Het leidingwerk is een onmisbaar onderdeel van uw cv-installatie. De leidingen transporteren het verwarmde water uit de cv-ketel naar de radiatoren, waardoor uw huis daadwerkelijk verwarmd kan worden. Cv-leidingen zijn (meestal) stalen leidingen die van de cv-ketel naar de radiatoren lopen, en weer terug. Er zijn dus aan- en afvoerleidingen. Verder kan er onderscheid worden gemaakt tussen hoofdleidingen (22 mm) en de vertakkingen die naar de radiatoren gaan (15 mm).
De hoofd cv-leiding (aan/afvoer) heeft een diameter van 22mm. De cv-leiding (aftakkingen) naar de radiatoren heeft een diameter van 15mm. Cv-leidingen kunnen netjes in de muur worden weggewerkt. Dit zorgt voor een rustige, opgeruimde look. De leidingen moeten in de muur wel altijd voldoende ruimte hebben. Door de warmte kunnen de leidingen namelijk uitzetten, en zouden ze uw muur kunnen beschadigen. Om dit te voorkomen kunnen flexibele leidingen met een mantelbuis worden gebruikt.
- Ook als een leiding door de muur wordt geleid, moet er rekening worden gehouden met uitzetten. Bij een leiding van 15 mm wordt bijvoorbeeld een gat geboord van 18 mm. Wanneer het niet mogelijk is de leidingen in de muur te plaatsen, kunt u de cv-leidingen verven om ze mooi op te laten gaan in uw interieur.
- Om de leidingen naar de radiator te leiden, kunnen ze gebogen worden. Cv-leidingen buigen kunt u het best doen met behulp van een buigijzer. Wel is het aan te raden zo min mogelijk bochten te maken, zodat het water er makkelijker doorheen kan stromen.
- Cv-leidingen isoleren is niet strikt noodzakelijk, maar wel slim. Isolatie zorgt namelijk dat de leidingen minder warmte verliezen en de radiator dus meer warmte kan afgeven. Door het isoleren van het leidingwerk kunt u dus op stookkosten besparen, en doet u iets goeds voor het milieu.
De recente discussies tonen aan dat sommige kunststof leidingen niet difussie dicht zijn en mogelijk hogere temperaturen nodig hebben voor vloerverwarming; anderen beargumenteren juist dat diffusië dichtheid en de constructie van mantelbuis belangrijker zijn. Kunststof buizen zijn bij mijn weten niet difussie dicht en indien ze dat wel zijn dan zijn ze niet bestand tegen hogere temperaturen (> 60 C). Die hogere temperaturen zijn m.i. wel noodzakelijk voor de radiatoren. RT is wat soepeler en minder geschikt voor hoge temperaturen > 60 C dus geschikt voor vloerverwarming. Maar voor difussiedichtheid is de AL tussenlaag van belang.
Bij het plaatsen van cv-leidingen door muren of vloeren is het aan te raden kunststof cv-buis te gebruiken met mantelbuis, zodat uitzetting en krimping worden opgevangen en scheurvorming wordt voorkomen. De top-praktische aanpak is onder andere een buis in een buis-systeem aan te leggen, met binnen- en buiten buis; zo kan de binnenbuis vrij bewegen en is er isolatie rondom de leiding. De binnenbuis kan dus vrij bewegen in de buitenbuis. En buiten de vloer zit een expansielus zodat de binnenbuis nooit klem kankomen in de buitenbuis.
Een voorbeeld uit de praktijk laat zien hoe een halvloer met een buis in de buitenruimte wordt uitgevoerd, en hoe expansie en isolatie bijdragen aan een stabiel systeem. De binnenbuis is gewone gegalvaniseerde verwarmingsbuis en de buitenbuis is dikwandige PVC buis zodat de warmte enigszins geïsoleerd wordt om de vloer te beschermen. Ook koel het warm water zo minder af. Dat laatste is overigens geen probleemwant de lekwarmte komt toch via de vloer in de hal terecht en dat is precies waar ik hem wil hebben.
Overwegingen bij het leggen van cv-leidingen in vloer en muur
De cv-leiding is het beste op maat te maken met een pijpensnijder. Zorg dat de cv-buis de juiste lengte heeft, zodat tikken/klapperen van de cv-buis wordt voorkomen. Met knelkoppelingen (messing of chroom) wordt de leiding gemonteerd. Daarna zet u de cv-leiding vast met pijpbeugels met inlage (rubbers) aan de muur. Plaats de beugels niet te strak om de cv-leiding, zodat de cv-leiding kan uitzetten en krimpen.
