Dakgoten spelen een cruciale rol in de waterafvoer van daken, en bieden bescherming tegen waterschade aan woningen. Ze zijn essentieel voor gebouwen met hellende daken en vangen hemelwater op om dit vervolgens via de regenpijp naar de grond te leiden. Bij platte daken wordt water doorgaans anders afgevoerd, via een hemelwaterafvoer met uitloop, bladvanger, kiezelbak, vergaarbak, beugels en afvoerpijp.
Verschillende Soorten Dakgoten
Er bestaan diverse soorten dakgoten, elk met specifieke kenmerken en toepassingen. De keuze voor een bepaald type hangt af van het dak, de woningstijl en de waterafvoercapaciteit die nodig is.
Bakgoot
De bakgoot is de meest voorkomende dakgoot in Nederland. Kenmerkend is de rechthoekige vorm met een platte bodem en verticale randen. Bakgoten zijn verkrijgbaar in diverse materialen zoals zink, PVC, aluminium en roestvrij staal. Door ze te integreren in de kroonlijst van een woning, kan een stijlvolle en robuuste uitstraling worden gecreëerd.
Een bakgoot kan twee varianten hebben:
- Een type met een houten of kunststof afwerking aan de buitenzijde. Bij lekkage kan deze afwerking gaan rotten of verkleuren, wat tijdig onderhoud of renovatie noodzakelijk maakt.
- Een type dat in metalen of kunststof beugels hangt.
Materialen voor bakgoten zijn onder andere zink, koper, aluminium, gietijzer, PVC en polyester. De levensduur van een zinken bakgoot wordt geschat tussen de 25 en 35 jaar. Zinken bakgoten lenen zich uitstekend voor renovatie met EPDM rubberfolie.
Mastgoot
De mastgoot lijkt sterk op een bakgoot zonder de buitenafwerking. Het belangrijkste verschil is de ronde vorm, in tegenstelling tot de rechthoekige bakgoot. Deze ronde vorm, ook wel een hanggoot genoemd, zorgt voor een betere waterafloop en verkleint de kans op verstoppingen. Mastgoten worden gemonteerd met behulp van gootbeugels, die zorgen voor een stevige bevestiging.
Materialen die gebruikt worden bij mastgoten zijn zink, koper, aluminium of PVC. De levensduur van een zinken mastgoot ligt tussen de 25 en 40 jaar. Ook zinken mastgoten zijn goed te renoveren met EPDM rubberfolie.
De capaciteit van een mastgoot kan variëren. Nederlandse modellen zoals de B37, B44, M37 en M44 (waarbij 'B' voor bakgoot en 'M' voor mastgoot staat, en het getal de ontwikkelde maat in cm aangeeft) zijn gangbaar. Duitse modellen zoals de M250, M280, M333 en M400 worden ook toegepast. De B44, M44 en M400 worden vaak gebruikt voor woningen, terwijl de B37, M37 en M333 compacter zijn en een iets kleinere capaciteit hebben.
Zakgoot
Een zakgoot, ook wel kielgoot of kilgoot genoemd, bevindt zich tussen twee hellende dakvlakken. Deze goot loopt horizontaal en vangt hemelwater van beide daken op. Hierdoor kan er een grote hoeveelheid water doorheen stromen, wat verklaart waarom zakgoten vaak breder zijn dan bak- of mastgoten.
Lekkage bij een zakgoot kan direct leiden tot waterschade in de woning, aangezien deze goot vaak boven de scheidingsmuur van twee woningen is geplaatst. Zakgoten zijn meestal van zink vervaardigd en zitten hoog onder het dakbeschot, wat renovatie met nieuw zink bemoeilijkt. Renovatie met EPDM is hierbij een ideale oplossing.
Het schoonhouden van de zakgoot is van groot belang om verstoppingen te voorkomen. Minimaal twee keer per jaar schoonmaken wordt aanbevolen. De levensduur van een zakgoot ligt tussen de 20 en 35 jaar, afhankelijk van de verwerking, dikte van het zink en de dakafwerking.
Kilgoot
Net als de zakgoot, wordt de kilgoot toegepast waar twee hellende daken samenkomen. Het cruciale verschil is dat de kilgoot diagonaal naar beneden loopt en het water afvoert naar een lager gelegen dakgoot. Deze goten zijn doorgaans van zink gemaakt en zijn goed te renoveren met EPDM. Bij de renovatie van een kilgoot kan het voorkomen dat het dakbeschot en de panlatten door opspattend water zijn aangetast, wat extra kosten met zich meebrengt.
Verholen goot
Een verholen goot is een verborgen gootsysteem dat onder de dakpannen wordt geplaatst, waardoor deze niet zichtbaar is. Dit wordt vaak toegepast bij de afwatering van dakkapellen, wat zorgt voor een nette afwerking in vergelijking met loodslabben. De verholen goot voert regenwater af dat langs de zijkant van de dakkapel loopt.
