Hoe dakisolatie aanbrengen op een plat dak stap voor stap

Als er regelmatig lekkages vanuit het dak komen is dat een signaal dat de dakbedekking waarschijnlijk aan vervanging toe is. Ook het plaatsen van één of meerdere lichtkoepels of lichtstraten kan een goede reden zijn om de dakbedekking te vervangen en de bestaande isolatie te verbeteren. Zeker als het dak nog niet is geïsoleerd kan dat een goede reden zijn om een plat dak te isoleren. Isoleren van een plat dak buitenzijde: zo pak je het aan.

Stap 1: Laat het dak inspecteren

Laat een erkende dakdekker of een onafhankelijke dakdeskundige de bestaande dakbedekking controleren. De deskundige kan het dak controleren op gebreken, bijvoorbeeld of het dak op voldoende afschot ligt. Afschot is een bewust aangebrachte schuinte die voorkomt dat er na regen veel water op het dak blijft liggen. Ook wordt er gecontroleerd hoe de dakbedekking is opgebouwd en hoe de staat is van de verschillende lagen. Om dit te controleren moeten er insnijdingen worden gemaakt in de bestaande dakbedekking. Aan de hand daarvan komt er een advies over hoe de dakbedekking en de eventueel aanwezige isolatie het beste vervangen kan worden of welke materialen nog herbruikbaar zijn. Zo kan bijvoorbeeld een bestaande dakbedekking (zonder isolatie) ook dienen als dampremmende onderlaag als deze in voldoende goede staat is. Door (extra) isolatie kan het dak hoger worden, waardoor er ook aanpassingen moeten worden gedaan. Aan de hand van het advies van stap 1 kan je offertes opvragen bij dakbedekkingsbedrijven die zijn aangesloten bij Vebidak. Als de dakbedekking eerst wordt verwijderd moet eerst een dampdichte laag worden aangebracht op het dakbeschot. Het dak wordt waterdicht afgedekt met een bitumen of kunststof dakbedekking.

Stap 2: Isolatiemateriaal kiezen

Bij het isoleren van een plat dak wordt altijd gebruik gemaakt van isolatieplaten. Deze platen moeten voldoende drukvast zijn om op te kunnen lopen zonder dat de dakbedekking daarbij beschadigt. Houd hier rekening mee als het dak extra gewicht moet dragen, bijvoorbeeld voor zonnepanelen. De platen zijn vaak voorzien van een toplaag van een ander materiaal. Dit wordt een cacheerlaag genoemd. Als het afschot van het dak onvoldoende is, waardoor er water op het dak blijft staan, kan gekozen worden voor afschotisolatiemateriaal. Deze platen lopen schuin af en zijn niet allemaal even dik. Door ze op de juiste volgorde te leggen, kunnen ze zorgen voor goed afschot, waardoor er geen water meer op het dak blijft staan. Minerale wol platen zijn samengesteld uit vezels van glas of steen (glaswol en steenwol) die zijn samengeperst. Voor isolatie op platte daken zijn er speciale drukvaste platen te koop. De afkorting EPS staat voor expanded polystyrene of geëxpandeerd polystyreen. EPS is het meestgebruikte isolatiemateriaal. Tegenwoordig wordt EPS vooral in de grijze uitvoering geleverd, vanwege de hogere isolatiewaarde. XPS staat voor geëxtrudeerde polystyreen. Het verschil met EPS is dat bij XPS de luchtcellen gesloten zijn. Hierdoor is XPS één van de weinige waterdichte isolatiematerialen is en kan worden toegepast in voortdurend vochtige omstandigheden. XPS wordt ook toegepast bij omgekeerde platte daken. Bij een omgekeerd dak zit het isolatiemateriaal op de waterkerende bitumen of kunststof laag. Bij een omgekeerd dak is goed afschot essentieel. Anders kan waterdamp in het isolatiemateriaal condenseren. PIR (Polyisocyanuraat) is een ander type kunststof isolatieplaten met een hoge isolatiewaarde. Bij een geringe dikte van het materiaal haal je een hoge R-waarde. Deze isolatieplaten zijn leverbaar met verschillende toplagen. De Rd-waarde is de isolatiewaarde van het isolatiemateriaal zelf. Vaak wordt ook de term Rc-waarde gebruikt. Dat is de isolatiewaarde van de hele constructie.

