Hard water bevat relatief veel calcium en magnesium. Zodra water wordt verwarmd, kunnen deze mineralen zich afzetten als kalk. Vooral warmtewisselaars, leidingen en andere onderdelen van een cv-ketel kunnen gevoelig zijn voor kalkafzetting. Hoe meer kalk zich ophoopt, hoe lastiger warmte goed wordt overgedragen. Op de lange termijn kan kalkvorming ook invloed hebben op de levensduur van onderdelen. Een systeem dat harder moet werken om dezelfde warmte te leveren, gebruikt bovendien vaak meer energie.
Het gebruik van zacht water kan kalkvorming verminderen, maar het is niet automatisch zo dat volledig onthard water altijd zonder risico’s is. In sommige installaties kan zeer mineraalarm water bij bepaalde metalen de kans op corrosie vergroten. Dat betekent niet automatisch dat onthard water altijd problemen veroorzaakt, maar wel dat er situaties zijn waarin een installateur liever de richtlijnen van de fabrikant volgt. Daarbij moet ook een duidelijk verschil worden gemaakt tussen drinkwater dat in huis wordt onthard en speciaal water dat gebruikt wordt om een cv-systeem te vullen. Dat zijn namelijk niet altijd dezelfde dingen.
Verschil tussen huishoudelijk drinkwater en cv-water: wat telt voor de ketel?
Wilt u meer weten over deze discussie? Een waterontharder is in de eerste plaats bedoeld voor huishoudelijk watergebruik. Denk aan water voor douchen, wassen, schoonmaken en warm tapwater. Een cv-installatie werkt anders. Dat is meestal een gesloten systeem. Het water in dat systeem wordt normaal gesproken niet voortdurend ververst, maar blijft rondcirculeren. Juist daarom gelden voor cv-installaties soms aparte adviezen of productspecificaties. Het gaat dan niet alleen om kalk, maar ook om zaken zoals zuurgraad, geleidbaarheid en geschiktheid voor de gebruikte materialen.
Dat onthard water niet altijd één op één als cv-vulwater wordt gebruikt, betekent niet dat zacht water geen voordelen heeft voor verwarming in huis. Integendeel. Denk bijvoorbeeld aan boilers, leidingen en andere onderdelen waarin warm water doorheen stroomt. Doordat zacht water minder kalk achterlaat, neemt de kans op afzetting af. Ook op langere termijn kan dat schelen in onderhoud en prestaties. Minder kalk betekent vaak minder verstopping, minder aanslag en minder verlies van rendement. Onthard water biedt vooral duidelijke voordelen bij het huishoudelijke watergebruik in huis. U merkt dat aan minder kalkaanslag, minder onderhoud en een comfortabeler gevoel bij dagelijks gebruik. Dat neemt niet weg dat zacht water wel degelijk helpt om kalkvorming in leidingen, boilers en andere warmwaterinstallaties te beperken. Wie kalkproblemen in huis wil verminderen en het comfort wil verbeteren, profiteert daar dus alsnog van.
Praktische maatregelen en installatierichtlijnen
Sommige installateurs adviseren dit omdat volledig mineraalarm water bij bepaalde metalen corrosie kan versnellen. Dit hangt vooral samen met de opbouw van het systeem en het type installatie. Voor huishoudelijk gebruik heeft zacht water meestal weinig echte nadelen. Sommige mensen moeten alleen even wennen aan het andere gevoel tijdens douchen of wassen. Ja, kalk kan zich afzetten op onderdelen zoals warmtewisselaars. Daardoor kan de ketel minder efficiënt werken en kan het energieverbruik stijgen.
Waarschijnlijk heb jij een CV-ketel thuis waar je hopelijk veel plezier van hebt. Om hier nog langer plezier van te hebben raden wij een vuilafscheider aan. Dit is een product dat je in de CV-installatie plaatst, waardoor het CV-water wordt gereinigd. Zo kun je langer en zorgelozer van je CV-ketel genieten. De vuilafscheider is een onderdeel dat in je CV-installatie plaatst. Het zit niet standaard in alle CV-ketels en dient daarom naast de CV-ketel extra aangeschaft te worden. Het verwijderen van lucht en vuil is essentieel voor een goed en efficiënt verwarmingssysteem. Dit product zuivert het water van de CV-ketel, waardoor er minder complicaties ontstaan. De metalen leidingen van een CV-ketel roesten langzaam. Daar ontkom je niet aan. Er komen namelijk kleine, ijzerhoudende deeltjes vrij die wij corrosie noemen. Ook magnetiet en kalk dat zich standaard in het water bevindt, levert vervuiling op aan het CV-water. Op deze manier ga je vervuiling tegen, blijft het water zuiver en de installatie schoner.
Hoe werkt een vuilafscheider?
