Op basis van nieuwe inzichten is een verandering van de bouwregels gepubliceerd, met als doel de brandveiligheid van gebouwgevels verder te verbeteren. Nieuwe eisen moeten voorkomen dat een gevelbrand zich via het buitenoppervlak of de gevelspouw tot grote hoogte kan verspreiden en daarmee onbeheersbaar wordt. In dit artikel nemen we de nieuwe eisen door en benoemen we de huidige eisen van zowel de brandklasse als weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag (wbdbo) via geveltrajecten. Ook benoemen we enkele aandachtspunten om de gevolgen voor het ontwerp inzichtelijk te maken.
Achtergrond en relevante regelgeving
De brand in de Londense Grenfell Tower in 2017 heeft de bouwwereld wakker geschud: de brandveiligheid van gebouwgevels moest beter. In Nederland is men daarom onderzoeken gestart naar de brandveiligheid van gevels van de bestaande gebouwvoorraad en naar de huidige brandtesten - is hiermee goed te bepalen wat de mate van brandveiligheid van een gevel is. Per 1 januari 2024 wordt het Bouwbesluit 2012 vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). In december 2023 zijn hierover wijzigingen gepubliceerd die gelden voor nieuwbouw, ingrijpende renovaties en hoogbouw, afhankelijk van de gebruiksfunctie en hoogte (meer dan 30 of 50 meter boven meetniveau).
De basiseis voor de buitenzijde van de gevel is brandklasse D of functieafhankelijk brandklasse C bij een extra beschermde vluchtroute. Afhankelijk van de hoogteligging van het geveldeel, de hoogste vloer en het risico op brandoverslag (NEN 6068) kan een hogere eis gelden zoals brandklasse B. Binnen de zone van een plasbrandaandachtsgebied geldt aanvullend brandklasse A2. Voor gebouwen met de hoogste vloer op meer dan 70 meter boven maaiveld wordt vaak de Handreiking brandveiligheid hoge gebouwen toegepast.
De Europese Euro-brandklasse geeft aan hoe materialen reageren tijdens een brand. De classificatie loopt van A1 t/m F, met s voor rookontwikkeling en d voor druppelvorming. MATERIALEN met A1 of A2 dragen nauwelijks bij aan brand, terwijl F duidt op hoge brandbaarheid. De combinatie van brandbaarheid en rookontwikkeling/druppelvorming bepaalt de uiteindelijke klasse.
Nieuwe eisen voor gevels en wbdbo
Nieuwe eisen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) hebben betrekking op brandklasse voor de gevelbekleding en de gevelspouw, en op de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag (wbdbo) via geveltrajecten. Deze eisen gelden voor nieuwbouw, ingrijpende renovaties en hoogbouw, en zijn afhankelijk van de functie en hoogte van het geveldeel. Voor geveldelen op meer dan 30 of 50 meter boven maaiveld zijn strengere eisen vereist. Een alternatieve bepalingsmethode met brandproeven kan later toelaten dat ook gevels met sommige brandbare componenten veilig blijven als aan de voorwaarden wordt voldaan. Totdat deze nieuwe brandproef via het Bbl wordt aangewezen, geldt de huidige aanpak zoals beschreven in de regelingen.
Brandklasse en gevelopbouw: de gevel bestaat uit constructie-onderdelen die grenzen aan de buitenlucht en die bereikbaar zijn voor vlammen en waarvan de verbranding bijdraagt aan de vlammen aan de buitenzijde. Dit betekent dat de volledige opbouw van de gevel, inclusief de spouw, meegenomen moet worden. Vaak voldoet een gevel niet aan Brandklasse A2 en zullen NPR 6999-testing nodig zijn om de feitelijke brandveiligheid te bepalen.
Brandoverslag en wbdbo: de NEN 6068 is de bepalingmethode voor brandoverslag. Brandoverslag is de uitbreiding van een brand van de ene ruimte naar een andere ruimte via de buitenlucht. De eis geldt vanuit een brandcompartiment naar een ruimte die 20 meter hoger ligt en waar brandklasse A2 in de gevel vereist is. Voor wbdbo geldt: in hoogbouw kan de sprinklerinstallatie van invloed zijn op de benodigde wbdbo-tijd, maar bij toepassing van spouwvrije gevelsystemen blijven sommige eisen bestaan. In veel gevallen geldt 60 minuten wbdbo voor geveltrajecten, maar in hoogbouw kan dit oplopen tot 120 minuten afhankelijk van functies en hoogte.
Hoe ontwerpen en toetsen volgens NPR 6999 en NEN 6068
Naar verwachting zal de gevelclassificatie A2 voor gevelbekleding en spouw binnen bepaalde hoogtes verplicht zijn, terwijl andere hoogten mogelijk ook B of D vereisen afhankelijk van het gebruik. NPR 6999 is een toetsingskader voor gevels die niet voldoen aan de traditionele brandklassen en geeft handvatten hoe gevels met open systemen toch veilig kunnen zijn door middel van aanvullende barrières of testprocedures. NEN 6068 blijft de referentie voor brandoverslagberekening en de beoordeling van brandoverslag tussen ruimtes via de buitenlucht.
