENG: bredere context voor zoneregeling
Vanaf 10 maart 2020 zijn er nieuwe regels in werking getreden om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren. Het doel van de nieuwe EPBD III is het verder verbeteren van de energie-efficiëntie van gebouwen. De EPBD III eisen gelden ook voor bestaande bouw wanneer je de opwekker vervangt, of wanneer een derde van het afgiftesysteem vervangen wordt. De EPBD IIII verplichting om voorzieningen aan te brengen waarmee automatisch de ruimtetemperatuur per vertrek of verblijfsgebied kan worden geregeld, is opgenomen in het herziene bouwbesluit 2012. De apparatuur moet automatisch de verwarmings- en koelingsoutput van de afgiftesystemen kunnen aanpassen op basis van binnentemperatuursverschillen.
Is het gebouw aangesloten op stadsverwarming? Dan geldt: zoneregeling per ruimte is juist nu vaak vereist. Voor vloerverwarming betekent dit dat elk vertrek een kamerthermostaat nodig heeft die de vloerverwarmingsgroepen in de ruimte opent of sluit. Dit leidt tot een master/master- of master/slave-regeling afhankelijk van de uitvoering. De meeste nieuwbouwwoningen in Nederland worden gecertificeerd door SWK en Woningborg, wat ook invloeden heeft op comforteisen en garantie.
Technische componenten en stappenplan
- Zoneregelaar - het brein dat thermostaatsignalen omzet naar aansturing van actuators en warmtebron.
- Ruimtethermostaten - bedraad of draadloos, 1 per zone/vertrek.
- Thermische actuators - per groep op de vloerverwarming verdeler.
- Aansturingscontact - voor cv-ketel of warmtepomp om warmtevraag te maken.
- Bekabeling of gateways - stuurstroomkabels of draadloze modules/repeaters.
Bedrade zoneregeling biedt stabiliteit en minder storingsgevoeligheid, terwijl draadloze systemen meer vrijheid bieden bij renovatie maar kosten en bereikafhankelijkheden kennen. Bij een vloerverwarmingssysteem is het cruciaal dat elke ruimte een eigen kamerthermostaat heeft die de groepen aanstuurt; anders kan een enkele thermostaat het hele systeem regisseren maar niet per ruimte optimaal regelen.
Bedrade of draadloze oplossingen kunnen gecombineerd worden met regulering van radiatoren of convectoren via radiatorkranen of zonekleppen, zodat alle afgiftesystemen op elkaar zijn afgestemd. Een stap-voor-stap aanpak voor installatie en inbedrijfstelling wordt aangeraden, inclusief het controleren van de verdeler en het afgiftesysteem op de juiste zone-indeling en juiste afstand tussen buizen.
Kosten, planning en praktische tips
De prijs van zoneregeling hangt af van het aantal zones, bedraad of draadloos, type thermostaten en het aantal actuators. Ook elektrotechnisch werk, inbedrijfstelling en inregelen spelen mee. Na-regeling, inregelen en overige elektrawerkzaamheden zijn exclusief. Voor je totale projectbudget kun je rekening houden met indicaties per m2 excl. btw vanaf 50 m2: Infrezen - vanaf €32,50/m2; Draadnet - circa €23-€30/m2; Tackerplaat - circa €23-€35/m2; Noppenplaat - €30-€50/m2; Droogbouw - €80-€120/m2. Meerprijzen kunnen gelden voor pompregeling of extra isolatie.
Belangrijk: de standaard vloerverwarmingsverdeler is vaak niet geschikt om ná-regeling op toe te passen; de verdeler en zones moeten zo worden ontworpen dat elke ruimte apart kan worden geregeld. Sta er daarom op dat de verdeler, buislijnafstand en legplan voldoen aan de gestelde eisen in het contract en de Technische Omschrijving. Een goede verdeling voorkomt overlappende zones en onnodig verwarmen van lege ruimtes.
Veelgestelde vragen en adviezen
- Wat kost een zoneregeling voor vloerverwarming? Het hangt af van zones, type thermostaat, bedraad of draadloos, aantal actuators en koppelingen met cv of warmtepomp. Na-regeling en elektrawerk exclusief.
- Hoeveel zones heb ik nodig? Praktisch 1 zone per functionele ruimte; veelvoorkomend 4-6 zones in een gemiddelde gezinswoning.
- Wat heb ik nodig voor zoneregeling bij vloerverwarming? Zoneregelaar, ruimtethermostaten, thermische actuators, aansturing voor warmtebron, bekabeling of draadloze modules.
Een complete oplossing kan ook bestaan uit een alles-in-één-systeem zoals Honeywell Home HCC100, geschikt voor zowel bedrade als draadloze thermostaten en makkelijk te configureren via een app. Resideo biedt ondersteuning en trainingsmogelijkheden voor installateurs, inclusief on-site training. De keuze tussen bedraad en draadloos hangt af van de situatie, met renovatie als vaak ideale kans voor draadloze opstelling.
Maak kennis met zoneregeling | Honeywell Home
Tot slot: de invloed van de Wet Kwaliteitsborging en de EPBD III eisen blijft direct duidelijk: per verblijfsgebied de temperatuur regelen is verplicht bij nieuwbouw en bij aanpassing of vervanging van centrale warmteopwekker of derde van afgiftesysteem in bestaande bouw. Het doel is energiebesparing en comfort, met duidelijke planning en controle door gecertificeerde partijen.
tags: #bouwbesluit #vloerverwarming #naregeling