Stap 3: Kosten, subsidie en dampremming

De isolatiewaarde en de kosten van dakisolatie hangen af van oppervlakte en materiaalkeuze. Bij de isolatie van een plat dak komt mogelijk een subsidie via de ISDE-regeling. Je ontvangt subsidie als je het uitbesteedt aan een vakman en aan minimumoppervlak- en Rc-voorwaarden voldoet. Een dampremmende laag (bijvoorbeeld PE folie) voorkomt condensatie in de constructie wanneer vocht door de dakopbouw trekt. Bij platte daken wordt ook wel bitumen gebruikt als dampremmende laag. Een dampremmende laag is essentieel om vochtproblemen zoals houtrot te voorkomen, vooral als er al isolatie aanwezig is of als je extra isolatie aanbrengt aan de binnenzijde.

Stap 4: Voorbereiding en veiligheid

Beschermende maatregelen zijn belangrijk: werk met vezels (glaswol, steenwol) vraagt om handschoenen, een wegwerpoverall met lange mouwen, veiligheidsbril en stofkapje (P2). Ventileer de ruimte en reinig na afloop de werkplek. Controleer of er naden en openingen van 7 millimeter of meer in het dakbeschot of de aansluiting met de gevel zitten; zo niet kun je isoleren. Als je vleermuizen of vogels aantreft in het dak, stop dan en neem contact op met een ecoloog. Het is verplicht om isolatiewerkzaamheden te melden bij het Omgevingsloket en de richtlijnen voor natuurvriendelijk isoleren te volgen.

Stap 5: Werkwijze bij het plaatsen van isolatie

Stappenplan dak isoleren (algemeen):

1. Maak naden en kieren dicht zodat het isolatiemateriaal goed aansluit.
2. Bevestig het isolatiemateriaal; zaag platen op maat en zet ze vast tegen het dakbeschot of in de balken. Zorg voor naadloze aansluiting en vul naden met reststukken, kit of aluminiumtape.
3. Breng dampremmende folie aan waar nodig; bij glas- of steenwol plaatsen we meestal een folie binnenzijde aan de dampremmende laag.
4. Werk het dak af met brandvertragende materialen en een afwerking zoals gipsplaten, underlayment of houten schroten. Sommige platen komen al met kant-en-klare afwerklaag.

Stap 6: Keuze en toepassing van materiaal

Bij het kiezen van isolatiemateriaal is de isolatiewaarde (Rd-waarde) cruciaal. Een hogere Rd-waarde betekent betere isolatie. Voor de totale isolatie van de constructie is Rc relevant. Rd-waarde geeft de isolatiewaarde van het materiaal zelf weer, terwijl Rc-waarde de isolatiewaarde van de hele constructie aangeeft. Het is mogelijk om een warm dak te realiseren, waarbij isolatie op de dragende constructie wordt geplaatst en de dakbedekking erboven ligt. Dit helpt lekkages te voorkomen en wordt vaak als eenvoudigere methode beschouwd dan een koud dak.

Praktische tips en bijkomende overwegingen

Een warm dak isolatie is geschikt wanneer de constructie dit toelaat; kies plaatmaterialen met goede beloopbaarheid en drukweerstand om vervorming te voorkomen. Voor omgekeerde daken ligt de nadruk op goede afschot en vochtregulatie. Voor een koude dakconstructie kan men kiezen voor minerale wol, glaswol of steenwol; glaswol en steenwol bieden vaak hoge thermische en geluidsisolatie maar vereisen zorgvuldige installatie om ventilatie te behouden. Controleer altijd de hoogte van de dakrand na plaatsing van de isolatie; bij twijfel gebruik halfsteens verband om de hoogte te behouden.

Materiaal- en informatieve bronnen

De isolatiewaardes en materiaalkes zijn te vinden op verpakking en in vakliteratuur. Isolatiematerialen zoals PIR, XPS en EPS hebben elk specifieke toepassingen: XPS is waterdicht en geschikt voor vochtige omstandigheden; PIR biedt hoge Rd-waardes bij dunne platen. EPS is veelgebruikt maar meestal grijs vanwege isolatiewaarde. Voor milieuvriendelijke opties worden vlas, gerecyclede kleding en thermosheets genoemd. PVC, bitumen of EPDM kan als dakbedekking dienen na isolatie.

Subtiele details en verdere uitleg

Bij een dampopen dak kan men dampremmende folie of klimaatfolie gebruiken; bij dampdichte folie is klimatfoliedikteverschil relevant. Douche- of badkameromstandigheden vereisen extra dampremmende maatregelen. Voor extra zekerheid kan men een ecoloog raadplegen bij dieren in het dak. RD-waarde en RC-waarde zijn sleutelbegrippen; de Rc-waarde geeft de totale isolatie van de constructie aan. Voor offertes en calculaties kan men gebruikmaken van online hulpmiddelen en offertes bij erkende dakdekkers.

tags: #dakisolatie #aanbrengen #plat #dak