Dakconstructie en Zonnepanelen bij FC Twente: Een Diepgaande Verkenning van Zonne-energie op Daken en Constructieve Belastingen

Zonnepanelen. Pakweg 20 jaar geleden bestonden ze nog niet en had men hier nog nooit van gehoord. De laatste jaren is het een trend om te verduurzamen, energie te besparen en steeds milieuvriendelijker te leven. Men is op zoek naar allerlei initiatieven om dit te realiseren. Het plaatsen van zonnepanelen op het dak van een (bestaand) pand is iets wat sinds een aantal jaren veelvuldig wordt gedaan. In het ontwerp van de oudere gebouwen is dan ook geen rekening gehouden met een eventuele reserve voor de extra ballast van zonnepanelen op het dak. Een constructeur zorgt voor een kwalitatief, efficiënt en economisch slim constructief ontwerp van een gebouw. Er worden dus geen extra kilo’s meegerekend welke niet daadwerkelijk gebruikt worden daar dit zorgt voor onnodige (hoge) extra kosten. De constructeur is er om ervoor te zorgen dat een gebouw op een veilige maar ook efficiënte manier ontworpen wordt.

Van nieuwbouw tot bestaand dak: wat constructieonderzoek inhoudt

Bij een nieuw gebouw kan er in het ontwerp al rekening worden gehouden met het plaatsen van zonnepanelen op het dak. Wanneer het een bestaand pand betreft is onderzoek noodzakelijk om na te gaan of het dak sterk genoeg is om de zonnepanelen te dragen. Indien het dak niet sterk genoeg blijkt te zijn, kan er gekeken worden naar het versterken van de bestaande dakconstructie. Als ingenieursbureau kunnen wij toetsen of het dak de extra ballast van de zonnepanelen kan dragen. We krijgen hier dan ook veel aanvragen voor. Door deze toetsing uit te laten voeren voorkom je problemen achteraf. Een dak voorzien van zonnepanelen dient bijvoorbeeld ook de draaglast met een pak sneeuw aan te kunnen. Daarnaast zal de constructie van het pand bestand moeten zijn tegen het extra gewicht.

Staaldaken bestaan uit lichte constructies waardoor de kans bestaat dat het plaatsen van zonnepanelen niet mogelijk is. Helaas komt het voor dat er niet of te laat gecontroleerd wordt waardoor er problemen kunnen ontstaan met een gebouw; te veel vervorming van een dak, afwatering die niet meer werkt. Daarnaast is het van belang te weten waar de zonnepanelen op het dak komen te liggen. Is dit op een lokaal deel van het dak of in zijn geheel. Ook de legrichting is van belang. Voor de efficiëntie van de panelen zelf is het van belang dat de naar de zon gericht zijn echter constructief kan dit anders zijn. De verdeling van de panelen over meerdere dakplaten is van belang i.v.m. het gewicht.

Gevaren en lessen uit het verleden

We hebben in het verleden situaties gezien waarbij zonnepanelen niet juist geplaatst zijn en er plafondplaten naar beneden zijn gevallen. Dit kan gebeuren wanneer panelen niet gelijkmatig over de dakconstructie verdeeld worden. Hierdoor ontstaat een situatie waarbij de dakplaten niet allemaal dezelfde vervorming ondergaan en er daardoor dus plafondplaten loskomen. Wij merken in de markt dat zonnepaneel leveranciers niet weten wat er allemaal mis kan gaan als zonnepanelen niet op de juiste manier geplaatst worden. Zij hebben weinig tot geen constructieve ervaring. Een constructeur is ervoor om te toetsen of er zonnepanelen op het dak geplaatst mogen worden en op welke manier dit mogelijk is of met welke aanpassingen alsnog panelen geplaatst kunnen worden.

Doordat er veel aanhoudende problemen waren wat betreft de kwaliteit van de zonnestroominstallaties is in 2019 de inspectieregeling Scope 12 in het leven geroepen. De slechte kwaliteit zorgt ervoor dat het brandrisico groter is. Met de Scope 12 inspectie wordt dit risico tot een minimum beperkt en kan de veiligheid van de zonnestroominstallatie gewaarborgd worden. Daarnaast wordt de Scope 12 keuring vaak verplicht gesteld door verzekeraars bij installaties met meer dan 40 panelen. Vergeet ook niet de staat van het dak te laten controleren alvorens de zonnepanelen geplaatst worden. Zonnepanelen gaan tot 25 jaar mee.

