Asbest is een verzamelnaam voor mineralen die in de natuur voorkomen. De mineralen bestaan uit microscopisch kleine vezels. Het is een natuurproduct dat vanaf 1945 tot 1990 gebruikt werd in gebouwen, installaties en woningen. Het materiaal werd massaal gebruikt vanwege de functionele eigenschappen. Zo is het sterk, isolerend, slijtvast, brandvrij en goedkoop. In 1993 werd de verkoop van asbest en het gebruik voor bouwprojecten wegens diverse gezondheidsredenen definitief verboden. Na diverse onderzoeken bleek hoe schadelijk asbest kan zijn voor de gezondheid. Om die reden is het van essentieel belang dat, als je regelmatig met asbestcementleidingen werkt, je het werk veilig uitvoert.
Bij verwijdering van asbest uit gebouwen, uit objecten en vanaf het maaiveld moet eerst inventarisatie plaatsvinden van de aanwezigheid van het asbest. Als blijkt dat er asbest aanwezig is, wordt per asbesthoudende toepassing vastgesteld in welke risicoklasse de verwijdering van het asbest valt. Er zijn 3 risicoklassen. Voor het saneren van asbesthoudende grond gelden aparte regels. Hiervoor is een apart meldformulier beschikbaar.
Wettelijke verplichtingen en meldingsplicht
Het is verplicht om werkzaamheden met asbest minimaal 2 dagen voor aanvang te melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Verbouwen of onderhoud? Ga naar checklistasbest.nl. Gaat u een bestaand gebouw verbouwen of slopen? Controleer altijd of u met asbest in aanraking kunt komen. Bedrijven die werkzaamheden in gebouwen gaan uitvoeren en die niet gecertificeerd zijn om asbest te verwijderen kunnen een check doen op checklistasbest.nl.
Risicoklassen en bijbehorende vereisten
Risicoklasse 1. Als de verwijdering van het asbesthoudende materiaal is ingedeeld in risicoklasse 1, dan wordt de blootstellingsnorm (grenswaarde) niet overschreden. Dat is bijvoorbeeld het geval bij een losliggende asbesthoudende cementplaat of een asbesthoudend koord in een kachel die in zijn geheel wordt verwijderd. Het risico hierbij is beperkt. Daarom hoeft het asbest niet te worden verwijderd door een gecertificeerd bedrijf. Ook niet-gecertificeerde bedrijven mogen dat doen. In sommige gevallen mogen ook particulieren asbest verwijderen. Hieraan zijn specifieke voorwaarden verbonden.
Risicoklasse 2/2a. Als uit de asbestinventarisatie blijkt dat verwijdering van asbesthoudende materialen alleen veilig mogelijk is in risicoklasse 2 of 2a, dan betekent dit dat de grenswaarde wordt overschreden. Dat is bijvoorbeeld het geval bij een dak met golfplaten, leidingisolatie of een ingemetselde schoorsteenbuis. Er is dan sprake van een onacceptabel risico. De gezondheid van de werknemers kan ernstige schade oplopen. Daarom mogen de werkzaamheden in risicoklasse 2 of 2a alleen door een gecertificeerd bedrijf worden uitgevoerd. Gecertificeerde bedrijven hebben de beschikking over specialistische kennis, specifieke apparatuur en hulpmiddelen en vakkundig opgeleide werknemers, zodat het asbest zo veilig mogelijk kan worden verwijderd.
Bodem en grond
Voor het saneren van asbesthoudende grond gelden aparte regels. Hiervoor is een apart meldformulier beschikbaar. Bekijk meer informatie op Informatiepunt Leefomgeving - Bodemsanering asbest.
Veilig werken met asbestcementleidingen (E-learning)
Veilig werken met asbestcementleidingen omvat onderwerpen als: wie waar verantwoordelijk voor is, persoonlijke hygiëne, werkkleding, werkplek en opslagruimte inrichten, mogelijke gevaren, wet- en regelgeving, veiligheidsmaatregelen, en diverse methoden voor het werken met gas-, water- en rioolleidingen. Deze E-learning kan gevolgd worden als alternatief voor een in-person cursus en eindigt met een toets van 1 uur.