Bij cv-leiding aanleggen in de muur of vloer, is het af te raden om knelkoppelingen toe te passen. Knelkoppelingen kunnen nog wel eens gaan lekken. Als deze zijn ingebouwd, kunt u er niet meer bij en zult u moeten gaan breken om de lekkage te verhelpen. Wanneer een cv-leiding door de muur of vloer gelegd moet worden, boor het gat dan iets groter zodat er een mantelbuis om de cv-leiding heen past. Vaak wordt bij een leiding van 22mm een gat van 25mm geboord en bij een leiding van 15mm een gat van 18mm.
Voor het mogelijk wegwerken van cv-leiding in muren of vloeren is kunststof buis met mantelbuis een gangbare oplossing; zo voorkomen we uitzettingsgeluiden en beschadiging van cement of tegels. Het is belangrijk dat de leidingen correct ontlucht kunnen worden, zodat lucht uit het systeem verdwijnt. Cv-leidingen wegwerken gebeurt meestal door frezen in wanden en/of vloeren, zodat ze later netjes weggewerkt blijven.
Keuzes en regels bij het leggen van leidingen per verdieping
Vanaf de koker waar de standpijp in loopt, wil men de vloerverwarming beneden aansluiten en de cv-leidingen voor de 1e verdieping leiden. Vanaf de koker wil men op de 1e etage de vloer in door daar sleuven in te maken. Het is essentieel om de hoofdleiding (22 mm) en de aftakkingen (15 mm) correct te plaatsen en de radiatoren zo dicht mogelijk bij de hoofdleiding te situeren. De meeste systemen gebruiken de 15 mm leiding naar de radiatoren, met de hoofdleiding 22 mm.
Als de vloer of muur moet worden geopend, kan het handig zijn kunststof buizen te gebruiken voor de zichtbare delen, terwijl de verbindingen naar de radiatoren doorgaans met stalen buis of koper kunnen worden afgewerkt, afhankelijk van de esthetiek en de historische installatie.
Bij het verleggen of vervangen van cv-leidingen is het verstandig dit over te laten aan vakmensen; een professionele installateur kan de leidingen correct aanleggen en controleren, zodat lekkages en storingen worden voorkomen. Bijvoorbeeld Feenstra kan helpen bij het verleggen of vervangen van leidingen en het zorgen voor een nette afwerking.
Isolatie en geluid
CV-leiding isoleren is niet strikt noodzakelijk, maar wel slim. Isolatie zorgt namelijk dat de leidingen minder warmte verliezen en de radiator dus meer warmte kan afgeven. Door het isoleren van het leidingwerk kunt u dus op stookkosten besparen, en doet u iets goeds voor het milieu. Ook helpt isolatie geluiden zoals tikken te voorkomen, vooral als leidingen strak in beugels zitten.
Technische details en tips
- De belangrijkste onderdelen zijn twee leidingen naar elke radiator: aanvoer en retour.
- Wanneer er meerdere aftakkingen zijn, blijft de diameter van de hoofdleiding meestal 22 mm en de aftakkingen 15 mm.
- Laat mantelbuis en rubberen inlays gebruiken om uitzetting en krimping op te vangen.
- Vermijd onnodige bochten zodat de hydraulische weerstand laag blijft en de pomp minder hard hoeft te werken.
- Bij het leggen door muren en vloeren is het belangrijk om gaten ruim genoeg te boren zodat leidingen vrij kunnen uitzetten.
De praktische ervaringen uit projekten laten zien dat moderne systemen zoals flexibele kunststof leidingen en mantelbuis uitgebreide vrijheid bieden bij het leggen van leidingen in vloer en muur, terwijl traditionele stalen leidingen nog steeds gebruikt kunnen worden waar esthetiek en betrouwbaarheid eisen stellen. NovaTube en soortgelijke bedrijven geven aan dat de installatie vaak snel en met minimale overlast kan gebeuren, met speciale apparatuur zoals leidingentrekkers die oude leidingen verwijderen en nieuwe leiden invoeren zonder grote openingen in de vloer.
voorkom dat je cv-leidingen gaan roesten..
Magnetietvorming, veroorzaakt door diffusieproblemen in oudere woningen, kan leiden tot verstopping en lekkage; daarom is periodieke controle en mogelijk vervanging van leidingen aan te raden bij oudere installaties. Hetzelfde geldt voor het controleren van aansluitingpunten en het naleven van bouwbesluit-standaarden bij een onderhouds- of vervangingsproject.
Een professionele aanpak kan u veel zorgen besparen: een ervaren loodgieter of cv-installateur kan een optimale indeling van hoofdleiding en aftakkingen ontwerpen, rekening houdend met vloerverwarming onderdekken en radiatoren op de verdieping.