FC Twente en Grolsch Veste: caso en veiligheid

Het Openbaar Ministerie krijgt nog twee maanden de tijd om te besluiten of er een strafzaak komt rond het instorten van een deel van het dak van de Grolsch Veste, het stadion van FC Twente in Enschede. Het Gerechtshof in Arnhem heeft het OM maandag gewaarschuwd dat de redelijke termijn voor het starten van een zaak overschreden dreigt te raken. Het OM merkte in 2014 vier mensen en drie bedrijven aan als mogelijke verdachte in de zaak. Twee verdachten, de directeur van een bouwbedrijf en de toenmalige uitvoerder van het project, stapten dit najaar naar het hof omdat ze vinden dat de zaak veel te lang heeft geduurd. Het hof zou vandaag een besluit nemen, maar heeft het OM nog twee maanden uitstel gegeven. Op 9 januari volgt er een definitief besluit, zo liet de voorzitter van het hof weten. Nabestaanden en slachtoffers van het dakdrama in de Grolsch Veste hebben al langere tijd felle kritiek op het Openbaar Ministerie. Het dak van de Grolsch Veste stortte in bij de uitbreiding van de tribunes. Achteraf bleek dat de dragende constructie niet in orde was. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) concludeerde ruim een jaar na de ramp dat er tijdens de afbouw van het stadion grove fouten zijn gemaakt door de aannemersbedrijven. Zo ontbrak er totale regie op het bouwproces. Bij het ongeval in 2011 kwamen twee mensen om het leven.

Voor de opwek van duurzame energie geeft de overheid de voorkeur aan zonnepanelen op daken. Regio's kiezen in de Regionale Energiestrategieën (RES) daarom zoveel mogelijk voor zonne-energie-installaties op daken. Op deze pagina leest u of het dak van uw bedrijf geschikt is. Generation.Energy onderzocht voor ons de kansen en belemmeringen voor zonnepanelen op daken en parkeerplaatsen. Van de potentieel geschikte daken (technisch geschikt) is per gebouw vastgesteld of er belemmeringen zijn of te verwachten zijn. Uit de analyse blijkt dat zo’n 50% van de oppervlakte van daken en parkeerplaatsen in Nederland beschikbaar is voor het opwekken van zonne-energie met panelen. Dat is 725 km2. Deze daken en parkeerplaatsen hebben ook ruimte om zonnepanelen te plaatsen. Van die 725 km2 is ongeveer 58 km2 (8% van het oppervlak) direct geschikt voor het plaatsen van panelen. Op 348 km2 (48% van het oppervlak) kunnen pas zonnepanelen geplaatst worden als een (mogelijke) belemmering opgelost is. Denk hierbij aan het oplossen van netcongestie (overbelasting van het elektriciteitsnet) of daken eerst constructief aanpassen. Niet alle daken zijn sterk genoeg om het gewicht van een standaard zonne-energiesysteem te dragen. Denk bijvoorbeeld aan daken van agrarische gebouwen of distributiecentra. Laat dan ook altijd de draagkracht van uw dakconstructie toetsen.