Maar wat doet deze vuilafscheider precies? Het eerste obstakel dat het water bereikt is in de hoofdstroom door het huis. Hier wordt vervuild water naar de vuilopvang afgesplitst. Vervolgens wordt de retourstroom met schoon water vanuit het huis vlak voor het scheidingselement in de hoofdstroom teruggebracht. Hierdoor worden microbellen en vuildeeltjes in de hoofdstroom gescheiden. Wij bieden de XStream vuilafscheiders van Flamco aan die zorgt voor optimale afscheiding van vuil en magnetiet. Deze producten staan bekend om de slimmer innovatie voor verwarmingsinstallaties, met extreem effect. We raden iedereen aan om een vuilafscheider bij de CV-ketel te installeren om zo het plezier van je CV-ketel te verlengen en vergroten. Neem contact met ons op voor meer informatie. Daarnaast hebben we in onze showroom in Amersfoort een vuilafscheider staan. Benieuwd naar de precieze werking?
Kwaliteit CV-water en de rol van drinkwater
Een gezond cv-systeem begint bij een goede waterkwaliteit. Is cv-water geen kraanwater? Het antwoord op deze vraag is een duidelijke: nee! Het kraan- of drinkwater waarmee je het cv-systeem vult, verandert in het cv-systeem van samenstelling. De kwaliteit van kraanwater is bovendien niet overal hetzelfde. Drinkwater moet in Nederland aan zeer strikte eisen voldoen, maar dit betekent niet dat de samenstelling altijd optimaal is voor gebruik als cv-water. Ook is de wisselwerking met moderne verwarmingssystemen niet altijd goed. Hierdoor kan verkalking of corrosie ontstaan. Ons drinkwater bestaat niet alleen uit water. Ondanks de vereiste zuiverheid, lossen er vele mineralen en zouten in op die de uiteindelijke hardheid en zuurgraad bepalen. Daarnaast veroorzaakt het in water aanwezige zuurstof, corrosie en vervuiling. Voor een lange levensduur en het hoogste rendement is het dus belangrijk om zo zuiver mogelijk cv-water te hebben. Zelfs wanneer er water van de beste drinkwaterkwaliteit uit de leiding komt, is deze kwaliteit mogelijk niet goed genoeg voor het verwarmingssysteem. Redenen hiervoor zijn de chemische samenstelling van het vulwater en de wisselwerking van het vulwater met moderne verwarmingssystemen. Deze beschikken over compacte warmteoverdrachtsoppervlakken die een efficiënte warmteoverdracht mogelijk maken. In combinatie met bepaalde kwaliteiten van water kan dit een negatieve invloed hebben op de energie-efficiëntie in de vorm van ongewenste afzettingen. Ook een materiaalmix van aluminium, koper, roestvrijstaal of staal, zoals deze vaak voorkomt in verwarmingsinstallaties, kan leiden tot ongewenste wisselwerkingen met leidingwater op grond van chemische corrosie. Het gevolg: functionele storingen of zelfs schade (bijvoorbeeld lekkage) door corrosie. De meest voorkomende problemen zijn corrosie en verkalking. Door een te lage zuurgraad (hoge pH-waarde) ontstaat corrosie, wat leidt tot lekkages, storingen of vervuiling, Bij kalkrijk water is er kans op verkalking. Verkalking treedt op tijdens het opwarmen van het water. De in het water aanwezige calciumcarbonaat splitst zich hierbij in kalk, water en kooldioxide. In mindere mate gebeurt hetzelfde met magnesiumbicarbonaat. Dit proces start al vanaf 40 °C, maar versneld boven de 60 °C. Vooral in het warmste deel van het cv-systeem met de hoogste warmtebelasting: het verwarmend oppervlak in de primaire warmtewisselaar. Het daar geproduceerde kalk hecht zich als een isolerende laag aan de wand van de wisselaar, waardoor de warmteoverdracht verslechtert en het rendement en het warmte-overdragend vermogen teruglopen. Daarentegen, een laag kalkgehalte in het water is juist goed en beschermt weer tegen corrosie. Aangezien er in Nederland weinig kalk in het water voorkomt en het grootste deel van de installaties een vermogen onder de 50 kW heeft, is ontkalking van het cv-water in woonhuisinstallaties niet nodig.
