De aandacht voor de brandveiligheid van gevels is de laatste tijd flink toegenomen na verwoestende branden bij woongebouwen in onder meer Londen en Valencia. Daarnaast speelt de afnemende zelfredzaamheid van bewoners door onder meer vergrijzing en de toename van hoogbouw een rol. Brandveiligheid gaat verder dan een enkel kozijn; het is een systeemvraag waarbij wand, glas, kozijn en hang- en sluitwerk samen moeten voldoen aan strenge eisen.
Brandveiligheidskaders en de rol van houten kozijnen
De officiële eis is 30 minuten bescherming tegen branddoorslag en brandoverslag, in het kader van CE-markering. Maar in de test bij NBVT/Peutz haalden houten kozijnen maar liefst 44 minuten, met als doel minimaal 36 minuten te halen zodat grotere raamafmetingen mogelijk zijn. De test laat zien dat een houten kozijn ruimschoots voldoet voor brandwerende criteria.
Met de komst van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) zijn de brandwerendheidseisen voor gevels aangescherpt. Vooral bij hoogbouw zijn de eisen hoger. Er is echter een route om gevelconstructies hoogbouwwaardig te houden: gevelopbouw kan voldoen aan brandklasse A2 (nogal niet-brandbaar) met vrijstellingen, terwijl ramen, deuren en spouwfolie onder B blijven (zeer moeilijk ontvlambaar) en max 5% van het geveloppervlak onder de vrijstelling mag vallen. Houten kozijnen kunnen dus onder de juiste randvoorwaarden deel uitmaken van een brandveilige oplossing in hoogbouw.
Brandgedrag van hout en de misvatting
Een hardnekkig misverstand is dat gebouwen uit houtongebonden bouwsystemen per definitie brandgevaarlijk zijn. Niets is minder waar: hout geeft energie langzaam af en behoudt lange tijd constructieve sterkte. Het brandgedrag is voorspelbaarder dan bij staal of steenachtige systemen, omdat de buitenlaag van het hout kan verkolen waardoor de binnenkant beschermd blijft. Bij brand vervormt hout niet en de verkolte buitenlaag fungeert als beschermlaag.
Testen en certificering: hoe werkt het?
Brandtesten worden uitgevoerd in officiële laboratoria. De Sectie Kozijnen van NBVT heeft recent een nieuwe brandtest laten uitvoeren door Peutz bij houten kozijnen. Het ging om een brandwerendheidstest (weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag) op het kozijn en niet op de gevel zelf. De Europese eis onder NEN-EN 13501-2 stelt 30 minuten bescherming, maar de testresultaten lieten 44 minuten zien, wat aangeeft dat houten kozijnen ruimschoots voldoen.
De testresultaten vormen de basis voor gecombineerde rapporten (Exap) waarmee NBVT-leden inzicht krijgen in mogelijke detailleringen, hang- en sluitwerk, glas en aluminiumprofielen die brandwerende kozijnen mogelijk maken. Een goed gedocumenteerd testsysteem is essentieel om te zorgen dat het gehele systeem (kozijn, glas, sluitwerk) voldoet aan de vereiste brandklasse.
Minimale bouwopbouw en materiaaleisen
Voor een brandwerend kozijn wordt uitsluitend gebruikgemaakt van hardhout met een volumieke massa van minimaal 550 kg/m3. Hout in combinatie met brandwerend glas en andere onderdelen kan een constructie leveren met 30-60 minuten weerstand tegen vlammen. Brandwerende deuren bieden eveneens bescherming tegen brand en rook. De opbouw van het kozijn kan bestaan uit brandwerende isolatieglas, brandvertragende kaders en voldoende opspummaterialen voor draaivalramen om de gewenste weerstand te bereiken.
Montage: cruciaal voor de werking
Montage bepaalt of het kozijn überhaupt werkt als brandwerende constructie. Een brandwerend kozijn dat niet volgens het testrapport is geplaatst, is simpelweg niet brandwerend. Afwijkingen in opbouw, zoals andere glaslatten, kit of speling, kunnen de prestatie volledig laten vervallen. Het is daarom essentieel dat montage volgens het voorgeschreven systeem gebeurt, inclusief juiste sponningen, hang- en sluitwerk en afdichtingen.
Brandwerende kozijnen in bestaande bouw en renovatie
In de praktijk ligt het probleem zelden bij één onderdeel, maar bij de combinatie. Bij renovaties en splitsingen moet vaak de gehele scheiding voldoen aan brandwerendheidsnormen. Het komt regelmatig voor dat kozijn alone wordt vervangen terwijl de wand, aansluiting en glas nog niet aan de eisen voldoen. Het systeem moet als geheel voldoen aan de gewenste brandklasse, meestal 30 of 60 minuten.
