Bij het werken op een plat dak is er valgevaar. Dakdekkers zijn gewend om te werken op hoogte en kennen het belang van veiligheidsmiddelen. Maar is valbeveiliging ook verplicht volgens de wet. En wanneer moet er permanente valbeveiliging op het dak aangebracht worden? Nergens staat letterlijk beschreven dat valbeveiliging verplicht is. Wat wél verplicht is: veilig werken!
Het is duidelijk dat een werkgever of de zelfstandig werkende dakdekker verantwoordelijk is voor het veilig werken op platte daken. Het is zijn verantwoording, sterker nog, het is zijn plicht om de risico’s op vallen tot een absoluut minimum te beperken. De zelfstandig werkend dakdekker dient te zorgen voor zijn veiligheid en gezondheid en die van zijn werknemers. En hij dient dus valgevaar te voorkomen, dat is níet de verantwoordelijkheid van de eigenaar van het gebouw.
Hoe zat het ook alweer? Voorzieningen tegen valgevaar zijn verplicht bij werken op een hoogte van 2,5 meter of meer. Bij risico-verhogende omstandigheden en openingen in vloeren, moeten er ook bij een lagere valhoogte maatregelen genomen worden. Gebouweigenaren zijn niet verplicht om voor permanente valbeveiliging te zorgen. Toch kan het voor hen interessant zijn om daarin te investeren. Als iedereen afzonderlijk, van dakdekker tot glazenwasser, steeds bij alle werkzaamheden tijdelijke maatregelen moet nemen, lopen de kosten al snel op. Dan kan het dus interessant zijn als de dakdekker in zijn offerte ook de meerprijs voor permanente valbeveiliging meeneemt. Zeker als het een dak is waar men nog regelmatig op moet voor onderhoud, technische installaties of bijvoorbeeld glazenwassen.
Werken op hoogte brengt altijd risico’s met zich mee. Daarom is een goede voorbereiding essentieel. Een checklist helpt je om niets over het hoofd te zien en zorgt ervoor dat jij en je team veilig kunnen werken. Voer een Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E): werken op hoogte uit. Voor je aan het werk gaat, is een grondige en actuele RI&E verplicht. Dit helpt om mogelijke gevaren en risico’s te identificeren en passende maatregelen volgens de AHS-methode te nemen.
Kiezen voor collectieve Maatregelen en keuringen
Kies voor collectieve maatregelen waar mogelijk. Volgens de arbeidshygiënische strategie hebben collectieve maatregelen prioriteit. Controleer en keur de valbeveiliging. Alle ankerpunten en lijnsystemen moet iedere 12 maanden gekeurd worden. Bij een keuring wordt niet alleen visueel gekeken of de permanente systemen juist functioneren. Met behulp van trekproeven wordt ook fysiek getest of de systemen aan de strenge normen voldoen.
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s)
Zorg voor persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s). Als collectieve maatregelen niet mogelijk zijn, gebruik dan PBM’s zoals veiligheidsharnassen, touwen of leeflijnen. Met deze checklist waarborg je niet alleen de veiligheid, maar voldoe je ook aan alle wettelijke eisen.
Flesst valbeveiligingssysteem en praktijkadvies
Worksafe Nederland kan je helpen met een uitgebreide RI&E en het inspecteren van de valbeveiliging. Dakveiligheid is een eerste vereiste om zorgeloos het dak te kunnen betreden. Het Flesst valbeveiligingssysteem is ontwikkeld vanuit de filosofie dat de dakbetreder moet worden ontzorgd, zodat hij zich - met beide handen vrij - volledig kan richten op de werkzaamheden die hij op het dak moet uitvoeren. Flesst biedt behalve directe productondersteuning ook trainingen voor gebruikers van het Flesst valbeveiligingssysteem. Onze organisatie is erop ingericht om gebruikers van ons systeem van optimale service te voorzien. Onze missie is om wereldwijd te worden gezien als dé standaard voor het veilig werken op hellende daken. Een standaard zowel voor het meest veilige als voor het meest gebruiksvriendelijke valbeveiligingssysteem. Flesst wil iedereen die op een hellend dak werkzaamheden verricht een systeem bieden dat 100% veiligheid garandeert. Flesst streeft ernaar dat haar valbeveiligingssystemen door voorschrijvende instanties standaard in bestekken wordt opgenomen. Flesst wil een totaaloplosser zijn voor elk veiligheidsprobleem dat zich op het hellende dak kan voordoen. Flesst zal voortdurend blijven investeren in productinnovaties, die het veilig werken op hellende daken bevorderen. Flesst zal vanuit haar verantwoordelijkheid van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen producten blijven ontwikkelen die probleemloos teruggenomen kunnen worden en gerecycled kunnen worden. Flesst zal een leidende positie innemen in het investeren in opleidingen en trainingsfaciliteiten om dakbetreders veilig op hellende daken te kunnen laten werken. Dakveiligheid bereikt men niet door muren te bouwen, maar door deuren te openen.