Andere gootsoorten
Naast de bovengenoemde typen, zijn er nog diverse andere gootsoorten, zoals:
- Blokgoot
- Hanggoot (vaak synoniem met mastgoot)
- Keulse goot
- Kropgoot
- Leigoot
- Ribgoot
- Schampgoot
- Zaling, zaalgoot of zalinggoot
Vroeger werden ook houten dakgoten toegepast.
Materialen voor Dakgoten
De keuze van het materiaal voor een dakgoot heeft aanzienlijke invloed op de levensduur, prijs en uitstraling. Zink is al meer dan 100 jaar een populair materiaal vanwege zijn stevigheid, vorstbestendigheid en relatief lange levensduur.
Zink
Zinken dakgoten zijn stevig, vorstbestendig en duurzaam, met een levensverwachting van 25 tot 35 jaar. Ze geven de woning een mooie uitstraling en zijn relatief eenvoudig te herstellen. Een nadeel is dat zinken dakgoten aan elkaar worden gesoldeerd, wat potentieel zwakke plekken kan creëren. De prijs ligt gemiddeld tussen €30 en €50 per meter (excl. btw, incl. plaatsing).
De levensduurverwachting van zink is de laatste decennia veranderd; vroeger werd dikker zink gebruikt dan tegenwoordig. Het zink van tegenwoordig bevat vaak andere metalen die tijdens het productieproces worden toegevoegd.
Koper
Koperen dakgoten worden vaak toegepast bij rieten daken, omdat koper bestand is tegen de zuren die uit het riet vrijkomen. Door de luxueuze uitstraling is koper ook populair bij villa's en herenhuizen. Koperen dakgoten zijn duurzamer dan zinken goten, maar de verwerking ervan is vergelijkbaar, wat de kans op lekkage op lasnaden vergroot. Het is daarom cruciaal dat deze door een vakman worden gemonteerd. Na verloop van tijd kan koper groen uitslaan. Koper kan uitstekend worden gerenoveerd met EPDM rubberfolie. De prijs ligt vanaf €40 per meter (excl. btw, incl. plaatsing).
Bij koperen goten is het belangrijk om rekening te houden met expansiestukken die rek en krimp opvangen om schade te voorkomen. Standaard expansiestukken met rubber zijn verkrijgbaar.
Aluminium
Aluminium dakgoten zijn een relatief nieuw materiaal. Ze worden vaak als één geheel aangebracht, waardoor lasnaden ontbreken. Echter, de details van een aluminium dakgoot zijn vaak van kunststof en met siliconenkit vastgezet, wat een kritiek punt kan vormen. Aluminium dakgoten zijn corrosiebestendig dankzij een polyestercoating en vormen een naadloos en duurzaam alternatief voor zink. De prijs ligt tussen €30 en €50 per meter (excl. btw, incl. plaatsing).
PVC en Polyester
Dakgoten van PVC of polyester zijn de goedkoopste optie, maar hebben ook de kortste levensduur. Ze worden vaak toegepast bij bijgebouwen zoals tuinhuisjes of schuren. Het repareren van een PVC of polyester goot is moeilijk; meestal is het voordeliger om het hele stuk te vervangen. De prijs ligt vanaf €20 per meter (excl. btw, incl. plaatsing). Polyester dakgoten bestaan uit één stuk, wat lekken voorkomt, maar betekent ook dat ze in hun geheel vervangen moeten worden. Ze zijn licht, sterk, vormvast en goedkoop.
Roestvrij staal
Roestvrijstalen dakgoten zijn minder bekend, maar bieden een strakke, moderne uitstraling. Ze zijn onderhoudsvriendelijk, hebben een lange levensduur en zijn bestand tegen corrosie. De prijs ligt vanaf €75 per meter (excl. btw, incl. plaatsing).
Bitumen (Dakleer)
In sommige gevallen wordt standaard bitumen (dakleer) gebruikt voor dakgoten. Hierbij worden stukken bitumen ingebrand in een houten bak, vaak afgewerkt met een daktrim. De levensduur van dit type goot varieert tussen de 15 en 30 jaar.
EPDM
EPDM dakgoten kunnen op twee manieren worden toegepast: als renovatie van bestaande dakgoten of bij nieuwe dakgoten. Met een zinken kraal als randafwerking kan de klassieke uitstraling behouden blijven. Correct verwerkt, heeft EPDM een levensverwachting van 50 jaar.
Installatie en Onderhoud van Dakgoten
Een correcte installatie en regelmatig onderhoud zijn essentieel voor een optimale werking en lange levensduur van dakgoten.
Installatie
Bij de installatie van dakgoten worden eerst gootbeugels geplaatst. De afstand tussen deze beugels is cruciaal voor een stabiele montage en ligt meestal tussen de 40 en 60 cm, afhankelijk van het materiaal van de goot (lichtere materialen zoals kunststof of aluminium kunnen een grotere afstand aan). De dakgoot moet een afschot hebben van 2-3 mm per meter richting de regenpijp om waterophoping te voorkomen.
