De Citroën DS is een automodel van het Franse merk Citroën. In het Frans spreekt men de naam uit als 'déesse', wat 'godin' betekent. De DS werd op 6 oktober 1955 gepresenteerd op de autosalon van Parijs en sloeg in als een bom ('La Bombe Citroën'). De DS werd bedacht door ontwerpers die geheel de vrije hand hadden en wilden tonen waartoe ze in staat waren.
Ontwerp en introductie
De combinatie van futuristische lijnen, ontworpen door Flaminio Bertoni en met een revolutionair hydraulisch systeem, maakte de DS direct tot een iconische verschijning. De carroserie was het resultaat van zoeken naar een vorm die lage luchtweerstand combineerde met een stabiel weggedrag. De druppelvorm leidde tot een brede neus, aflopende daklijn en een buitengewoon brede vooras ten opzichte van de achteras.
De productie begon op 7 oktober 1955 in de fabriek aan de Quai de Javel in Parijs, de dag na het debuut op het Autosalon van Parijs. De eerste modellen die op de weg verschenen, zagen er zo innovatief uit dat er meteen grote publieke belangstelling was. Op de eerste dag werden beweerdelijk 12.000 orders geplaatst en aan het eind van de week zouden dit er 80.000 zijn, wat voor grote productieproblemen zorgde.
Techniek: hydropneumatische vering en meer
In de DS werd voor het eerst een hydraulisch systeem toegepast voor vering, besturing, remmen en zelfs voor de bediening van de versnellingsbak en koppeling. Dit maakte de auto halfautomatisch en volautomatisch bedienbaar via een unieke hydraulische schakelsysteem. De vering is hydropneumatisch en werkt samen met voorwielaandrijving en schijfremmen, wat zorgde voor een ongekende wegligging en comfort. De vering bevat een veerbol met een membraan en een gasvoorraad (stikstof) als accummulator, waardoor bij belading de vering zich aanpast en de auto stabiel blijft.
De motorpositie ligt geheel achter de vooras, waardoor een laag zwaartepunt en een lange wielbasis mogelijk zijn. De eerste DS maakte gebruik van een 1,9 liter (1911 cc) viercilinder motor; latere modellen bereikten vermogens tot circa 141 pk. De remmenachter (achterwielen) zijn trommelremmen die zich automatisch aan de belasting aanpassen. De remaining remvoorzieningen omvatten korte, opvallende details zoals het “champignon”-rempedaal.
De carrosserieën van de DS waren leverbaar als berline (sedan), break (stationwagen) en décapotable (cabriolé). De cabriolet werd uitgebreid met varianten gemaakt door carrosseriebouwer Henri Chapron, die onder eigen naam ook coupés en andere modellen bouwde. Chapman maakte het chassis sterker en verlengde de deuren, waarna de rest van de carrosserie in Chapron-stijl werd uitgevoerd.
Chapron en cabriolets
Henri Chapron begon als carrosseriebouwer en leverde cabriolets van de DS aan de fabriek. De eerste Chapron cabriolets verschenen tussen 1960 en 1971. Chapron breidde het chassis uit en maakte de cabriolets meestal luxer en exclusiever dan de fabriekscabrioltes. In totaal zijn er tussen 1960 en 1971 ongeveer 1365 usine cabriolets gemaakt met DS19- of DS21-motoren, en daarnaast waren er nog talloze varianten die op basis van de ID Break/DS werden gebouwd.
De cabriolets van Chapron kenmerken zich door volledige lederen bekleding, extra koplampen, en een exclusieve afwerking. De cabriolets groeiden uit tot prijsbeesten, maar waren onder liefhebbers zeer gewild vanwege hun exclusiviteit en het feit dat elke auto op maat kon worden gemaakt.
Modellen en varianten
De DS werd in verschillende carrosserie-uitvoeringen geleverd: berline (sedan), break (stationwagen) en décapotable (cabriolé). Daarnaast werden op basis van de break meerdere ambulances gebouwd. In de loop der jaren verschenen verschillende motorversies en uitrustingsniveaus, waaronder de DS 19, DS 21, DS 23 en luxere Pallas-uitvoeringen met meer chroom en comfortfeatures. De Pallas-modellen brachten extra luxe in het interieur en verbeterde uitrusting met speciale wieldeksels, achterlichten en lederen bekleding.
In de 1960s werd de DS ook leverbaar als cabriolet gemaakt door Chapron. De DS Cabriolet werd geleverd op basis van een sterk chassis en met de motor van de DS19 of DS21. Chapron maakte kopieën en varianten zoals de Concorde en de Léman, die bekend staan om hun lengte en lange daklijnen, vaak met aanpassingen zoals een lange schouw of verschillende daklijnen. In totaal wordt gezegd dat 770 DS19, 483 DS21 en 112 DS19 cabriolets zijn gebouwd door Chapron.
