Regenbuien worden steeds heviger. Zogenoemde piekbuien zorgen ervoor dat er in een korte tijd veel water uit de lucht valt. Deze daken veranderen je dakoppervlak in een waterbuffer en een koeler oppervlak, zo maken ze je gebouw klimaatadaptief. Tegelijkertijd blijft in Nederland naar schatting ruim 400km2 van het dakoppervlak onbenut. Maar wat is een blauw dak? Een blauw dak is een dak dat regenwater opvangt, tijdelijk opslaat en vertraagd afvoert. In plaats van dat een regenbui in één keer het riool instroomt, blijft het water tijdelijk op het dak staan. Het wordt pas afgevoerd wanneer het riool weer ruimte heeft. Een groen dak is een dak met planten, bijvoorbeeld sedum of andere vegetatie. Dat ziet er niet alleen mooi uit, maar heeft ook een klimaatadaptieve functie. Gemiddeld houdt een groen dak 40 tot 60% van de regen vast. Bij kleine buien zelfs meer. Bij een blauw-groendak ligt de beplanting en het substraat op een laag waterbergende elementen zoals kratten die 5 cm of meer regenwater kunnen opslaan (5 cm = 50 L/m2). Nee. Een groendak is niet meteen een blauw dak. Dit komt omdat het groene dak wel water kan absorberen, maar het is niet ontworpen om water te bufferen bij zware buien. Zodra het substraat vol zit, stroomt het extra water alsnog in één keer weg. Het verschil is dus: groen = opnemen en verdampen, blauw = opslaan en sturen.
Steden binnen Nederland zijn gebouwd met veel stenen en weinig ruimte voor natuur. De meeste steden zijn ontworpen voor het klimaat van vroeger. Door klimaatverandering zien we steeds vaker stort- of piekbuien ontstaan, terwijl de riolering veel water in één keer moeilijk aan kan. Al deze maatregelen hebben hetzelfde doel: regenwater vasthouden waar het valt, in plaats van het zo snel mogelijk afvoeren naar het riool. Elke vierkante meter blauwdak is een mini-waterbuffer die helpt om de stad droog te houden. Steeds meer gemeenten nemen daarom waterberging op het dak op in hun beleid, met subsidies, eisen in vergunningen en klimaatadaptatieplannen.
Wat ook fijn is van een blauw dak, is dat het een thermische functie heeft waardoor het binnenklimaat minder snel opwarmt: een natuurlijke airco dus! Helemaal effectief als je er ook nog eens groen bijplaatst want planten helpen ook mee met koeling door verdamping! Benieuwd of een blauwdak bij jouw gebouw en project past? Een blauw dak staat bijna nooit alleen. Blauw + groen: Het water voedt de planten. Blauw + dakterras: Onder het terras ligt de waterberging verstopt. Jij ziet het niet, maar het werkt wel. Blauwe daken zijn er in verschillende vormen: sommige doen hun werk vanzelf, andere worden gestuurd met slimme technologie.
Een passief blauwdak werkt zonder slimme techniek. Regenwater wordt tijdelijk opgeslagen op het dak en loopt daarna rustig weg via een vaste afvoer. Een actief blauw dak is een slimme watermanager op je dak: het houdt water vast, laat het los en past zich aan weersomstandigheden aan. We noemen dit ook wel een slim blauw dak. Een slim blauw dak gaat verder dan een gewoon blauw dak die water opvangt. Het gebruikt sensortechnologie, slimme kleppen en weersvoorspellingen om actief te sturen hoeveel water er wordt opgeslagen en wanneer het wordt losgelaten.
Het RESILIO‑project in Amsterdam is een goed voorbeeld van hoe slimme blauw‑groene daken in de praktijk werken. Op meerdere daken binnen de stad zijn slimme blauw-groene daken aangelegd. Waterkratten (blauwe dakmodules) Dit zijn grote kunststof of betonnen bakken die water kunnen opslaan en onder het groen, dakbedekking of grind geplaatst worden. Geschikt voor grote platte daken zoals bedrijfspanden, scholen of appartementencomplexen en heeft een hoge wateropslagcapaciteit. Drainageplaten met waterbuffer Dit zijn dunne platen met kleine reservoirs die water vasthouden onder bijvoorbeeld groen of bestrating. Het water blijft tijdelijk in de vakjes van de platen staan en wordt vertraagd afgevoerd. Slimme afvoeren Zoals eerder omschreven, zijn dit de slimme blauwe daken. Het zijn geavanceerde systemen met sensoren, automatische kleppen en soms software die het weer voorspelt.