Advies rondom resthardheid en fabrikantvoorschriften
Het gebruik van water uit een waterontharder is niet toegestaan! Corrosie komt zeer regelmatig voor in cv-systemen en kent twee oorzaken: een te hoge pH-waarde (lage zuurgraad) van het water en een continue zuurstoftoetreding. Vooral aluminium tast heftig aan bij te lage (<6.5) en te hoge pH-waarden (>9). Bij staal, koper en messing liggen deze grenzen minder gevoelig. De pH-waarde van het cv-water wordt sterk beïnvloed door de daarin opgeloste chemicaliën in relatie tot de gebruikte materialen in de cv-installatie. De controle van het systeemwater is een onderdeel van de periodieke controle van de hele installatie. Met de opgeslagen meetrapporten kun je de kwaliteit monitoren en tijdig maatregelen treffen. De kwaliteit van het cv-water is meetbaar via onder andere de zuurgraad (pH-waarde), hardheid, geleidbaarheid, het chloridegehalte, ijzer/ijzeroxidegehalte, zuurstofgehalte. Hou er rekening mee dat de pH-waarde van het water in de eerste maanden na inbedrijfstelling kan toenemen. Mineralen moeten in de cv-installatie eerst uitbalanceren. Controleer daarom na twee tot drie maanden gebruik de pH-waarde en vervolgens jaarlijks.
- Je meet de pH-waarde met lakmoesproef of een elektronische pH-meter.
- De pH-waarde van onbehandeld water ligt voor aluminium warmtewisselaars tussen 7 en 8,5 en voor RVS warmtewisselaars tussen 7 en 9,5. Ligt de pH-waarde buiten deze grenzen, dan moet waterbehandeling toegepast worden.
- Een lage geleidbaarheid (<100 µS/cm) verlaagt de kans op corrosie; hoge geleidbaarheid duidt op verontreinigingen.
De magnetiet- en roestdeeltjes lossen op en gaan zweven in het systeem. De roest- en metaaldeeltjes kleuren het systeemwater zwart en kunnen storingen en verstoppingen tot gevolg hebben. Door te veel zuurstof treedt corrosie op; corrosie door zuurstoftoetreding speelt in goed aangelegde en zuurstofdichte cv-systemen een ondergeschikte rol. Bij ontharden van water worden calcium- en magnesium-ionen vervangen door natrium-ionen. De behandeling tegen kalkvorming is afhankelijk van de systeeminhoud versus de toestelbelasting. Een goed aangelegd systeem behoeft geen toevoegingen zoals antivries, spoelmiddel en inhibitoren (remmers). Zijn deze middelen toch noodzakelijk? Volg dan uitsluitend de door de fabrikant goedgekeurde middelen en concentraties.
Kosten en uitvoering van waterontharders
Er bestaan ruwweg twee soorten waterontharders: mechanische en elektronische. Mechanische waterverzachters zijn doorgaans goedkoper dan elektronische varianten. Prijs voor plaatsing ligt gemiddeld tussen 1.000 en 2.000 euro (incl. installatiekosten) voor een huishouden van vier personen. Het is verstandig om offertes op maat bij meerdere installateurs aan te vragen. De meeste installateurs bieden een lagere prijs als je ook een onderhoudscontract afsluit. Een vakman kan je vertellen wat nu de beste waterontharder is voor jouw situatie. De onderhoudsformule en prijsvoorstellen op maat kun je via de aanbieders opvragen.
De werking gebeurt meestal volgens ionenuitwisseling: het toestel heeft harskorrels die calcium- en magnesiumionen opnemen uit het harde water. Als de harskorrels verzadigd raken, wordt regeneratie uitgevoerd met zout. Elektronische varianten hebben sensoren die verzadiging detecteren en dan regenereren. Een waterverzachter is aan te raden vanaf een hardheid van 14 dH, maar ook bij lagere waarden kan het toestel nut hebben om huishoudtoestellen langer mee te laten gaan. Nadelen zijn onder andere ecologisch nadeel van het zout in het afvoerwater en onderhoudskosten.
Advies rondom de investering: laat je informeren door erkende installateurs, vergelijk offertes en houd rekening met de harde waterhardheid in jouw regio, het type ketel en garantievoorwaarden. Soms kan een combinatie met een omgekeerde-osmose-systeem extra zuiver drinkwater opleveren en tegelijk bescherming bieden voor de cv-installatie.
Samenvatting: wat te doen om kalkproblemen te voorkomen?
Kalkaanslag ontstaat door hard water en verwarmde temperaturen; de warmtewisselaar is het cruciale onderdeel. Kalk leidt tot minder effectieve warmteoverdracht, hoger energieverbruik en mogelijk schade. Een waterontharder kan kalkvorming aanzienlijk verminderen, maar volg altijd fabrikantenvoorschriften en zorg voor een corrosie-vriendelijke resthardheid in acht, meestal rond 4 tot 8 dH. Raadpleeg een erkende installateur voor advies op maat en overweeg een vuilafscheider als aanvullende bescherming.
Calconditioner voordelen nederlands
| Onderdeel | Effect van kalk | Voordeel van ontharding | Belangrijkste note |
|---|---|---|---|
| Warmtewisselaar | Isolerende kalklaag | Betere warmteoverdracht | Vet minder kalkafzetting |
| Leidingen | Verstopping mogelijk | Lagere kans op blokkades | Regelmatige inspectie |
| CV-ketel rendement | Hoger verbruik | Behoudt rendement | Let op resthardheid |