Na het plaatsen van de beugels wordt de dakgoot erin geschoven en vastgeklikt of geschroefd. De verschillende gootdelen worden aan elkaar gelijmd. Tot slot wordt de dakgoot aangesloten op de regenpijp, die op zijn beurt wordt aangesloten op de riolering, een grindgat of een regenton.
Bij nieuwbouwwoningen wordt een dakgoot standaard geplaatst. Bij bestaande woningen is regelmatige controle van de staat van de dakgoot aan te raden.
Onderhoud
Regelmatig onderhoud, minimaal twee keer per jaar, is noodzakelijk om de dakgoten in optimale conditie te houden. Dit omvat het reinigen van de goot van bladeren, takken en ander vuil dat verstoppingen en schade kan veroorzaken. Tijdens deze schoonmaakbeurt kan de goot worden geïnspecteerd op lekkages en beschadigingen.
Het plaatsen van een dakgootrooster of bladvanger wordt sterk aangeraden. Deze houden ongedierte en bladeren uit de goot en voorkomen schimmelvorming. Het is belangrijk om veiligheidsmaatregelen te nemen bij het schoonmaken van de dakgoot, aangezien natte bladeren de ondergrond glad kunnen maken.
Tijdens de inspectie moeten ook de gootbeugels en andere onderdelen worden gecontroleerd.
SkyVac Interceptor voor het reinigen van dakgoten
Dakgoot Reparatie en Vervanging
Als een dakgoot lekt, is dit vaak zichtbaar aan de onderkant van de goot, met druppels, natte muren of afbladderende verf. Soms loopt het lekkende water echter in de spouwmuur of zit de goot hoog en uit het zicht.
Reparatie
Een dakgoot repareren is mogelijk als de schade beperkt is tot één plek of een kleine lekkage. De methode hangt af van het materiaal. Bij een zinken dakgoot kan een naad of lek worden gedicht met vloeibaar zink. Koperen dakgoten kunnen ook worden gerenoveerd met EPDM.
Vervanging
Een dakgoot vervangen is noodzakelijk wanneer deze ernstige lekken vertoont, niet meer gerepareerd kan worden, of sterk verouderd is. De keuze tussen herstellen of vervangen hangt af van het materiaal en de omvang van de schade.
De kosten voor het vernieuwen van een dakgoot liggen gemiddeld tussen €20 en €100 per meter (excl. btw en incl. plaatsing).
Het is vaak verstandig om niet over de maximale levensduur van dakgootmaterialen heen te gaan. Wanneer een dakgoot het einde van zijn levensduur nadert, is het beter om tijdig actie te ondernemen om verdere schade, zoals houtrot of lekkages binnenshuis, te voorkomen.
Dakhoogtes en Regelgeving
Bij de bouw van woningen spelen nokhoogte en goothoogte een rol. De goothoogte is de hoogte van de onderkant van het dak, gemeten vanaf het maaiveld. De nokhoogte is het hoogste punt van de woning. Deze hoogtes kunnen variëren per woningtype en uitvoering en zijn vaak gebonden aan regels per kavel of gemeente. Bij een renovatie waarbij het dak wordt verhoogd, kan een vergunning nodig zijn. Het is belangrijk om rekening te houden met bestemmingsplannen die maximale goothoogtes vastleggen.
Bijvoorbeeld, bij een twee-onder-één-kapwoning kan het visueel belangrijk zijn om de goothoogte aan te passen aan de bestaande situatie om het aanzicht te behouden. In dergelijke gevallen kunnen renovatiegoten die op isolatieplaten worden bevestigd een uitkomst bieden.
Specifieke Situaties en Alternatieven
In sommige gevallen kan het wenselijk zijn om geen dakgoten aan te brengen, bijvoorbeeld bij kerkjes, torens, boerderijen of rieten daken, om esthetische of praktische redenen (onderhoud). Een grote overstek van het dak kan dan dienen als alternatief, waarbij het hemelwater grotendeels de gevel niet bereikt. Een andere optie is de spuwer, die het water verder van de gevel leidt.
Het is belangrijk om te accepteren dat bij deze oplossingen water rechtstreeks van het dak komt, wat nadelig kan zijn voor voorbijgangers en de bestrating. Het aanpassen van de bestrating (bijvoorbeeld met gras of grind) kan de impact verminderen.
Historisch gezien boden hogere plinten (gevelplinten) bescherming tegen opspattend water. Tussen huizen kon een smal pad (ozendrop) dienen voor natuurlijke waterafvoer.
Bij de installatie van dakgoten is een correcte afwatering essentieel. Een dakgoot moet dusdanig in de dakpannen uitkomen dat ze niet zichtbaar zijn, maar ook geen contact maken met hoogwater in de dakgoot. De onderste rij pannen moet idealiter voor ongeveer een derde in de dakgoot hangen. Het opdrukken van een goot met een koevoet wordt beschouwd als een provisorische oplossing die het afschot van de goot in gevaar kan brengen.