Benieuwd naar de mogelijkheden op jouw dak of op zoek naar financieringsmogelijkheden? Als je na iedere grote brand het woord ‘blauw’ gebruikt, dan wordt je al snel als gestoorde complotdenker weg gezet. Dit, omdat blauwe daken en objecten bescherming schijnen te bieden tegen Direct Energy Weapons. In augustus 2023 hadden we te maken met enorme niet natuurlijk veroorzaakte branden op het Hawaïaanse eiland Maui. Bij Forbidden TV schreven ze toen onder andere het volgende: Er doet een internetgerucht de ronde over hoe de rijke mensen op Maui, zoals Oprah Winfrey, die blauwe daken op hun huizen hebben, waardoor hun huizen - samen met een aantal willekeurige blauwe auto's en blauwe paraplu's - gespaard zijn gebleven van de genadeloze “verpulvering” door de Directed Energy Weapons die vermoedelijk zijn gebruikt om honderden huizen te verpulveren en honderden mensen op dat eiland te doden, in wat officieel de “dodelijkste natuurbrand in de VS in meer dan een eeuw” wordt genoemd. Het gerucht op internet wordt ondersteund door deze video van een laserstraal die schade aanricht aan verschillende kleuren natte handdoeken die op de grond liggen - allemaal behalve de blauwe handdoek. Vermoedelijk is de laserstraal ingesteld op een blauwe frequentie die harmonieus is met het blauwe licht dat door de blauwe objecten op de laserstraal wordt teruggekaatst, waardoor er geen schade wordt aangericht. Het gerucht is zo wijdverspreid dat Newsweek zojuist een artikel heeft gepubliceerd waarin deze theorie “ongefundeerd” wordt genoemd, met het argument dat “er vóór de brand een aantal gebouwen blauw waren geverfd die vervolgens door de bosbranden werden verwoest”, nadat eerder werd beweerd dat de energiewapentheorie, die door velen vrijwel onmiddellijk naar voren werd geschoven, werd “ontkracht”. Het schijnt dat veel daken van de huizen in China ook blauw worden geverfd. “Why are China painting their roofs blue?”For entertainment purposes only - frankly I’d be more concerned about owning a Smart Meter.
Als je rondkijkt in paleizen, tempels, officiële gebouwen of gewoon naar woonhuizen zie je verschillende daken. Wat ik nooit eerder had gehoord, is dat vroeger verschillende kleuren dakpannen verschillende betekenissen hadden. De kleur geel stond voor respect en was de Keizerlijke Kleur. De reden hiervan zou zijn dat de kleur geel terugverwijst naar het element Aarde. Dit verwijst weer naar de leer van Feng Shui. Daarin wordt geloofd dat het fysieke universum uit vijf elementen bestaat, waarvan het element Aarde het centrum van het universum vormt. Omdat geel de Keizerlijke Kleur was mochten geel geglazuurde dakpannen alleen worden gebruikt voor keizerlijke paleizen, mausoleums en tempels. Sommige tempels hadden een dak van blauw geglazuurde dakpannen. Blauw symboliseert de lucht en de hemel. Gebouwen waar belangrijke bestuurders werkten of andere belangrijke mensen verbleven hadden vaak groene daken. Minder belangrijke gebouwen (voor mensen zonder hoge status) hadden zwarte dakpannen. Maar opvallend genoeg heeft de keizerlijke bibliotheek in de Verboden Stad ook een dak van zwarte dakpannen. De reden is dat zwart voor het element Water staat. Zo hoopte men dat er altijd voldoende water beschikbaar zou zijn om de bibliotheek te redden bij brand!
Voorop staat de man die een Phoenix berijdt. Er zijn verschillende verhalen over wat deze figuur voorstelt. Een verhaalt vertelt dat dit een gunsteling van een van de keizers was, die te machtsbelust werd en uiteindelijk is gedood door hem aan het uiteinde van het dak op te hangen. Een andere verklaring is dit een dienaar van de keizer is, die door de talloze beesten in de gaten wordt gehouden. Maar weer een ander legende is dat dit het beeld van de Chinese heerser Qimin is, die de mythische Phoenix vogel berijdt. Volgens de mythe werd de heerser na het verliezen van een gevecht achterna gezeten door de vijand. Al met al heb ik genoten van de daken (en het rondreizen door China zelf).
