De Amsterdam ArenA (nu Johan Cruijff ArenA) opende in 1996 de deuren en werd daarmee het grootste voetbalstadion van Nederland. Het bijzondere aan het stadion is dat het voorzien is van een beweegbare dakconstructie, ontworpen om snel te openen en sluiten bij slecht weer. Met afmetingen van 71 bij 107 meter is dat behoorlijk complex, maar de grote constructie sluit ondanks de grote afmetingen binnen 15 minuten. Het dak is echter veel vaker open en dicht gegaan, waardoor Iv onlangs is ingeschakeld om een restlevensduuranalyse uit te voeren.
De Johan Cruijff ArenA ligt aan de noordwestkant van de Johan Cruijff Boulevard, op ruim 200 meter ten westen van Station Amsterdam Bijlmer ArenA. Het stadion telt 56.120 plaatsen en is daarmee het grootste voetbalstadion van Nederland; voor muziekconcerten kan de capaciteit oplopen tot 71.000 bezoekers. Sinds de opening in 1996 is het de thuisbasis van AFC Ajax. Van 1996 tot en met 2016 werd de finale om de Johan Cruijff Schaal in de ArenA gehouden.
Ontwerp en architectuur
Architect Rob Schuurman en co-architect Sjoerd Soeters ontwierpen de ArenA, met een ontwerp dat doet denken aan een vliegende schotel, vooral bij kunstlicht. De trappenhuizen zijn diagonaal met elkaar verbonden, wat het beeld van veters in voetbalschoenen oproept. In de kopse kanten van het stadion zitten grote ronde gaten die herinneren aan een spelletje waarbij een bal door gaten gegooid moet worden. De ArenA werd gebouwd met het oog op vernieuwing en binnen begroting opgeleverd, een opmerkelijk feit voor een project van deze omvang.
Het dak kan bij slecht weer dichtgeschoven worden; de beweegbare kapconstructie is ontworpen met snelheid en efficiëntie in gedachten. De dakwerk heeft een gewicht van omstreeks 520 ton. De onderkant van het stadion ligt op 8 meter 40 boven het maaiveld, en de eerste ingrepen voor Ajax van plan tot uitvoering begonnen eind jaren tachtig.
Geschiedenis en evenementen
Het stadion werd officieel geopend op 14 augustus 1996. Koningin Beatrix verrichtte de openingshandeling door een groot doek in het stadion te laten vallen en een wedstrijd tussen AFC Ajax en AC Milan werd gevolgd door optredens van Tina Turner in 1996. Michael Jackson trad in 1996 op. De eerste wedstrijd in het stadion was Ajax vriendschappelijk tegen Milan, die met 0-3 verloren ging; het eerste doelpunt in het stadion werd gemaakt door Dejan Savićević. Het eerste officiële Nederlandse doelpunt werd gescoord tijdens een bekerwedstrijd Ajax 2 - FC Twente door John Bosman namens FC Twente. Het eerste doelpunt voor de Johan Cruijff Schaal werd gemaakt door Eijkelkamp namens PSV.
De ArenA speelde in 1998 de Champions League-finale en in 2013 de Europa League-finale. Het Euro 2000 toegenomen capaciteit werd gerealiseerd in twee belangrijkste uitbreidingen, waardoor het aantal zitplaatsen toenam naar 52.140. In 2003 werd een rolstoelplatform gerealiseerd; in 2013 en 2015 werden permanente tribunes aan de west- en oostkant opgeleverd. In 2017 werd de noordkantttribune vernieuwd, waarna de totale capaciteit verder toenam.
Naamswijziging en toekomstige ontwikkelingen
Naamswijziging van Amsterdam ArenA naar Johan Cruijff ArenA werd in 2017 officieel aangekondigd en op 25 oktober 2017 gerealiseerd. De naamsverandering ging gepaard met veranderingen in aandelenverhoudingen tussen de gemeente Amsterdam en Ajax, en er werd onderhandeld over financiële compensatie. Voor het EK 2020 stond een renovatie gepland ter hoogte van circa 50 miljoen euro, waarvan 20 miljoen door een sponsor gevonden zou worden; de familie Cruijff wilde wel inspraak voor koppeling van sponsor en naam. In oktober 2017 werd bekendgemaakt dat de naamsverandering uiteindelijk op 25 oktober 2017 een feit zou zijn, maar de uitvoering werd nog verder uitgesteld tot eind 2017.
In de periode tot en met 2020 werd ingezet op verdere uitbreiding en verduurzaming: wangen van het stadion werden bebouwd met extra tribunes, meer horecapunten en sanitaire voorzieningen, en de omloop rond de tweede ring werd verruimd. Duurzame energie was een speerpunt in de verdere ontwikkeling van de ArenA. De ArenA blijft daarnaast een multifunctioneel podium voor voetbal, concerten en grote events, waaronder popconcerten en internationale toernooien.
Praktische details en functies
De grasmat in het stadion kende lange tijd problemen; er werd aanvankelijk gekozen voor een geheel verrijdbare grasmat, die buiten het stadion kon worden geparkeerd. Dit bleek uiteindelijk niet mogelijk en er werd gekozen voor andere oplossingen. Tegenwoordig worden lampen na elke wedstrijd geplaatst om de grasgroei en het herstel te bevorderen; de grasmat wordt één keer per jaar vervangen. ArenaPark ligt vlakbij het stadion. Het stadion wordt ook gebruikt voor verschillende toernooien, zoals de Amsterdam Tournament, een toernooi met internationale topclubs als Manchester United, Barcelona, Milan, Arsenal, Inter, Liverpool en vele anderen.
Infra en infrastructuur
Het voetbalstadion ligt op de noordwestkant van de ArenA Boulevard en heeft een parkeergarage onder het stadion via het Transferium Amsterdam Arena. De bouw van het stadion werd in het najaar van 1990 afgerond en de ArenA werd opgeleverd volgens de planning, ondanks kritische stemmen uit buurgemeentes. De eerste significante uitbreiding vond plaats voor Euro 2000, waarna de capaciteit naar 52.140 werd verhoogd door extra zitplaatsen en tribunes. In 2013-2015 werden permanente tribunes opgeleverd en de capaciteit groeide naar 53.346. In de zomer van 2015 werd een demontabele noordelijke tribune opgeleverd en in 2017 de Zuidring vernieuwd, waardoor de capaciteit verder toenam.
- Beweegbaar dak met snelle openings- en sluitingsmogelijkheden
- Grootste stadioncapaciteit van Nederland
- Historische evenementen en uitbreidingen
- Naamswijziging naar Johan Cruijff ArenA met bijbehorende financiële implicaties
- Gebruik voor voetbal, concerten en toernooien zoals Champions League en Europa League
