Hekwerk is één van de meest eenvoudige vormen van valbeveiliging. Maar ook dakrandbeveiliging vereist inspectie en onderhoud. Een simpel antwoord op de vraag of dakrandbeveiliging veilig is: niet altijd. Dakrandbeveiliging wordt over het algemeen niet jaarlijks gecontroleerd en dus niet onderhouden. Dat komt onder andere doordat de wet alleen kaders geeft. Er staat dan ook niet dat het verplicht is hekwerk jaarlijks of vaker te (laten) keuren.
Wettelijke kaders en basisprincipes van dakrandbeveiliging
Wat zijn de eisen omtrent de inzet van hekwerk? Dit staat er in de wet omschreven: Artikel 3.16. Voorkomen valgevaar. Bij het verrichten van arbeid waarbij valgevaar bestaat is zo mogelijk een veilige steiger, stelling, bordes of werkvloer aangebracht of is het gevaar tegengegaan door het aanbrengen van doelmatige hekwerken, leuningen of andere dergelijke voorzieningen.
Er is in elk geval sprake van valgevaar bij aanwezigheid van risicoverhogende omstandigheden, openingen in vloeren, of als het gevaar bestaat om 2,5 meter of meer te vallen. Een hekwerk aansluiten op de dakrand vraagt om een combinatie van de juiste bevestigingstechniek, waterdichte detaillering en inzicht in de specifieke dakconstructie. De bevestiging bepaalt niet alleen de stabiliteit van de balustrade, maar ook of het dak waterdicht blijft en of het geheel voldoet aan de geldende veiligheidsnormen.
Bevestigingsmethoden en waterdichtheid
Een hekwerk op de dakrand kan op drie manieren worden bevestigd: via een opstaande rand (inbouw in de dakrandconstructie), via een aanzetplaat op de dakrand (opbouw), of via een zijdelingse montage aan de gevel of dakopbouw. De meest toegepaste methode bij platte daken is de opbouwbevestiging, waarbij de staanders van het hekwerk op een stalen of aluminium voetplaat worden gemonteerd. Deze voetplaat wordt vervolgens op de dakrandconstructie of een betonnen opstand geschroefd. Bij de inbouwmethode worden de staanders direct in de dakrandconstructie of het dakbeschot verankerd. Dit geeft een strakker eindresultaat, maar vereist nauwkeurige afstemming met de dakbedekking om lekkage te voorkomen. Een derde optie is de zijdelingse bevestiging aan de gevel of een dakopbouw, wat vooral wordt toegepast als de dakrand zelf onvoldoende draagkracht heeft.
Een dakrandbeveiliging moet voldoen aan het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) en de Europese NEN-normen voor doorvalbeveiliging. De minimale vrije hoogte van een doorvalbeveiliging dakrand bedraagt 1 meter, gemeten vanaf het loopvlak. Daarnaast zijn er eisen aan de afstand tussen spijlen of lamellen: een bol met een diameter van 10 centimeter mag nergens door het hekwerk kunnen passeren. De vrije ruimte tussen de vloer en de onderste regel van het hekwerk mag maximaal 10 centimeter bedragen. Een waterdichte aansluiting van een balustrade dakrand realiseer je door de doorvoer van staanders of voetplaten zorgvuldig te detailleren met manchetten, EPDM-manchetten of loodslabben, en door de bevestigingspunten te voorzien van kit of vloeibare afdichting.
De meest waterdichte oplossing is werken met een opstaande rand (dakrandopstand of attiek): het hekwerk wordt bevestigd aan de verticale zijkant van de dakrand, zodat de horizontale dakbedekking volledig intact blijft. Wordt er toch door het horizontale dakvlak heen bevestigd, dan is een manchetconstructie rondom elke staander essentieel. De dakdekker of aannemer dient hierbij betrokken te worden, zodat de afdichting professioneel wordt verwerkt en de dakgarantie behouden blijft.
Plat dak vs. hellend dak
Het belangrijkste verschil tussen een hekwerk op een plat dak en een hellend dak zit in de bevestigingshoek en de dakconstructie. Op een plat dak is de dakrand doorgaans rechthoekig en stabiel genoeg voor directe montage. Bij een plat dak is de dakrandconstructie vaak uitgevoerd als een betonnen of houten opstand. Staanders worden hier verticaal gemonteerd, wat relatief eenvoudig is. De uitdaging zit vooral in de waterdichtheid van de doorvoeren en de draagkracht van de dakrand zelf.
Op een hellend dak, bijvoorbeeld bij een mansardedak of een dak met een geringe helling, moet het hekwerk altijd verticaal staan terwijl de bevestiging schuin is. Dit vereist speciale verstelbare voetplaten of een apart gefabriceerd bevestigingsprofiel. Bovendien is de dakbedekking op een hellend dak gevoeliger voor beschadiging, wat de uitvoering complexer maakt.
Aanpassing aan maatwerk en projectafstemming
Maatwerk voor een hekwerk bevestigen dakrand is nodig wanneer de dakrandconstructie afwijkt van standaardmaten, de helling of hoogte niet standaard is, of wanneer architectonische eisen specifieke afmetingen, kleuren of materiaalcombinaties vragen. Bij maatwerk is het verstandig om al in een vroeg stadium een specialist te betrekken die de dakrandconstructie beoordeelt en de bevestiging afstemt op de specifieke situatie. Zo voorkom je dat achteraf aanpassingen nodig zijn die de kosten en doorlooptijd verhogen. Renoparts is gespecialiseerd in het ontwerpen en produceren van hekwerken die naadloos aansluiten op de dakrand, ook in complexe situaties. Wil je weten welke oplossing het beste past bij jouw dakrandsituatie? Bent u op zoek naar een hekwerk voor uw balkon of dakterras? Wij zijn fabrikant van zowel balkonhekken, balustrades als ook aanverwante producten. Denk aan vlondervloeren, overkappingen maar ook privacyschermen. Wij verzorgen kleine maar ook grote projecten, ieder balkonhek is er!