Materiaalkeuzes: hout, kunststof of staal?
Er zijn ook kunststof en stalen brandwerende kozijnen, maar hout heeft vaak de voorkeur in hoogbouw vanwege langere levensduur, betere CO2-balans en onderhoudsvoordelen met het juiste houten-alu-systeem. Stalen kozijnen bieden hoge brandweerstand maar hebben minder isolatiewaarde en kunnen duurder zijn. Voor hoogbouw bieden houten kozijnen met brandwerende glas- en afdichtingen een praktische en esthetische oplossing.
Brandwerende kozijnen: systemen en certificering
Brandwerende kozijnen worden meestal geleverd in verschillende materialen (hout en hout-aluminium) en kunnen op maat worden gemaakt. Ze bieden standaard 30 minuten brandwering en kunnen tot EW60 of EW-/EI-klassen verder worden opgevoerd, afhankelijk van systeem en glas. Al in utiliteitsbouw wordt vaak gekozen voor aluminium met EI-tjes tot 90 of 120 minuten bij hoge eisen, maar houten kozijnen blijven een haalbare en vaak kosten-effectieve optie voor specifieke toepassingen.
Voorbeelden, testen en praktijkadvies
- Analyseer eerst welke kozijnen brandwerend moeten zijn in jouw situatie; ga na of het systeem als geheel getest is, inclusief glas en hang- en sluitwerk.
- Adviseer materiaalkeuze en uitvoering op basis van de gewenste brandklasse (bijv. 30 of 60 minuten) en de gebouwfunctie.
- Vraag een gedetailleerde offerte met certificeringen, testrapporten en garanties; nauwkeurige inmeting door een specialist is cruciaal.
- Laat productie volgen door gecertificeerde leveranciers en laat montage uitvoeren door erkende monteurs.
- Onderhoud en documentatie zijn noodzakelijk; bewaar productcertificaat, testrapport en onderhoudsvoorschriften voor inspecties door brandweer, gemeente of verzekering.
Veelgestelde vragen
- Waarom moet een brandwerend kozijn deel uitmaken van een getest systeem? Als één onderdeel afwijkt van het testrapport, voldoet het geheel niet.
- Is hout brandwerend? Ja, hout brandt langzaam en verkoolt aan de buitenkant, waardoor de binnenzijde beschermd blijft bij combinatie met brandwerend glas en overige onderdelen.
- Hoe wordt een brandwerende deur- en kozijnconstructie getest? In laboratoriumomstandigheden met een oven en vervolgens vertaald naar NEN-EN 13501-2; rookdichtheid oftewel SA en S200 classificaties worden ook getest bij deuren.
- Wat is de minimale zwaarte van een brandwerend kozijn? Voor een brandwerend kozijn wordt hardhout met volumieke massa van minimaal 550 kg/m3 vereist; bij wanddikte en sponning zijn er variaties afhankelijk van de gewenste brandklasse.
- Kunnen houten kozijnen ook in bestaande bouw aangepast worden? Vaak vereist dit een combinatie van vervanging van meerdere onderdelen (wand, glas, afdichtingen) en geen enkel enkel onderdeel biedt de gewenste prestatie alleen.
Praktische montage- en onderhoudstips
Blijf bij het ontwerp en de uitvoering altijd bij het geheel: wand, kozijn, glas en aansluiting vormen een systeem en moeten gezamenlijk voldoen aan de gewenste brandklasse. Gebruik uitsluitend gecertificeerde materialen en laat de combinatie van kozijn en glas certificeren als systeem. Houd rekening met lange levertijden voor brandwerende kozijnen en mogelijke meerkosten bij afwijkingen in hang- en sluitwerkstaat.
Dít moet je weten over brandwerende deuren en kozijnen
Brandwerende kozijnen zijn verplicht in vluchtwegen, trappenhuizen en scheidingen tussen brandcompartimenten en rondom technische ruimtes. De combinatie van juiste houtsoort, brandwerende glas en correcte hang- en sluitwerk bepaalt de uiteindelijke brandklasse van het systeem. EI30 tot EI90 en zelfs EI120 zijn mogelijk afhankelijk van systeemkeuzes, glas en aangebrachte afdichtingen. Het gekozen systeem moet altijd gecertificeerd zijn en aan CE-markering voldoen.
Onze aanpak
- We analyseren uw situatie: welke kozijnen moeten brandwerend zijn?
- We adviseren over materiaal, klasse en uitvoering.
- U ontvangt een gedetailleerde offerte met alle specificaties, certificeringen en garanties.
- Nauwkeurig inmeten door onze specialist.
- Fabricage bij gecertificeerde leveranciers.
- Montage door gecertificeerde monteurs.
tags: #brandwerend #houten #kozijn #30 #minuten