Voor ontwerpers betekent dit concreet: kies voor gevelsystemen die A2-s3,d0 of beter halen, of gebruik aanvullende brandwerende maatregelen zoals brandwerende schermen en afschermingen. In hoogbouw blijft het belangrijk om de spouwafsluitingen en gevelopeningen zodanig te voltooien dat het wbdbo-traject binnen de gestelde termijn blijft. Als de gevelconstructie uit meerdere materialen bestaat, blijft de totaliteit bepalend voor de uiteindelijke brandklasse;
Het gebruik van brandveilige bouwmaterialen en isolatieoplossingen zorgt voor een optimaal brandveilig gebouw met minder complexiteit en een langere levensduur. ROCKWOOL rotswol isolatie heeft de classificatie A1 en veroorzaakt nauwelijks rook of toxische gassen. ROCKWOOL en Rockpanel bieden geïntegreerde oplossingen voor geventileerde gevels die verder gaan dan de basale regelgeving en helpen high-performance brandveiligheid te bereiken.
Inspecties en rapportages: periodieke waarborgen
Om aan de brandveiligheidseisen te voldoen, is het noodzakelijk om periodieke inspecties en rapportages uit te laten voeren. Een inspectiecertificaat brandveiligheid toont aan dat de installaties en bouwkundige voorzieningen aan de eisen voldoen. Inspectiecertificaten hebben een beperkte geldigheidsduur en moeten periodiek worden hernieuwd. Voor een brandveilig gebouw zijn vuurlastberekening en brandoverslagberekening essentieel om aan te tonen dat de totale systeemopbouw voldoet aan de normeringen en dat brandoverslag tijdig wordt beheerst.
De dienstverlening van inspecteurs en adviseurs omvat ook het adviseren over maatregelen die kosten kunnen besparen en het leveren van plannen van aanpak bij eventuele gebreken. Wanneer de brandveiligheidsvoorzieningen voldoen, kan een inspectiecertificaat worden verstrekt, wat ook van belang is voor verzekeraars.
Aandachtspunten voor de praktijk
- Combineer gevelbekleding, isolatie en spouwafsluitingen zodanig dat zij samen voldoen aan A2-s3,d0 voor hoogbouw of aan alternatieve classificaties waar NPR 6999 voor geldt.
- Houd rekening met het wbdbo-traject tussen verschillende ruimten en de impact van een sprinklerinstallatie op de vereiste wbdbo-tijd.
- Bereken de vuurlast en voer brandoverslagberekeningen uit conform NEN 6068 en NPR 6999 waar nodig.
- Integreer inspectie- en onderhoudsprogramma’s zodat certificaten geldig blijven en reprisedreiging op tijd wordt opgespoord.
Praktische case en verhelderende figuren
De combinatie van materialen bepaalt de algehele brandklasse van de gevelconstructie. Als de gevel uit componenten bestaat die elk B kunnen halen, kan de totale constructie toch minder presteren bij brand. Daarom is het essentieel dat de spouwafsluitingen en het gevelafwerkingsniveau voldoen aan de vereisten en dat brandwerende elementen correct zijn geplaatst.
In hoogbouw kan sprake zijn van een “schoorsteeneffect” waarbij de spouw doorloopt over verschillende bouwlagen. De regels schrijven voor dat geveldelen tussen 30 en 50 meter hoogte vaak geen A2 hoeft te hebben, maar wel B voor ramen/deuren/kozijnen en EW30-beperking gelden als een geveldeel direct grenst aan het trappenhuis.
Concrete go-to’s voor ontwerpers
1) Overweeg altijd A2-s3,d0 of hoger voor gevelbekleding bij hoogbouw en gebruik brandwerende schermen of extra bescherming waar nodig. 2) Controleer of spouwfolies en ramen voldoen aan de relevante brandklasse (meestal B bij hogere geveldelen). 3) Houd rekening met wbdbo-timing en de rol van sprinklers bij hoogbouw om 120 minuten te realiseren waar nodig. 4) Gebruik NPR 6999 voor gevelsystemen die niet voldoen aan A2, met passende aanvullende maatregelen. 5) Laat R&D en adviesbureaus meedenken over de beste oplossing en zorg voor voortdurende communicatie met de brandweerautoriteiten.
Inspectie- en rapportagediensten
Inspectiebrandbeveiliging, beoordeling brandveiligheid, vuurlastberekening en brandoverslagberekening vormen samen de kern van de inspectiedienstverlening. Een inspectiecertificaat brandveiligheid en periodiek onderhoud zorgen voor zekerheid bij de gebruiker en zijn verzekeraar. Voor meer informatie kun je contact opnemen met een gespecialiseerd bedrijf dat deze diensten aanbiedt.
tags: #brandveiligheid #gevels #snisse #inspectierapport