Collectieve vs. individuele valbescherming
Een dakrandbeveiliging moet verhinderen dat personen die in gevaarlijke zones werken of zich daar bevinden, over een valrand kunnen vallen. Hekwerken en leuningen dienen in dit geval dus ter voorkoming van levensgevaarlijke valincidenten. Een dakrandbeveiliging wordt gerekend tot de collectieve valbeveiliging, omdat hij alle mensen op het dak tegelijk beschermt. Een collectieve oplossing heeft daarom ook altijd voorrang voor een individuele valbescherming met persoonlijke beschermingsmiddelen tegen vallen van hoogte.
Typen dakrandbeveiliging en ASR A2.1
Volgens ASR A2.1 zijn er drie mogelijkheden om in een dakrandbeveiliging te voorzien. De eerste optie is een gesloten of dicht hekwerk. Het hekwerk mag ook zijn uitgevoerd met verticale spijlen. Het meest toegepaste model is een hekwerk met knieregel of middenligger. Dit hekwerk heeft een leuning en een knieregel. Als het hekwerk direct aan de dakrand wordt geplaatst en de dakrand heeft geen attiek of ophoogde rand, dan is ook een schoprand of kantplank nodig.
Ladder.nl levert permanente, collectieve dakrandbeveiliging voor platte daken. De dakrandbeveiliging is te plaatsen naast de uitstap van een kooiladder, zodat deze het zijwaartse valgevaar wegneemt. Ook is het mogelijk om de gehele dakrand te beveiligen met een hekwerk, en het dak zo van een permanente valbeveiliging te voorzien. De dakrandbeveiliging is leverbaar in de materiaalsoorten aluminium en verzinkt staal en wordt modulair opgebouwd. Een zelfdragend hekwerk is de ideale oplossing voor het beveiligen van de dakrand. Het systeem is aan te brengen zonder te boren in het dak. Bovendien is het hekwerk van buitenaf matig zichtbaar. Zo garanderen de zelfdragende hekwerken de veiligheid van de medewerkers en beantwoorden ze tegelijkertijd aan de architecturale eisen van het gebouw.
Het is ook mogelijk om hekwerk op de dakrand te plaatsen. Dankzij het modulaire ontwerp is het hekwerk eenvoudig en snel te plaatsen. De leuning en tussenleuningen hebben versmalde uiteinden, zodat ze eenvoudig aan elkaar te koppelen zijn. Het hekwerk is op korte termijn beschikbaar en wordt geleverd op locatie. Poedercoating Bij Ladder.nl kun je het hekwerk ook laten poedercoaten in een unieke kleur. Wanneer het wegnemen van een risico niet mogelijk of niet haalbaar is, heeft het collectief beveiligen van een werkomgeving op hoogte, volgens de Nederlandse wetgeving, altijd de voorkeur. Collectief beveiligen houdt in dat het risico, in dit geval het valgevaar, met één oplossing wordt weggenomen voor iedereen die op de locatie werkt.
Binnen het vakgebied, veilig werken op hoogte, is borstwering een veel gebruikte term wanneer men spreekt over de fysieke dakrand. Ieder dak is voorzien zoân dakrand. Een belangrijk onderdeel van de Nederlandse wetgeving rondom borstweringen zijn de voorschriften in artikel 2.18 van het Bouwbesluit. Hierin staat dat borstweringen voor bestaande bouw een minimale hoogte van 1,0 meter moeten hebben om de vereiste van valbeveiliging op een dak (of vloerniveau) weg te nemen. Wanneer er op een dak gewerkt moet worden aan, bijvoorbeeld een technische installatie, waar de borstwering niet hoog genoeg is moet valbeveiliging geïnstalleerd worden. De eerste keuze is hierbij altijd het collectief afschermen van mogelijk valgevaar. Dit kan door middel van het plaatsen van een tijdelijk (of permanent) leuningwerk. Deze vorm van valbescherming komt vaak voor en is beschikbaar in diverse typen. Van simpele, budget technisch aantrekkelijke tot meer gevorderde en esthetisch verantwoorde hekwerken.
Praktische samenvatting en advies
De keuze van welk type dakrandbeveiliging wordt gebruikt is afhankelijk van de wensen van de gebouweigenaar, de gebruiker en/of de (hoofd) uitvoerder. Naast tijdelijk hekwerk is er ook de mogelijkheid tot het installeren van een permanent geplaatst hekwerk. Permanent hekwerk wordt meestal gemonteerd aan de binnenzijde of bovenop de bestaande dakrand. Deze oplossing is ideaal voor gebouwen waar de borstwering niet voldoet aan de landelijke gestelde eis (zoals het Bouwbesluit). Met het hekwerk kan de borstwering namelijk verhoogd worden. Permanente leuningwerken bieden complete ontzorging voor alle personen die op hoogte gaan werken als het aankomt op valbescherming. Omdat de bescherming altijd, zonder inspanning aanwezig is, is weinig tot geen gebruikerskennis nodig.