Wilt u subsidie aanvragen voor uw zonne-energiesysteem vanuit de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproducentie en Klimaattransitie (SDE++)? De draagkracht van uw dak is vanaf 2022 een eis. Of een dak voldoet, hangt af van bijvoorbeeld ouderdom en het daktype. U ziet hieronder wanneer verschillende soorten gebouwen in het algemeen geschikt zijn voor zonne-energie. En wat de draagkracht van het dak bepaalt (de norm die geldt voor dat type gebouw). De informatie geeft een idee. We maken onderscheid tussen jongere en oudere gebouwen. De constructeur van een dak rekent bij oudere gebouwen met andere veiligheidsfactoren dan bij nieuwbouw. Bij oudere gebouwen rekent hij met veiligheidsfactoren voor verbouw. De ‘restlevensduur’ van de dakconstructie is ook belangrijk. Dat is de periode die overblijft, waarin een constructie voldoet aan de veiligheidsnorm. Is de constructie goed onderhouden? En heeft u geen ingrijpende maatregelen hoeven doen? Dan is de restlevensduur vaak hoog. Verzekeraars staan niet altijd toe dat u rekent met de restlevensduur. De dakconstructie voldoet aan de norm als in het ontwerp van het gebouw de plaatsing van een zonne-energie-installatie op het dak is meegenomen. De kans is groot dat de dakconstructie van het gebouw voldoet en dat u een grotere zonne-energie-installatie kunt plaatsen. Ook het daktype is van invloed op het plaatsen van een zonne-energie-installatie. Bij een plat dak is het gewicht op het dak groter dan bij een schuin dak. Beton (meestal). Er bestaat kans op opeenhoping van water op het dak. Noodafvoeren zijn onmisbaar. Staal of hout (meestal). In de constructieberekening staan de noodafvoeren. Ook het afschot is van belang. Het gewicht van de zonne-energie-installatie is van grote invloed op uw dak. De stabiliteit van een gebouwconstructie kan het plaatsen van de zonne-energie-installaties op een bestaand dak beïnvloeden. Dit moet beoordeeld worden. Overleg hierover met uw constructeur. Er zijn Europese normen voor het toetsen van de veiligheid van alle bouwconstructies. Bij de invoering van de veiligheidsnorm Eurocodes (2012) zijn de windbelastingen veranderd. Dit is de druk die wind veroorzaakt. Moet u de stabiliteit laten toetsen? Dan kan het zijn dat uw dak (zonder zonne-energie-installaties) niet voldoet. Verzamelt u (meer) gedetailleerde informatie over de constructie van uw gebouw of de zonne-energie-installatie. Onderzoekt u of uw gebouw onder de normen van een gebouw ouder dan 15 jaar valt. Moet u uw dak toch aanpassen? Dan zijn er verschillende mogelijkheden. In het TKI-rapport Constructieve beperkingen zon-op-dak leest u meer over mogelijke oplossingen. Het vervangen van de dakisolatie en dakbedekking. Dit kan duurder uitpakken dan de dakconstructie aanpassen. Ondanks dat het duurder is, kan dit een goede oplossing zijn. Bijvoorbeeld als u asbesthoudende dakplaten heeft. Die moet u sowieso vervangen. Het aanpassen van het ‘legplan’. U kunt bijvoorbeeld minder panelen leggen. Of u verdeelt de panelen over meerdere dakvlakken. Milieubewustzijn en duurzaamheid worden steeds belangrijker om de aarde leefbaar te houden. Ook voetbalclubs dragen graag een steentje bij aan een beter klimaat. Dat doen zij bijvoorbeeld door zonnepanelen op het dak te plaatsen. Helaas zal dat niet gebeuren op de Grolsch Veste. Gelukkig zijn er nog andere manieren om rekening te houden met het milieu.

Praktische feiten: wat wel en niet mogelijk is op voetbalstadions

Dak niet geschikt Hoewel de club het graag zou willen, is het dak van de Grolsch Veste niet geschikt voor zonnepanelen. Pure Energie, de hoofdsponsor van FC Twente, heeft de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor zonnepanelen op de Grolsch Veste. Die mogelijkheden zijn er dus niet. Dat komt omdat de dakconstructie niet berekend is op de belasting van de zonnepanelen. Die vraag is extra relevant na het instorten van een deel van het dak van het AZ-stadion op 10 augustus 2019. Al is uit onderzoek naar voren gekomen dat het dak niet is ingestort door het gewicht van de zonnepanelen.

Europa en internationele voorbeelden tonen aan dat duizenden panelen op Nederlandse voetbalstadions mogelijk zijn. Een voorbeeld is de Johan Cruyff ArenA met 4200 zonnepanelen. Ook op het dak van Galgenwaard (Utrecht) liggen 3380 panelen. Op het Kyocera Stadion van ADO Den Haag liggen 2900 panelen. Op het dak van Euroborg (FC Groningen) liggen 1092 panelen, vaak geïnstalleerd door particulieren die duurzame energie opwekken. In het buitenland zijn projecten zoals Mineirão in Belo Horizonte (Brazilië) en het New Lawn Stadium in Gloucestershire (Engeland) eveneens toonaangevend voor duurzaamheid, met gecombineerde maatregelen zoals regenwaterhergebruik en robotmaaiers op zonne-energie.

Robotmaaier op zonne-energie en verduurzamingsinitiatieven kunnen fans ook aansporen tot duurzaam gedrag. Dat betekent dat supporters worden aangemoedigd om met de fiets te komen, afval te scheiden en vegetarische opties te kiezen in de catering. Ook thuis kunnen zij dit duurzame gedrag voortzetten.

Tot slot blijft de toekomst van zonne-energie op daken afhankelijk van regionaal beleid en technologische vooruitgang. De combinatie van constructieve checks, regelmatige inspecties (Scope 12), en samenwerking tussen installateurs, verzekeraars en opdrachtgevers is cruciaal om veiligheid en efficiëntie te waarborgen bij zowel nieuwe als bestaande daken van sportaccommodaties.

tags: #dak #stadion #fc #twente #kan #geen