De cursus “Veilig werken met asbestcementleidingen” kan ook op locatie (in-company) worden gegeven. De theorie-onderdelen en praktische toepasbaarheid zijn gericht op veilig handelen rond asbestcementleidingen in drinkwaterinstallaties en verwante omgevingen. De doelstelling is om deelnemers te leren hoe zij veilig kunnen werken met asbestcementleidingen, door bewustwording van gevaren en het aanleren van de juiste technieken en procedures om blootstelling aan schadelijke vezels te voorkomen.
Als je met asbest werkt: doelgroepen en certificering
De cursus is relevant voor iedereen die met, aan en rondom asbestcementleidingen werkt. Het is een vereiste vanuit bedrijven om de asbest cursus afgerond te hebben. Het doel is dat deelnemers kennis en vaardigheden opdoen om veilig te handelen volgens de geldende wet- en regelgeving. De cursus P70 (asbestherkenning) is gericht op het herkennen van asbest in bouwmaterialen, afval en de bodem, en het begrijpen van risico’s en maatregelen om verspreiding te voorkomen. De cursus asbest verwijderen richt zich op sanering volgens actuele richtlijnen zodat verspreiding van vezels wordt voorkomen en risico’s voor mens en milieu worden geminimaliseerd.
Asbest herkennen en voorkomen
Asbest herkennen is van cruciaal belang voor ieders gezondheid. Vervuild of beschadigd asbest kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen. Het kundig herkennen van asbest kan blootstelling aan deze gevaren voorkomen waardoor je op tijd maatregelen treft. De cursus Asbestherkenning leert je asbest te herkennen in bouwmaterialen, afval en de bodem, en behandelt ook de risico’s van asbest en de RI&E.
Tijdens de cursus leer je hoe je asbestverdachte materialen kunt herkennen in gebouwen, bouw- en sloopafval, grond en puin. De combitraining (herkennen en verwijderen) kan bij aanbieders zoals Bouwradius en IVARBO op reguliere basis worden aangeboden, vaak ook in-company op locatie. De cursussen variëren in duur en aanbod, maar zijn allemaal gericht op veiligheid, juiste protocollen en certificering.
Praktische informatie en organisatie van cursussen
Het is mogelijk om in-company cursussen te volgen op eigen locatie. De kosten en data verschillen per aanbieder, maar vaak zijn de trainingen inclusief lesmateriaal en digitaal certificaat. Er zijn meerdere aanbieders met verschillende pakketten, waaronder asbestherkenning, asbest verwijderen en veiligheidstrainingen rondom asbestcementleidingen. Het platform Veilig in elke Vezel biedt tips en hulpmiddelen om veilig en gezond te werken in de asbestverwijdering, en is een initiatief van VERAS, VVTB en Stichting Ascert.
Ondertussen blijft de wettelijke context belangrijk: sinds 1993 is het gebruik van asbest verboden, maar oudere gebouwen bevatten nog asbesthoudende materialen. Renovatie of sloop kan leiden tot vrijkomen van vezels, waardoor juiste training en certificering essentieel zijn. De Arbowet en Arbobesluiten vormen de basis voor de praktische implementatie van veiligheidsmaatregelen op de werkvloer.
Samenvatting van onderwerpen die aan bod komen
- Wat is asbest en waarom is het gevaarlijk?
- Wanneer geldt welke risicoklasse bij verwijdering?
- Welke regels gelden bij bodemsanering?
- Welke verplichtingen bestaan voor meldingen aan inspectie en certificering?
- Wat leer je in asbestherkenning en asbestverwijdering cursussen?
- Waar kun je een cursus volgen en wat zijn de praktische voordelen?
Belangrijke verwijzingen en extra resources
Informatiepunt Leefomgeving biedt gedetailleerde informatie over bodemsanering en asbest. Checklists en specifieke formulieren zijn beschikbaar op checklistasbest.nl en Informatiepunt Leefomgeving. Verschillende opleidings- en trainingsaanbieders leveren E-learning en in-company trainingen met eindtoets en certificaat. Veilige omgang met asbest vereist aandacht voor persoonlijke beschermingsmiddelen en milieuaspecten.