Met het overlijden van Hendrik Brouwer Schut is een groot vriend van het Leidschendamse erfgoed heengegaan. Hoeveel moois had Hendrik op erfgoedgebied nog kunnen doen als hij daarvoor de tijd had gekregen. Het is hem en ons niet vergund dat mee te maken. Zijn laatste wapenfeit was het boek 'De Wind in de zeilen - De bewogen geschiedenis van houtzaagmolen De Salamander', dat hij enkele jaren geleden samen met Leo van Ewijk schreef. Een fraaie afronding van een indrukwekkende reeks publicaties over Leidschendams erfgoed, waarmee hij pakweg 35 jaar geleden een begin maakte.
De naam 'Hendrik Brouwer Schut' zal tot in lengte van jaren verbonden blijven aan het erfgoed van Leidschendam. Hendrik had een groot aandeel in het naslagwerk 'Over, door en om de Leytsche Dam, geschiedenis van een gouden gemeente', dat in 1988 verscheen ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de toenmalige gemeente Leidschendam. Andere hoogtepunten waren 'Veur, een dynamische woon- en werkplek' (1990), 'Leidschendam, een veranderd dorpsgezicht' (1997) en 'Van landelijk Stompwijk, Veur en Wilsveen naar een verstedelijkt Leidschendam 1940-1980' (2003).
Hendrik was voor velen die zich in onze gemeente bezighielden met het erfgoed een vraagbaak. Wie iets wilde weten over een erfgoedonderwerp, hoe specialistisch ook, Hendrik wist meestal het antwoord. De laatste jaren van zijn leven stonden in het teken van herinneringen aan oorlogsgeschiedenissen en plaatselijke geschiedenis, die hij graag vastlegde en deelde met het publiek. Deze neerslag van kennis vormt een onmisbare schat aan informatie voor toekomstige generaties.
Naast zijn werk over Leidschendam, bevat het corpus van oorlogsverhalen en getuigenissen uit de regio een rijk palet aan onderwerpen. Het oorlogsverhaal van Rinco van der Baan en zijn dochter Betty. Het oorlogsverhaal van Willem Jan Baggerman. Oorlogsverhaal over Jaap Bakker en Gésina Broerse en hun Indisch-verzet. De documentaire 'Vooral niet opvallen-Nederlanders in Buchenwald' is gemaakt door cineast Emiel Bakker. Lou Bals maakte het begin van de bersiap mee in Soerabaja. Van het oorlogsverhaal over Richard Barmé is voor de Oorlogsgravenstichting een video gemaakt. Het oorlogsverhaal van Rob Bartstra uit Groningen. Het is verteld door zijn weduwe Janny Bartstra-Oomkes. Oorlogsverhaal van Carol Bastiaans. Het oorlogsverhaal over Johan Baumeister verteld door zijn zoon Tonnie.
Verder laat de collectie zien hoe nabestaanden en historici samen werkten aan waarheidsgetrouwe reconstructies van gebeurtenissen. Paul Beek tekende het verhaal op van zijn vader Ad Beek. Edith is pas 9 jaar en zit alleen in Westerbork, waar ze op 29 Juni 1943 wordt geregistreerd. Het oorlogsverhaal tijdens en na de Tweede Wereldoorlog over Elsje Beek en Leo Trap uit Den Helder. Het oorlogsverhaal van Paul Beek over zijn nichtje Edith Roseij Beek, die ondergedoken zat bij een dominee en werd verraden. De verhalen overspannen meerdere generaties en tonen de verweving van persoonlijke ervaringen met bredere historische context.
De verzamelde getuigenissen tonen een constante zoektocht naar begrip: hoe individuele keuzes, familiegeschiedenissen en sociale netwerken samen een gemeenschap vormen die haar erfgoed reserveert en doorgeeft. Deze biografische beschrijvingen geven daarbij structuur aan een bredere geschiedschrijving van de regio en dragen bij aan een beter begrip van de Tweede Wereldoorlog, het verzet en de Indische familiegeschiedenissen die ons land hebben gevormd. Het oeuvre van Hendrik Brouwer Schut fungeert als brug tussen onderzoek, herinnering en educatie, en blijft een inspiratiebron voor toekomstige generaties onderzoekers, erfgoedliefhebbers en inwoners van Leidschendam en omgeving.
De impact van Hendriks werk is zichtbaar in de blijvende aanwezigheid van zijn publicaties in gemeentelijke archieven, bibliotheken en erfgoedinstellingen. Het naslagwerk Over, door en om de Leytsche Dam illustreert hoe lokale geschiedenis als zodanig kan dienen voor identiteitsvorming en maatschappelijke betrokkenheid. Het werk heeft generaties van geschiedliefhebbers en professionele onderzoekers geholpen om hun begrip van de regio te verdiepen en te confronteren met nieuwe bronnen en interpretaties.
Kunst uit de Nederlandse Gouden Eeuw
Aansluiting bij bredere oorlogsgeschiedenis en erfgoedverhalen
De talloze oorlogsverhalen in de opgenomen bronnen tonen de breedte van het thema en de nauwe verweving met lokale geschiedenis. Het oorlogsverhaal van Jaap Bakker en Gésina Broerse en hun Indisch-verzet, evenals de documentaire 'Vooral niet opvallen-Nederlanders in Buchenwald', bieden aspecten die ook in Carla Brouwer-Schut biografie relevanter zijn wanneer men aandacht schenkt aan hoe erfgoedbeoefening en oorlogsherinnering hand in hand gaan. Deze verbindingen geven Carla Brouwer-Schuts biografie een dimensie die verder reikt dan afzonderlijke publicaties en haar rol in het behouden en communiceren van erfgoed onderstreept.
Carla Brouwer-Schut heeft bijgedragen aan de vertaling van deze erfgoedverhalen naar een hedendaags publiek door middel van verzamelingen, publicaties en tentoonstellingen die de leemtes in de historische vertelkunst proberen te dichten. Haar werk, net zoals dat van Hendrik, toont hoe lokale geschiedschrijving een levende praktijk is die continu in beweging blijft wanneer nieuwe bronnen en perspectieven beschikbaar komen.
| Publicatie | Jaar | Onderwerp |
|---|---|---|
| Over, door en om de Leytsche Dam | 1988 | Geschiedenis van Leidschendam |
| Veur, een dynamische woon- en werkplek | 1990 | Woon- en werkomgeving |
| Leidschendam, een veranderd dorpsgezicht | 1997 | Dorpsverandering |
| Van landelijk Stompwijk, Veur en Wilsveen naar een verstedelijkt Leidschendam 1940-1980 | 2003 | Verstedelijking |
| De Wind in de zeilen - De bewogen geschiedenis van houtzaagmolen De Salamander | jaren geleden | Lokale industrie en erfgoed |
Het runnel van verhalen uit de Tweede Wereldoorlog en de Indische geschiedenis laten zien hoe Carla Brouwer-Schut zich, net als Hendrik, inzet voor een erfgoedpraktijk die educatie en gemeenschapsbinding bevordert. Ze benadert erfgoed als een dynamisch veld waarin schilderijen, documenten, films en persoonlijke getuigenissen samenkomen om een rijker narratief te vormen dat generaties aanspreekt en activeert om betrokken te blijven bij de geschiedenis van hun omgeving.