Waterzijdig inregelen, wat is dat? Waterzijdig inregelen is het in balans brengen van uw cv-installatie. Het zorgt ervoor dat het warme water op een goede manier over de radiatoren wordt verdeeld. De overgrote meerderheid van de cv-installaties zijn niet waterzijdig ingeregeld. De radiator die dichtbij de cv-ketel staat krijgt het snelst en het meeste warme water. Het krijgt niet eens voldoende tijd om warmte af te geven. De radiator die ver van de cv-ketel is geplaatst, krijgt daarentegen weinig warm water. Het gevolg is dat de radiator traag opwarmt of zelfs nauwelijks opwarmt.
Bij deze problemen wordt er door veel installateurs voor gekozen om grotere radiatoren op te hangen, maar dat is helemaal niet nodig. Een radiator is bij de bouw namelijk precies afgestemd op het volume van de ruimte. Een grotere radiator gaat in de meeste gevallen het probleem niet oplossen. Het waterzijdig inregelen zorgt ervoor dat elke radiator het juiste volume water krijgt. Bij het waterzijdig inregelen wordt de maximale doorstroomopening ingesteld. Dit kan enerzijds met het binnenwerk van de radiatorkraan en anderzijds met het voetventiel.
Wat de juiste instelling hiervoor is doet men met waterzijdig inregelen. Bij de temperatuurmethode wordt de inregeling van de radiatoren gebaseerd op een verschil van 20 graden tussen aanvoer- en retourtemperatuur van een radiator, gerekend met een buitentemperatuur van - 10°C. De methode wordt uitgevoerd als de cv-ketel in bedrijf is. Deze methode kan goed uitgevoerd worden door de Doe-het-zelver. Bij de voorinstelmethode wordt via een leidingnetberekening, karakteristieken van radiatoren en inregelvoorzieningen de instelling uitgevoerd. Deze methode kan ook uitgevoerd worden zonder dat de cv-installatie op temperatuur komt. Met de ultrasoonmethode wordt het doorstroomvolume met geavanceerde apparatuur gemeten. Aan de hand van deze metingen wordt de instelling bepaald.
Bijkomend voordeel van het waterzijdig inregelen is dat installatiefouten aan het licht komen. Wat is waterzijdig inregelen? Waterzijdig inregelen (tegenwoordig ook bekend als cv-tuning of cv-optimalisatie) is het in balans brengen van de waterverdeling over de radiatoren in een woning, zodat de cv-installatie efficiënter kan werken. Een waterzijdige balans bereik je door de juiste doorstroomopeningen in te stellen op de ventielen van radiatoren, zodat alle ruimtes in huis gelijkmatig en comfortabel warm worden. Een goed ingeregelde installatie maakt het vervolgens mogelijk om de ketel en regeling efficiënter in te stellen, wat leidt tot een lager gas- en elektriciteitsverbruik.
Een paar decennia geleden was het normaal dat iedere cv-installatie waterzijdig werd ingeregeld. Omdat het goed inregelen van een systeem veel tijd in beslag kan nemen, is het bij installateurs echter uit de gratie geraakt. Sinds 2020 is het wettelijk verplicht om een installatie waterzijdig inregelen. Dit geldt voor zowel nieuwe installaties, als voor bestaande installaties waarvan de warmtebron wordt vervangen of vernieuwd, of wanneer meer dan 30% van de warmtelichamen worden vervangen. De technieksector kampt met arbeidstekorten en grote maatschappelijke opgaven. En alhoewel waterzijdig inregelen niet heel ingewikkeld is, duurt het wel even voordat je het goed onder de knie hebt. Daarbij kost iedere inregelklus gemiddeld zo'n 2 tot 4 uur. Waterzijdig inregelen bespaart gemiddeld 10% tot soms wel 15% gas.
Waarom wil je waterzijdig inregelen? Een cv-installatie in balans gebruikt zo min mogelijk gas en elektriciteit. De handleiding van HIER en CV Tuning is van toepassing op cv-installaties met een cv-ketel en radiatoren en/of convectoren. Ook radiatoren binnen een installatie op stadsverwarming zijn waterzijdig in te regelen met behulp van de methode in deze handleiding. Het is echter minder geschikt voor vloerverwarming of installaties met andere warmtebronnen zoals een (hybride) warmtepomp. Ook voor eenpijpssystemen en dynamische thermostaatkranen is deze handleiding niet altijd geschikt.
Waterzijdig inregelen duurt meestal 2 tot 4 uur per klus en levert doorgaans 10% tot 15% gasbesparing op. Een goed ingeregelde cv-installatie verlaagt het gasverbruik en verbetert de comfortervaring in alle ruimtes. De terugverdientijd voor het waterzijdig inregelen van een woning ligt gemiddeld tussen de 1 en 1,5 jaar. Voor een VvE bestaat er soms subsidie via SVVE, maar voor reguliere woningen is er op dit moment geen landelijke subsidie. Het installeren van waterzijdig inregelen kan zowel door een erkende installateur als door een handig doe-het-zelver gedaan worden, mits radiatoren en ventielen geschikt zijn voor inregeling.