Iedereen kent wel de blauwwitte servies van aardewerk. Het Delfts Blauw, zoals het aardewerk heet, ontstond in de zestiende eeuw als alternatief voor het dure Chinese porselein. Doordat Nederland in de tijd van de Vereenigde Oostindische Compagnie (1602 - 1799) het Chinese porselein ontdekte, kwamen Delftse plateelbakkers in de problemen. Het porselein uit China was namelijk razend populair in Nederland en de plateelbakkers uit de stad zagen hun inkomsten teruglopen. De bakkers maakten aardewerk en noemden het porselein om de concurrentie met China aan te gaan. En met succes: het Delfts Blauw is niet meer weg te denken uit de stad. In de zeventiende en achttiende eeuw was Delft dé aardewerkstad van Europa. Bij de rijken was het aardewerk zeer in trek en bovendien was een groot deel van de bevolking werkzaam in de aardewerkindustrie. In de hoogtijdagen telde Delft een honderdtal aardewerkfabrieken. De industrie produceerde steeds meer aardewerk en dat kwam de kwaliteit van het kleiproduct niet ten goede. Rond 1850 werden aardewerkproducten goedkoper geproduceerd dan Delfts Blauw, dat meer geld kostte. Grote concurrentie leidde er toe dat aardewerkproducten rond 1850 goedkoop gedrukt aardewerk gingen maken en geen Delfts Blauw dat meer geld kostte. Bij de aardewerkfabriek De Porceleyne Fles, die bestaat sinds 1653, werd onder leiding van ingenieur Joost Thooft vanaf 1876 weer Delfts Blauw geproduceerd. Ook werd bouwaardewerk geïntroduceerd. Tegels die dienden als wandversiering zijn hiervan een voorbeeld. Samen met zakenpartner Abel Labouchere maakte Thooft Delfts Blauw wereldwijd bekend. In 1919 kreeg De Porceleyne Fles de titel Koninklijk waardoor de naam veranderde naar De Koninklijke Porceleyne Fles. Het predicaat Koninklijk werd gegeven door Koningin Wilhelmina. Er zijn verschillende soorten Delfts Blauw. Zo waren er bijvoorbeeld vazen, borden en potdeksels. Omdat het Chinese porselein werd nagebootst, waren er Oosterse indrukken te zien op het Delfts aardewerk. Ook was de Nederlandse schilderkunst zichtbaar op het Delfts Blauw. Hoewel de naam Delfts Blauw doet vermoeden dat alleen de kleur blauw van belang was, werden er zeer zeker ook andere kleuren gebruikt voor de aardewerkproducten. In de achttiende eeuw ontstond het polychroom aardewerk dat bestond uit vele kleuren, zoals rood, groen en geel. Naast Delfts Blauw bestond er ook het Delfts Zwart. Tegenwoordig wordt er in Delft nog steeds aardewerk geproduceerd in De Koninklijke Porceleyne Fles. Het is de enige aardewerkfabriek uit de stad die nog bestaat. Sinds enkele jaren is er zelfs een museum geopend genaamd de Royal Delft Experience.
Ieder groendak is een blauw dak, maar niet ieder blauw dak is een groendak. Blauwe daken zijn ook wel bekend onder de noemer groen-blauwe daken. Dit begrip dekt dus niet volledig de lading, en daardoor kan het onduidelijk zijn welk soort dak jouw projectdoelen kan realiseren. Wat is een blauw dak dan precies? Het verschil tussen een groen of blauw dak wordt gemaakt in de hoeveelheid water die door het daksysteem vertraagd wordt afgevoerd én het mechanisme waarmee dit wordt gerealiseerd. Een eenvoudig groendak kan al 30L water per mm² verwerken en dit water komt weer vrij door verdamping óf doordat de vegetatie dit verbruikt. Bij een groendak geldt het principe: vol is vol. Eenmaal verzadigd heeft het dak geen waterbufferende functie meer en bij een nieuwe regenbui stroomt water daardoor direct af. Als de badkuip na een flinke regenbui is gevuld kun je deze op twee manieren legen. Op passieve wijze stroomt de kuip leeg met een instelbaar constant debiet en het restant verdampt of wordt gebruikt door de beplanting. Dat laatste kan via een run-off control. Een andere methode is actieve retentie op basis van de weersvoorspelling.
Stel dat de badkuip voor 75% gevuld is en er wordt een flinke stortbui voorspeld, dan kun je het systeem zoveel legen als nodig is om de stortbui op te vangen. Onze volledig verharde leefomgeving zorgt bij regenval voor grote belasting van de riolering. Een blauw dak kan met zijn grote retentiecapaciteit water vasthouden en dit vertraagd afvoeren. Hoe meer vertraagde afvoeren, hoe kleiner de kans op overbelasting van het rioolstelsel. En daardoor draagt een blauw dak actief bij aan droge voeten op straat. Maar het watersysteem is zelfs breder toepasbaar dan alleen daken, want ook door toepassing onder maaiveldniveau kun je hiermee tijdelijke waterberging realiseren. En bovendien zou je het daksysteem zelfs kunnen inzetten voor het doorspoelen van de toiletten. Daar is regenwater schoon genoeg voor en het bespaart kosten en energie voor de drinkwaterzuivering.
Een blauw dak kent veel voordelen, maar het vraagt wel extra aandacht voor een geschikte dakconstructie. Verzadigd kan een blauw dak namelijk al snel 150 kg/m² wegen. Met een blauw dak draag je bij aan het waterbeheer in de leefomgeving. Dit is een vereiste in steeds meer projecten. Meer weten over de opbouw, toepassing of haalbaarheid van een blauw dak in jouw project? Stuur ons team direct én vrijblijvend een bericht.