Rijervaring en innovaties
De DS wordt vaak beschreven als de meest innovatieve post-oorlogse auto, dankzij de hydropneumatische vering, lampen die meedraaien, en het eerste brede scala aan schijfremmen bij een seriemodel. De auto bood een uitzonderlijk niveau van comfort en een uiterst regelmatige vering die oneffenheden nauwelijks voelbaar maakte, wat vooral te danken was aan de combinatie van vering met een laag zwaartepunt en lange wielbasis. De carrosserie combineert lichtgewicht materialen zoals aluminium en glasvezel met traditionele staalsegmenten, wat resulteerde in een lichtere auto met moderne uitstraling.
Het interieur bevatte vernieuwende materialen zoals rayon en nylon (Helanca) bij de bekleding in de eerste jaren. Het dashboard was een van de grootste industrieel vervaardigde nylon-panelen ooit gemaakt. Latere modellen gebruikten vaker leer en meer klassieke bekledingsmaterialen. Het beeldmerk van de DS werd versterkt door het kenmerkende eenspaaks stuurwiel en het dashboard met ronde meters. De kabriolet van Chapron had vaak volledig lederen interieurs en extra luxueuze details.
Film en cultuur
De Citroën DS heeft een prominente positie in film en kunst verworven. Voorbeelden uit de cinema zijn onder meer verschijningen bij Brigitte Bardot in The Parisian (1957), Alain Delon in The Samurai (1967) en Louis de Funès in Rabbi Jacob (1973). De DS werd ook gepresenteerd in tentoonstellingen en in kunstwerken, waaronder affiches en sculpturale plaatsingen in Milaan en Parijs. De carrossages werden vaak getoond als sculpturen, soms zonder wielen en met de onderkant in profiel, om de innovatieve constructie en aerodynamische visie te benadrukken. Roland Barthes beschreef in Mythologies uit 1957 de DS als een iconische verschijning die de symboliek van moderne architectuur op de weg bracht.
Legacy en moderne erfgoed
DS Automobiles werd opgericht op 1 juni 2014 en draagt de erfenis van de DS uit 1955 voort, met een focus op innovatie, techniek en comfort. Het merk promoot elektrische en hybride aandrijflijnen en verschillende aandrijvingstechnologieën, met modellen die variëren van volledig elektrisch tot plug-in hybrides met tot 360 pk en vierwielaandrijving. De DS N°8 is een 100% elektrische conceptauto die geïnspireerd is op de DS-ontwerpen en een grote actieradius biedt. Net als het oorspronkelijke model blijft DS Automobiles inzetten op verfijnd design, geavanceerde technologie en comfort.
Restauratie en hedendaags verzamelen
De restauratie van Chapron cabriolets gebeurt vaak met behulp van originele Chapron-mallen en onderdelen, waarbij men waar mogelijk Citroën-onderdelen hergebruikt of reproduceert. Een bekende historische restauratie werd uitgevoerd in Blikwerk Garage in Drachten, waarbij de DS21 cabriolet tussen eind jaren negentig en 2000 volledig werd gerestaureerd en teruggebracht naar originele Chapron-details. Nederlandse eigenaren blijven geïnteresseerd in deze cabriolets, mede door de combinatie van vakmanschap, techniek en design.
Technische kenmerken samengevat
- Hydropneumatische vering, stuurbekrachtiging, remmen en automatische/koppeling bediening via hydraulisch systeem.
- Voorwielaandrijving met centraal gewichtspunt achter de vooras; lange wielbasis biedt veel beenruimte.
- Schijfremmen voor, trommelremmen achter; 'champignon' rempedaal als kenmerkend detail.
- Lichtgewicht constructie met aluminium motorkap en, in vroege jaren, kunststof dak; later meer klassieke bekledingen in Pallas-modellen.
- Drie basistypen: berline, break en cabriolet; Chapron droeg bij aan meerdere cabrioletvarianten.
- Motoren: 1,9 liter tot 2,3 liter verbrandingsmotoren met vermogens tot circa 141 pk; latere injectie- en elektronische systemen verschenen in de tijd.
Specifieke cijfers en historische hoogtepunten
- Introductie op autosalon Parijs: 6 oktober 1955.
- Productie start: 7 oktober 1955 in Parijs; eerste leveringen 1956, seriebouw pas later door leveringsproblemen.
- Aantal cabriolets Chapron: 1365 usine cabriolets (DS19/DS21); DS cabriolets op basis van ID Break.
- Laatste DS-aflevering: 24 april 1975; 1.456.115e DS gebouwd.