Hoe werkt waterzijdig inregelen concreet? Bij waterzijdig inregelen zorgt u ervoor dat het warme water beter wordt verdeeld over alle radiatoren. Dit voorkomt dat sommige kamers te warm worden en andere koud blijven. Het doel is het afstemmen van de aanvoer- en retourtemperatuur op ongeveer 20 graden verschil. Een radiator die ver van de cv-ketel staat heeft een grotere doorstroomopening nodig dan een radiator dichtbij. De radiatorkranen of voetventielen worden zo afgesteld dat elke radiator precies de juiste hoeveelheid water ontvangt.
Er zijn verschillende methoden om radiatoren waterzijdig in te regelen: temperatuurmethode (beste voor doe-het-zelvers), voorinstelmethode (berekening via radiator- en installatiekenmerken), ultrasone methode (met geavanceerde meetapparatuur) en dynamisch waterzijdig inregelen (met speciale ventielen die zich automatisch aanpassen). De temperatuurmethode is de eenvoudigste: meet de aanvoer- en retourtemperatuur terwijl de cv-ketel draait en streef naar een verschil van ongeveer 0,8 graden Celsius per radiator door correct afstellen. Bij installaties met lage terugstroomtemperaturen is het doel om de ketel efficiënt te laten werken met een retourtemperatuur onder de 55 graden.
Vooraf instelbare ventielen kunnen worden geplaatst als ventilatiemogelijkheden niet aanwezig zijn. Bij vloerverwarming is waterzijdig inregelen vaak eenvoudiger omdat groepen meestal dezelfde lengte hebben, maar grote verschillen in leidinglengte kunnen alsnog verbetering bieden. Na het inregelen wordt de cv-ketel vaak zuiniger ingesteld, bijvoorbeeld door een lagere aanvoertemperatuur en eventueel aangepast pompvermogen.
Wat kost waterzijdig inregelen? De kosten hangen af van het aantal radiatoren en het uurtarief van de installateur. Een gemiddelde woning met maximaal 10 radiatoren kan kosten ongeveer between €300 en €1.200, afhankelijk van de gekozen aanpak en of radiatorkranen vervangen hoeven te worden. De terugverdientijd ligt vaak tussen 1 en 1,5 jaar, afhankelijk van de besparing en energiekosten.
Belangrijke praktische tips: zet alle radiatorknoppen volledig open, zet de kamerthermostaat op 25 °C, wacht 20 minuten en meet de retourtemperaturen per radiator met een lasertemperatuurmeter of thermometer. Vergelijk de retourtemperaturen; verschillen groter dan 4 graden bij een maximale watertemperatuur van 60 graden Celsius duiden op een onbalans. Gebruik indien mogelijk radiatorkranen met instelbare ventielen of voetventielen aan de retourzijde voor nauwkeurige afstelling. Houd rekening met ventilatie en isolatie: bij slecht geïsoleerde woningen kan comfort juist achteruitgaan als de balans te egaliseert. Zet daarna de cv-ketel en regeling zuinig in om verdere energiebesparing te realiseren.
Video: verwarmingssysteem waterzijdig inregelen
Video waterzijdig inregelen CV installatie IMI en Remeha
Praktische stappen voor een doe-het-zelver handleiding
- Inventariseer alle radiatoren en controleer of ventielen regelbaar zijn.
- Open alle radiatorknoppen volledig en stel de woonkamer op 25 °C in.
- Meet de retourtemperaturen per radiator en bereken het verschil met de aanvoer; streef naar ongeveer 20 graden verschil.
- Stel per radiator de maximale doorstroomopening in via de radiatorkraan of voetventiel.
- Controleer na afstelling of alle radiatoren warmte afgeven en pas de ketelinstellingen aan (aanvoer-, pompvermogen, en modulatie).
- Werk eventueel met voorinstelbare ventielen of dynamische ventielen bij grotere installaties of bij renovatie.
- Voer een proefmeting uit na 20 minuten en noteer eventuele afwijkingen; corrigeer waar nodig.
Specifieke aandachtspunten per systeem
- Vloerverwarming: zorg voor gelijke retourtemperaturen tussen groepen; verschillen door lengtes kunnen de balans beïnvloeden.
- Nieuwe installaties en renovaties: waterzijdig inregelen is verplicht bij vervanging van ketel of warmtepomp en bij vervanging van meer dan 30% van radiatoren.
- Subsidies: SVVE-subsidie kan van toepassing zijn bij combinatie met andere energiebesparende maatregelen; aanvraag is vaak gekoppeld aan isolatie of duurzame verwarming.
Thermostaatknoppen reguleren temperatuur lokaal, terwijl waterzijdig inregelen het hele systeem balanceert. Thermostaatknoppen veranderen niets aan de doorstroomopening; waterzijdig inregelen stelt de maximale doorstroomopening van elke kraan in. Bij radiatoren kan men kiezen voor traditionele kranen of dynamische radiatorknoppen die automatisch aanpassen aan de pompdruk.
Het effect op comfort kan aanzienlijk zijn: radiatoren worden gelijkmatig warm, kamers bereiken sneller de gewenste temperatuur, geluids- en trillingsverschillen kunnen afnemen, en ketel- en regelingen kunnen efficiënter werken. Een goede balans draagt bij aan lagere energiekosten en minder CO2-uitstoot.