Lage TCO (total cost of ownership). Geen jaarlijkse keuring. Geschikt voor elk type hellend dak. Geen valfactor. Hoe werkt het Flesst valbeveiligingssysteem? Om met het Flesst valbeveiligingssysteem te kunnen werken, dient de dakbetreder een valbeveiliging harnas te gebruiken. Vervolgens moet men bij het dak komen. Dit kan bijvoorbeeld via een dakluik of een ladderopstelplaats. Daarvandaan kan de dakbetreder zich direct aanhaken aan de nok via een speciaal koppeltouwsysteem dat ervoor zorgt dat het klimtouw naar de nok wordt gebracht en wordt aangekoppeld aan het systeem. Doordat men aan het hoogste punt vast zit, is de valfactor minimaal. De dakbetreder wordt als het ware naar het dakvlak toegetrokken en kan daardoor niet vallen. Er kunnen vijf mensen tegelijk op een dakvlak aan het Flesst valbeveiligingssysteem werken. Zij kunnen aangelijnd werken, bijvoorbeeld lopend in de goot of op de panlatten. Of ze kunnen met touwtechniek werken en al abseilend het dak onderhouden.
Regels en praktische vragen
- Wanneer is valbeveiliging verplicht? Valbeveiliging is verplicht bij werkzaamheden vanaf 2,5 meter hoogte. Ook bij lagere hoogtes is valbeveiliging verplicht als er sprake is van extra risico’s, zoals werken boven water, verkeerswegen of machines.
- Wie is verantwoordelijk? Werkgevers en opdrachtgevers zijn verantwoordelijk voor veilige werkomstandigheden. Gebouweigenaren kunnen aansprakelijk zijn als zij onvoldoende veilige voorzieningen bieden.
- Is een borstwering van 90 cm voldoende? Alleen bij gebouwen die vóór 2003 zijn gebouwd, is een borstwering van 90 cm toegestaan volgens het oude Bouwbesluit. Na 2003 geldt in het Bouwbesluit ook de 1 meter-norm, en bij gebouwen vanaf 13 meter hoogte zelfs 1,20 meter.
- Wat is het verschil tussen collectieve en individuele valbeveiliging? Collectieve valbeveiliging beschermt iedereen op de werkplek zonder dat men persoonlijke uitrusting hoeft te dragen. Individuele valbeveiliging beschermt per persoon en is nodig als collectieve maatregelen niet haalbaar zijn.
- Welke PBM’s zijn nodig? Een standaardset bestaat uit een harnasgordel, een valstopapparaat of valdemper, een bevestigingslijn en een stevig ankerpunt. Deze middelen moeten goed onderhouden worden en afgestemd zijn op de gebruiker.
- Mag ik een positioneringslijn gebruiken? Nee. Een positioneringslijn mag alleen worden gebruikt om een werkgebied af te bakenen en mag niet ingezet worden als er daadwerkelijk valgevaar is. Dan zijn andere middelen nodig.
- Hoe vaak moet valbeveiliging worden gekeurd? Valbeveiligingssystemen moeten periodiek worden geïnspecteerd, meestal jaarlijks, afhankelijk van de fabrikant en het type gebruik.
Markering, RI&E en wettelijke kaders
Markeringen en signaleringen geven aan waar je je veilig kunt begeven en waar niet. Dit kan door D-Marc afbakeningssysteem, kunststof afbakeningssysteem, pictogrammen of borden. Als de werkplek zich op meer dan 4 meter van de dakrand bevindt, in de veilige zone, is een duidelijke markering voldoende. Markeren is niet nodig als er een doelmatige dakrandbeveiliging aanwezig is of als er een fysieke afzetting is met een hoogte van 1 meter, op 2 meter afstand van de dakrand.
Blijf op de hoogte van de geldende wet- en regelgeving. In de nieuwsbrief wordt het laatste nieuws omtrent wet- en regelgeving gedeeld. Mist het niet!
In paragraaf 4.7.11 van het Besluit bouwwerken leefomgeving zijn voorschriften vastgelegd. Artikel 4.241 bepaalt dat een gebouw, indien nodig, voorzien moet zijn van gebouwgebonden veiligheidsvoorzieningen. De primaire verantwoordelijkheid ligt dus bij de eigenaar. Voor de gebouweigenaar is het daarom belangrijk aantoonbaar te maken dat hij aan zijn verplichtingen voldoet. Ook al stelt het Bbl permanente valbeveiliging niet verplicht, de eigenaar moet zorgen dat de werkzaamheden veilig kunnen worden uitgevoerd.