De ovens van het bakkerijconcern Bakkersland zijn al ongeveer veertig jaar oud en gebruiken asbest als warmte-isolatie. In de uitzending van Zembla komen incidenten aan het licht waarbij asbest in de broodomgeving vrij kwam in bakkerijen in Wateringen, Waalwijk en Zwanenburg. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) gaat onderzoeken wat er gebeurd is in de bakkerijen van Bakkersland en hoe de controles op brood geregeld zijn. Bakkersland stelt dat het nooit wetenschappelijk is aangetoond dat asbest eten ongezond is voor de mensheid, maar erkent dat het juist inhaleren van vezels kankerverwekkend kan zijn. Desondanks benadrukt het bedrijf dat geen brood met asbest in de supermarkten terecht is gekomen.
In drie van zestien ovens is in de afgelopen twee jaar asbest vrijgekomen; ten minste één partij brood werd daarom uit de handel gehaald. Het eerste incident dateert van eind 2011 in Wateringen, waar een asbestplaat in de oven brak. In maart 2013 deed zich een soortgelijk incident voor in de bakkerij van Waalwijk en vier maanden later in Zwanenburg kwamen asbestresten op brood terecht. Een monteursinspectie werd bevestigd door een onderhoudsmedewerker die zei dat asbest in zowel het luikje als het koordje zat, allebei verwarmingsbestendig. Een longvlieskankerpatiënt werkte als ovenist bij Bakkersland en zou mogelijk zijn besmet door asbest, volgens een letselschadeadvocaat. Zembla bevestigt dat ten minste één werknemer ziek is geworden.
Na het incident in maart 2013 besloot Bakkersland de ovens te vervangen, een proces dat twee jaar duurde. Volgens het bedrijf heeft dit geen kwaad kunnen; er is nooit wetenschappelijk aangetoond dat het eten van asbest slecht is voor de volksgezondheid. Er zijn ook meldingen van een medewerker met longvlieskanker; Ruurs, een advocaat gespecialiseerd in letselschade, meent dat de ziekte het gevolg kan zijn van blootstelling aan asbest in de ovens. Een onderhoudsmonteur bevestigt de aanwezigheid van asbest in de gebruikte onderdelen. Bakkersland blijft desondanks van mening dat consumenten geen brood met asbest in de Nederlandse supermarkten aantrekken.
Het televisieprogramma Zembla stelt dat er mogelijk sprake is van onrust veroorzaakt door de uitzending en beklemtoont de noodzaak van duidelijke en strengere controle op asbest in bakkerijen. Ook de brancheorganisatie CBL reageert en stelt dat de in de uitzending genoemde recall nooit heeft plaatsgevonden. De NVWA kondigt aan de situatie verder te onderzoeken en mogelijk inspecties te regelen om de broodveiligheid te waarborgen.
Verklarende context: waarom asbest in ovens ooit werd gebruikt en wat nu telt
Asbest werd historisch gebruikt als warmte-isolator in ovens vanwege sterke hittebestendigheid en vuurvastheid. Tegenwoordig zijn de gezondheidsrisico’s van asbest vooral gerelateerd aan inhalatie van vezels, wat long- en buikvlieskanker kan veroorzaken. Er is discussie over de mate waarin gegeten brood gevaarlijk is; wetenschappelijke consensus wijkt af en er bestaan bezorgdheden over mogelijke blootstelling in bakkerijen. In de broodindustrie blijft de garantie dat geen asbesthoudend brood in de schappen terechtkomt een cruciale eis van producenten en retailers.
JOOST -- de risico's van asbest voor werknemers
Impact op consumenten en werknemers
- Werknemers kunnen worden blootgesteld aan asbestvezels in de ovens tijdens dagelijks onderhoud en inspectie.
- Consumenten kunnen risico lopen als asbestdeeltjes in brood terechtkomen, wat leidt tot terugroepacties en onrust in de supermarktketens.
- Regelgeving en toezicht via NVWA kunnen toenemen om veiligheid te waarborgen en controles te verbeteren.
Bedrijfsspecifieke cijfers en feiten uit de kwestie
- Bakkersland is een grote producent die onder andere aan Albert Heijn en Jumbo levert en circa 434 miljoen euro omzet heeft.
- De ovens zijn circa veertig jaar oud en bevatten asbest als isolatiemateriaal.
- Drie van zestien ovens hadden in twee jaar tijd een incident; een broodpartij werd uit de handel gehaald.
- Na het derde incident in 2013 zijn de ovens vervangen, wat twee jaar in beslag nam.
Belangrijke partijen en standpunten
- Bakkersland: benadrukt dat nooit brood met asbest in de schappen is gekomen en dat eten van asbest nooit is aangetoond als gevaarlijk.
- Zembla: wijst op meerdere incidenten en belicht mogelijk risico’s voor werknemers en consumenten.
- NVWA: gaat onderzoeken hoe controle van brood is geregeld en overweegt inspecties.
- CBL: stelt dat de in de uitzending genoemde recall nooit heeft plaatsgevonden.